ИГРОВАЯ ТЕХНОЛОГИЯ И ЕЕ ЗНАЧЕНИЕ В ОРГАНИЗАЦИИ ЗАНЯТИЙ ПО ЛИТЕРАТУРЕ

Аннотация

This article talks about the role and importance of game technologies in literary education, the types of games, and the technology of their use. In the course of the article, the issues of organizing literature classes based on game technologies are highlighted separately. Key words: role of game technologies in literary education, types of games, literature, mother tongue education. ИГРОВАЯ ТЕХНОЛОГИЯ И ЕЕ ЗНАЧЕНИЕ В ОРГАНИЗАЦИИ ЗАНЯТИЙ ПО ЛИТЕРАТУРЕ Аннотация. В данной статье говорится о роли и значении игровых технологий в литературном образовании, а также о видах игр и технологии их использования. В ходе статьи отдельно освещаются вопросы организации занятий литературой на основе игровых технологий. Ключевые слова: роль игровых технологий в литературном образовании, виды игр, литература, обучение родному языку. Hozirgi kunda dars jarayonini jonli tarzda o`tkazish, undagi yangi mazmunni o`quvchilarga to`larok etkazish uchun pedagogik texnologiyalardan foydalanish zamonaviy texnologiyaning dolzarb talabi bo`lib xizmat kiladi. O`qituvchilardan ham dars samaradorligi oshiradigan, o`quvchilar faollligini kuchaytiradigan texnologiyalarni qo`llash talab etilmokda. Bunday talablarga asosan o`quvchilarda o`zaro rakobatni o`rnatish uchun adabiyot darslarida o`yin mashg`ulotlaridan foydalanish maksadga muvofikdir. Chunki o`yin texnologiyasi o`quvchilar orasida faollikni yanada kuchaytiradi va mavzuga oid bo`lgan qiziqishni yanada oshiradi. Adabiy ta`limda asosiy faollik o`qituvchining o`zida mujassam bo`lishi kerak. Shundagina o`quvchilar orasidagi faollikni ta`minlay oladi. Zamonaviy ta`limni tashkil etishda turli xil o`yinlardan samarali foydalanishga alohida e`tibor berilmokda. Bugungi kunda adabiy ta`lim jarayonida qo`llash nihoyatda kulay bo`lgan bir kator o`yinli texnologiyalar yaratilmokda. O`yinli texnologiyalar nafaqat nazariy bilimlarni 7 39 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 1 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ mustahkamlash, ularning amaliy malaka va ko`nikmalariga aylanishini ta`minlabgina qolmay, balki ta`lim oluvchilarda muayyan axloqiy irodaviy sifatlarni ham tarbiyalashga o`z ulushini qo`shadi. D.B.El`koninning fikriga ko`ra, “Xuddi shu oddiygina o`yin orqali o`sib kelayotgan bolaning tasavvuri ilk marotaba qaror topa boshlaydi”1. Bir qancha izlanishlar shu fikrga olib keladiki, o`yin - bu tarakkiyotning rolidir, uning kelajakka, rivojlanishga qaratilgan, undan kelib chikadigan konun- koidalar, iroda hamda matonat maktabidir. Zakovat o`yini Bu o`yinni o`tkazishda dastlab auditoriyani o`yinga moslashtirish lozim bo`ladi. O`yin ishtirokchilari test yordamida saralab olinadi. Yuqori ball olgan o`quvchilar o`yinda ishtirok etish huquqiga ega bo`ladi. O`yin qatnashchilari 6-8 kishidan iborat bo`ladi. Qolgan o`quvchilar esa o`yinni tamoshabin sifatida kuzatib turishadi. O`yin uchun mo`ljallangan savollar konvertga joylashtirib ko`yiladi. Guruh sardori savolni olib o`qituvchiga beradi. O`qituvchi savolni o`qib eshittiradi. Javobni aniklash uchun bir dakika vakt ajratiladi. Bu vakt orasida o`yin ishtirokchilari javobni maslahatlashib topishga harakat kilishadi. Bu o`yinni asosan, yukori sinfda o`tkazish tavsiya etiladi. Zakavot o`yinlarida asosan, o`rtaga muammoli savollar tashlanib, shu muammoni hal etishga dikkat qaratiladi. 9 cinfda Ogahiy hayoti va ijodini o`rganishda bu o`yinni qo`llash va kuyidagi savollardan foydalanish mumkin: Savol: Shoir she`rlarida mumtoz adabiyotning kaysi san`at turlaridan foydalangan. Misollar keltiring. Javob: Ogahiy o`z baytlarida ma`no jihatidan bir-biriga yakin tushunchalarni ko`llab tanosub san`tini yaratgan. Masalan: Ne tong ko`nglum kushi gar etsa maksad oshyonig`a, Ki, sa`yu shavkdin uchmokda bolu par kilur paydo. Ogahiy iyhom san`ati xususiyatlaridan ham mohirona foydalangan: Meni bemor o`lar holatga etganda ikki la`lin, So`rub bildim alarning biri shakar, biri kavsardur. Savol: Ogahiyning kuyga solingan mashhur g`azali kaysi va uning matla`si kanday? Javob: “Ustina” radifli g`azali Ogahiyning mashhur g`azallaridan biridir. U ishk mavzusida, vasf va izhor uslubida bitilgan yakpora g`azaldir. Bu g`azal tanikli xonandalar (Komiljon Otaniyozov, Otajon Xudoshukurov va b.) tomonidan ko`shik kilib ijro etilgan. Ғazal to`kkiz band, o`n sakkiz misradan iborat. Ғazalning matla`si: Mushkin koshining hay`ati ul chashmi jallod ustina, Qatlam uchun “nas” keltirur “nun” e`tibor “sod” ustina. O`yin shu tarzda davom etadi. Savollarga to`g`ri javob bergan guruh g`olib sanaladi. 6X6X6 Mazkur metodlarning adabiy ta`lim jarayonida foydalanish mumkin bo`lganlaridan yana biri 6X6x6 metodidir. Bu metoddan adabiy asarlar ustida ishlashda foydalanishda adabiyot o`qituvchisidan pedagogik mahorat va ziyraklik, guruhlarni okilona shakllantira bilish talab kilinadi. 1 Эльконин Д.Б. Психология игрў. Москва. Педагогика. 1978. 7 40 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 1 / UI