Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
КЛАССИФИКАЦИЯ ЯЗЫКОВ. ГЕНЕОЛОГИЧЕСКАЯ И ТИПОЛОГИЧЕСКАЯ КЛАССИФИКАЦИЯ.
Maxmatqulova Oyshirin Aliqul qizi
Современная наука и исследования · 3 · 2024
Аннотация
This article explores the dynamic interplay between genealogical and typological classification in language learning. Genealogical classification, based on historical linguistics, seeks to reveal evolutionary relationships between languages, tracing genealogies back to common ancestors. In contrast, typological classification focuses on common language features, regardless of heredity, and provides insight into universal patterns that emerge independently across languages. The synthesis of these two perspectives provides a comprehensive framework for understanding the multifaceted nature of language diversity. Genealogical concepts reveal historical connections, migrations, and cultural exchanges, while typological analysis identifies recurring structural elements that shape languages on a global scale. Together, they contribute to a nuanced understanding of how languages evolve and diversify over time. Key words. Linguistic typology, field of linguistics, genetic classification, language families, grouping, general features. КЛАССИФИКАЦИЯ ЯЗЫКОВ. ГЕНЕОЛОГИЧЕСКАЯ И ТИПОЛОГИЧЕСКАЯ КЛАССИФИКАЦИЯ. Аннотация. В этой статье исследуется динамическое взаимодействие между генеалогической и типологической классификацией в изучении языка. Генеалогическая классификация, основанная на исторической лингвистике, стремится выявить эволюционные связи между языками, прослеживая генеалогии до общих предков. Напротив, типологическая классификация фокусируется на общих языковых особенностях, независимо от наследственности, и дает представление об универсальных закономерностях, которые возникают независимо в разных языках. Синтез этих двух 6 76 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 1 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ точек зрения обеспечивает всеобъемлющую основу для понимания многогранной природы языкового разнообразия. Генеалогические концепции раскрывают исторические связи, миграции и культурные обмены, а типологический анализ выявляет повторяющиеся структурные элементы, которые формируют языки в глобальном масштабе. Вместе они способствуют более тонкому пониманию того, как языки развиваются и диверсифицируются с течением времени. Ключевые слова. Лингвистическая типология, область языкознания, генетическая классификация, языковые семьи, группировка, общие признаки. Tillar tasnifi muammosi ularni qiyosiy oʻrganish vaqtida paydo boʻladi va baʼzan qiyosiy oʻrganishning pirovard maqsadi deb tasavvur etiladi. Tillar tasnifining 2 asosiy turi mavjud: tillarning genealogik tasnifi va tillarning morfologik (tipologik) tasnifi. Genealogik tipologiya yoki genetik tasnif tillarning o‘xshashligini ularning umumiy ajdodlari asosida belgilaydi. Tipologik tasnif esa, tillarning o‘xshashligidan qat'iy nazar, umumiy belgilar bilan o‘xshashligini belgilaydi. Aniqroq qilib aytsak, birbiri bilan genetik aloqaga ega bo‘lgan tillar deb nomlanuvchi bir xil lingvistik guruhlarga tegishli tillar oilasi tushuniladi. Ushbu aloqalar lingvistik tahlilning qiyosiy usulidan foydalanish orqali o‘rnaniladi, bu asosan sinov mezonlari sifatida umumiy fonologik yangiliklarga tayanadi. Yilda tilshunoslik, genetik munosabatlar bir xil tillar oilasiga mansub tillar o‘rtasida mavjud bo‘lgan munosabatlar uchun odatiy atama (Hind-yevropa tillari (Yevropa, Janubi- G‘arbdan Janubiy Osiyoga); Xitoy-Tibet tillari (Sharqiy Osiyo); Niger-Kongo tillari (Afrikaning Saxaradan keyingi qismi), Afro-osiyo tillari (Shimoliy Afrikadan Afrika shoxiga, Janubi-G‘arbiy Osiyo)). Agar biri ikkinchisidan kelib chiqqan bo‘lsa yoki ikkalasi ham umumiy ajdoddan kelib chiqqan bo‘lsa, ikki til genetik jihatdan bog‘liq deb hisoblanadi. Masalan, italyan tili lotin tilidan kelib chiqqan. Shuning uchun italyan va lotin tillari genetik jihatdan bog‘liq deb aytiladi. Ispan tili ham lotin tilidan kelib chiqqan. Shuning uchun ispan va italyan tillari genetik jihatdan bog‘liqdir1. Genealogik tasnif qiyosiy tarixiy usuldan foydalangan holda dunyo tillarining tarixiy munosabatlari asosida qurilgan. Qiyosiy tarixiy metodning vatani Germaniyadir. Aynan shu yerda tillarning genetik o‘ziga xosligi aniqlangan birinchi asarlar paydo bo‘ldi. Bular Frans Bopp va Jeykob Grimmning asarlari edi. Genetik o‘ziga xoslik ularda tovushlar, morfemalar va hatto umumiy kelib chiqadigan butun so‘zlarning mos kelishi asosida o‘rnatildi. XIX asrning 2-yarmida tilning naturalistik nazariyalari, xususan, Avgust fon Shleyxerning til daraxti nazariyasi paydo boʻldi, unga koʻra, barcha turdosh tillar daraxt shoxlari kabi umumiy proto-tildan tarqalib ketgan. Tillarning klassik genealogik tasnifi J. Grimm tasnifidir. Guruhlar (oilalar) ichida kichik guruhlarga bo‘linish ham mavjud. Masalan, german guruhiga german tillarining sharqiy, shimoliy va gʻarbiy kichik guruhlari kiradi. Kichik guruhlar ichida tillar guruhlar yoki filiallarga qaraganda bir-biriga yaqinroqdir. Genealogik tasnif deganda, odatda, asrlar qa'riga retrospektiv yo‘naltirilgan tasnif tushuniladi. Tahlilning
Доказательный фрагмент
«This article explores the dynamic interplay between genealogical and typological classification in language learning.»
Образец извлечения
Демо-превьюThis article explores the dynamic interplay between genealogical and typological classification in language learning. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- Linguistic typology, field of linguistics, genetic classification, language, Lingvistik tipologiya, Лингвистическая типология
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Академические исследования в современной наукеKhudaiberdiyeva Arafat Israilovna, Ph.D Professor hudayberdiyevaarofat@gmail.com +12026
Магистерские диссертацииЮлдашев Ж.Х2014