ВЛИЯНИЕ РЕГУЛЯРНЫХ ЗАНЯТИЙ СПОРТОМ У МОЛОДЫХ ЛЮДЕЙ НА СИСТЕМУ КРОВИ

Аннотация

Мақолада умумтаълим мактабларида таянч компетенциялар асосида ўқувчиларнинг изланиш, тадқиқот маданиятини босқичма-босқич шакллантириш технологияси бўйича изланишлар натижасидаги фикрлар келтирилган. Калит сўзлар: тадқиқотчилик элементлари, тадқиқотчилик кўникмалари, тадқиқотчилик маданияти, ўқувчининг шахсий хусусиятлари, интеллектуал ва креатив ривожлантириш, лойиҳа тақдимоти. СТУДЕНЧЕСКИЕ ТЕХНОЛОГИИ СТУДЕНЧЕСКОГО ИССЛЕДОВАНИЯ, ЭТАПЫ ФОРМИРОВАНИЯ НАУЧНОЙ КУЛЬТУРЫ НА ОСНОВЕ ОСНОВНЫХ КОМПЕТЕНЦИЙ Нарзиева Наргиза Норкузиевна СамВМИ, заведующий кафедрой гуманитарных наук, физической культуры и спорта, доктор философских наук по педагогике, Хамидов Асрор Гаппарович СамВМИ, преподаватель кафедры «Гуманитарные науки, физическая культура и спорт» Аннотация. В статье представлены результаты исследования технологии постепенного формирования исследовательской культуры учащихся на основе базовых компетенций в общеобразовательных школах. 528 НамДУ илмий ахборотномаси - Научный вестник НамГУ 2021 йил 3-сон Ключевые слова: элементы исследования, исследовательские навыки, исследовательская культура, личностные качества студента, интеллектуальное и творческое развитие, презентация проекта. STUDENT TECHNOLOGIES OF STUDENT RESEARCH, STAGES OF FORMATION OF SCIENTIFIC CULTURE BASED ON BASIC COMPETENCIES Narzieva Nargiza Norkuzievna SamVMI, Head of the Department of Humanities, Physical Culture and Sports, Doctor of Philosophy in Pedagogy, Khamidov Asror Gapparovich SamVMI, teacher of the department "Humanities, physical culture and sports" Summary. The article presents the results of a study of the technology of gradual formation of the research culture of students on the basis of basic competencies in secondary schools. Key words: elements of research, research skills, research culture, student personality, intellectual and creative development, project presentation. Узоқ йиллардан буён умумтаълим муассасаларида педагог ходимлар услубий бирлашма мажлисларида асосий мавзу – “Ўқувчиларда ўзини-ўзи ривожлантиришни босқичма-босқич шакллантириш” бўлиб келмоқда. Бу ўз навбатида ўқувчиларда ўзини-ўзи ривожлантириш компетенциясини шакллантиришни белгилайди. Педагогик амалиётда босқичма-босқич услублар ва амалларнинг жорий этилиши ўқувчиларнинг изланиш фаолияти дарсдан ташқари эмас, балки дарс жараёнида ҳам шакллантирилиши кераклигини кўрсатмоқда. Бунда таянч компетенциялар доирасида ўқувчиларнинг изланиш, тадқиқот маданиятининг босқичма-босқич шаклланиш харитасини яратилиши, ўқувчиларнинг кўникма ва малакаларини ўсиши, марказлаштирилган ёндашишига асосланган ҳолда синфдан- синфга ўтиш жараёнида босқичма-босқич шаклланади, ривожланади [1, 2]. Тадқиқот фаолиятига жалб қилинган ўқувчилар қуйидаги кўникмаларга эга бўлиши талаб этилади: 1. Тадқиқот саволларини қўйиш, муаммоларни шакллантириш, тахмин(фараз)ларни илгари суриш; 2. Тушунчаларга изоҳ бериш, классификациялаш(таснифлаш), иш режалари тузиш, кузатув олиб бориш, зарур маълумот ёки тахминни асосланганлигини текшириш мақсадида тадқиқот ва изланишларни режалаштириш ва ўтказиш, турли манбалардан олинган маълумотларнинг энг муҳимини ажрата олиш, маълумотни шакллантириш(таснифлаш); 3. Иш натижаларини ҳар хил шаклларда тақдим эта билиш. 4. Ўқувчиларнинг дарсдан ташқари фаолиятида мустақил тадқиқотлар олиб бориш. Ушбу ёндашиш ўқувчиларнинг тадқиқот кўникмаларини шаклланиши, унинг интеллектуал ва креатив ривожлантириш ҳаёти давомида мустақил ўқиб-ўрганиш, когнитивлик кўникмаларини ва ҳаётий тажрибани мустақил равишда мунтазам ошириб бориш, ўз хатти-ҳаракатини муқобил баҳолаш ва мустақил қарор қабул қила 529 НамДУ илмий ахборотномаси - Научный вестник НамГУ 2021 йил 3-сон олиш кўникмаларини ривожлантириш билан бир қаторда фаолиятнинг мақсадли ва тизимли ривожланишига туртки бўлади. Асослаб бериш, янги таассуротларга ташналик, билимга интилувчанлик, доимий кузатишга интилиш ва тадқиқот олиб бориш ва шу каби болалар хулқ-атворининг муҳим жиҳатлари таркиб топади. Тадқиқот бошланишидан олдин тадқиқот объекти танланади, лойиҳа мавзуси белгиланади. Педагог-психолог ёрдамида ўқувчилар ва синф қизиқишлари харитаси тузилади. Болалар қизиқиши ва нималарни афзал кўриш ҳислари – тадқиқот ишларига фаол қатнашишни кучайтиради. Бунда ижодий муҳит яратиш ҳам муҳим ўрин тутади. Ўқитувчи учун энг асосийси – болаларни “қизиқтириш”, “юқтириш”, болаларга фаолияти муҳимлиги, ўз кучига бўлган ишонч ҳосил қилинади. Ўқувчилар хатога йўл қўйишдан қўрқмаслиги, уларда нотўғри ғояларнинг бўлмаслиги, лекин, синфдошлар, тенгқурлар томонидан билдирилган фаразларни қониқарсиз баҳолашдан ўзини тутиш каби мезонлар асосланади. Тажрибали, ижодкор ўқитувчилар ўқувчилар хулқининг ижобий томонларини ривожлантириш тамойилларидан кенг фойдаланишади: ўқувчиларни доимий равишда – чуқур ва кўп ғоя билдирганлиги, жавобларнинг чуқур ва мустақил равишда ишланган, ғайриоддий жавоблар учун рағбатлантириш, бу мақтов эса ўз навбатида ўқувчиларнинг ижодий сермаҳсуллигига ва фаоллашуви ошишига туртки бўлади. Ўқувчиларнинг ижодий фаоллиги шаклл