АКТУАЛЬНЫЕ ВОПРОСЫ РАСПРОСТРАНЕНИЯ ОТОМИКОЗА И КЛИНИЧЕСКОГО ТЕЧЕНИЯ ОТОМИКОЗА (ОБЗОР ЛИТЕРАТУРЫ)

Аннотация

Otomycosis, a fungal infection of the ear, is a common disease. Among otitis with other etiologies, the share of otomycosis ranges from 18% in adults to 26.3% in children. A review of the literature on the prevalence of otomycosis and the clinical course of otomycosis showed that otomycosis is a common disease with a high share among inflammatory diseases of the ear. Keywords: оtomycosis, fungus, inflammation, ear, otitis. ЛОР касалликлари орасида ташқи қулоқнинг яллиғланиш касалликлари врачлар амалиётида муҳим ўрин тутади. Ташқи отит барча ташқи қулоқ касалликларининг 27-35% ни ташкил қилади [2]. 55 Ташқи отит - бу микроорганизмлар ёки замбуруғлар келтириб чиқарадиган яллиғланиш касалликларининг катта гуруҳи ҳисобланади (отомикоз). Ташқи отит билан оғриган беморларда микрофлорани ўрганишда бактериал флорадан ташқари, замбуруғ флорасини ҳам ўрганиш муҳим роль ўйнайди [10]. Отомикоз - микотик қулоқ касаллиги ҳисобланади [7]. Болаларда замбуруғли ташқи отит тез-тез учрайди 40%, иккинчи ўринни жарроҳлик амалиётидан кейин қулоқнинг касалланиши 22%, учинчи ўринда замбуруғли отит 18,9% кенг тарқалган [8]. Рус олимлариқулоқларнинг турли яллиғланиш касалликлари билан оғриган 4583 беморни (1970 йилдан 1982 йилгача) клиник кўрикдан ўтказди, 825 (18%) беморга отомикоз ташхиси қўйилган, улардан 484 нафарида микотик ташқи отит, 127 нафарида микотик отит, 214 нафарида ўрта қулоқ бўшлиғи операциядан кейинги микози бор эди [9]. Қулоқларнинг микотик жароҳатланиши кенг тарқалган ва деярли барча иқлим зоналарида учрайди. Касалликнинг частотасини иқлим шароитига қараб аниқлаш мумкин, касаллик иссиқ иқлими бўлган мамлакатларда кўпроқ тавсифланади [15]. Иссиқ иқлими бўлган бир қатор мамлакатларда отомикоз барча ташқи отитларнинг 70-80% ва барча оториноларингологик касалликларнинг 6% ни ташкил қилиши мумкин [16]. маълумотларига кўра, Куба шароитида қулоқларнинг яллиғланиш касалликлари билан оғриган беморларни текширишда 55% ҳолларда замбуруғ флораси аниқланган; Адабиёт маълумотларига кўра, Бангладежда, 34%, кўра Бирмада эса отомикоз 55% ни ташкил этди [17]. Қулоқ ва юқори нафас йўлларининг замбуруғли касалликлари билан касалхонага ётқизилган бемор болаларнинг улуши ҳар йили ортиб бормоқда. Отомикознинг оғир асоратлари замбуруғли мастоидит, замбуруғли менингит ҳисобланади[6]. Отомикоз билан касалланишнинг сезиларли ўсиши касбий омилларнинг салбий таъсири, атроф-муҳитнинг ифлосланиши, нерв системасининг стрессли вазиятлари, иммунитет танқислиги, аллергия, организмда иммунологик ўзгаришларга олиб келадиган дори-дармонларни кенг тарқалган ва кўпинча нотўғри қўллаш, бирга вақтда бир нечта касалликларнинг келиши, антибиотиклардан палапартиш фойдаланиш билан боғлиқ ҳолатларда ривожланади [11]. 4 йил давомида бемор болаларни назорат қилиш кўрсаткичларини таҳлил қилиш шуни кўрсатдики, ЛОР касалликлари орасида микозлар 0,7-5,98% ни ташкил қилади, такрорий келадиган шакллари эса 1,5- 2,3% га ошади [10]. Кўп йиллик кузатувлар шуни кўрсатдики янги туғилган чақалоқларда кандидознинг 5,8% дан 15,9% гача ўсиши қайд этилган. Организмда микозларнинг пайдо бўлиши тананинг ўзига хос ва ўзига хос бўлмаган ҳимоя реакцияларининг ҳолатига боғлиқлиги ва касалликнинг ривожланишига мойил бўлган энг кенг тарқалган омиллар сурункали касалликлар, иммунитет танқислиги ҳолатлари, гормонал ва метаболик касалликлар ривожланиши билан кўрсатилган [2]. 56 Отомикознинг пайдо бўлишида рол ўйнайдиган бир қатор мумкин бўлган омиллар мавжуд: ташқи эшитиш йўлининг терисини шикастлаш, антибиотикларни нотўғри қўллаш, кортикостероид препаратларини қўллаш, доимий қулоқларга сув кириши, ўрта қулоқдаги сурункали йирингли яллиғланиш, овқатланишнинг бузилиши, турли аллергик омиллар, беморларнинг яшаш ва ишлаш шароитлари, бир нечта омилларнинг комбинацияси асосида пайдо бўлади. Отомикоз патогенезида инфекцион- аллергик омиллар катта роль ўйнайди, бошқа бир қанча омиллар қаторида нотўғри антибиотик терапияси, сурункали йирингли отитлар, қулоқ жароҳатлари ва оғир сурункали касалликлар отомикоз ривожланишида маълум аҳамиятга эга ҳисобланади[7]. Тадқиқот давомида сурснкали отит билан оғриган 217 киши текширилди; бундай бемор болаларда асосан травматик этиологик омил: юқори намлик, ҳароратнинг кескин ўзгариши, гипотермик ҳолатлар, чанг ва бошқалар каби ноқулай иш шароитлари билан профессионал омилларнинг комбинацияси бирга келганлиги аниқланди[8]. Маълумотларига кўра, 90 нафар бемор кузатилган, улардан 32 нафар беморда чанг ва газ билан ифлосланиш натижасида келиб чиққан отомикоз, 24 нафар беморда ташқи эшитиш йўли терисининг шикастланиши ва микротрауми, 23 нафар беморда ўрта қулоқнинг сурункали яллиғланиши, 33 нафар бемор умумий ва маҳаллий антибиотик терапиясини олиши натижасида вужудга келган. 8 нафар беморда бир нечта омиллар (чанг, газ ифлосланиши, сурункали отит, антибиотик терапияси) комбинацияси билан бирга келган[9]. Отомикозни қўзғатувчи омилларнинг бутун мажмуаси қулоқ соҳасидаги ҳимоя механизмларининг бузилишига ва замбуруғ инфекциясини ривожланиш хавфини оширади. Бир қатор