ЛЮБИМЫЙ НАРОДОМ ПЕВЕЦ САГЫНБАЙ МАТМУРАТОВ

Аннотация

This article provides information about the life and work of Sagynbai Matmuratovich, a famous singer, the owner of a wonderful voice, who contributed to the development of the Karakalpak singing direction, including his songs, teachers and creativity. Basic concepts: music, art, folk spoons, composer, melodies, singer, педагог. ЛЮБИМЫЙ НАРОДОМ ПЕВЕЦ САГЫНБАЙ МАТМУРАТОВ Аннотация. В данной статье представлена информация о жизни и творчестве Сагынбая Матмуратовыча, известного певца, владельца прекрассного голоса, внесшего вклад в развитие каракалпакского певческого направления, в том числе о его песнях, педагогах и творчестве. Базовые понятия: музыка, искусства, народные песни, композитор, мелодия, певец, педагог. Muzıka yaǵnıy qosıq adamnıń itibarın ózine tarta alıwda, olardıń keyfiyatın jaqsılaw, ishki sezimlerdi oyatıwda róli júda joqarı. Onı tıńlaǵanımızda mádeniy tarepten dem alamız, quwanamız, kewlimız kóteriledi. Sol sebepli meditcina aleminde dańqı ketken Buxaralı Abu Ali Ibn Sinonıń “muzıka insanlardı emley aladı” degen dana sózler biykarǵa aytılmaǵan. Xalqımız televideniye hám radio arqalı beriletuǵın hár bir qosıq namalardı tıńlap, onan zawıq alıp, mádeniy tarepten ruxlanıp ómir súrip kelmekte. 263 Elimizde tanıqlı qosıq atqarıwshılarımız júda kóp, olardıń biri Qaraqalpaq estradasınıń rawajlanıwına óz úlesin qosqan Saǵınbay Matmuratov bolıp tabıladı. Onıń repertuarındaǵı barlıq nama hám qosıqları lirikalıq xarakterde bolıp, ishki muxabbattı, watanǵa súyispenshilikti, mexir- múriybeti súwretleydi. 1960-jılı Kegeyli rayonınıń Xalqabad savxozında apiwayı xızmetkerler shańaraǵında Matmuratov Saǵınbay atlı perzent dunyaǵa keledi. Ol 1967-jılı Xalqabad orayındaǵı orta mektepke oqıwǵa baradı hám oqıp júrgen waqıtları hár qıylı dógereklerge qatnasa baslaydı. Sol waqıtları tek ǵana muzıkaǵa qızıǵıp qoymastan tarıyxıy kitapalardı oqıwdı jaqsı kóregen. 6-klasqa ótkennen keyin, Xalqabattıń orayınan Kegeyli rayonlıq balalar muzıka mektebiniń filialı ashıladı hám kishkene Saǵınbay ózi qatar balalar menen birge muzıka mektebine qatnay baslaydı. Ustazı K.Muxanovtan muzıka sırların, qosıq aytıw usılların joqarı dórejede úyrenedi. Sol waqıtları Ǵ.Amanyazovtıń dóretken “Qurılısshı dostım” qosıǵın úyrenedi hám koplegen tańlawlarda qatnasıp jeńilpaz boladı. Oqıwın tamamlap 1977-jılı Tashkent qalasındaǵı A.Островский atındaǵı teatr hám súwretshilik kórkem óner institutında qaraqalpaq toparı ashıladı hámde birqansha jaslar menen sol dárgáyǵa oqıwǵa kiredi. Bul jerde A.Piyazova, D.Allamratova, xalqımızdıń kewlinen jay alǵan tanıqlı qosıqshı, xosh xawaz iyesi Z.Xojanazarova hám basqada belgili qosıqshılarımız benen birge tálim alǵan. Ol qosıq aytıwǵa qızıqanlıǵı sebepli qosıqshı bolıwǵa háreket etken. Institutta oqıp atırǵan waqtında “Aydınlar” ansambliniń kórkemlik jaqtan bashısı, melodist kompozitor Ó.Allanazarov bir qansha qabilyetli jaslardı ansamblge shaqıradı, olardıń arasında Saǵınbay da bar edi. Oqıwın tabıslı tamamlaǵanan soń kórkem ónerge aralasıp dáslep Berdaq atındaǵı mámleketlik teatrın, soń kóp waqıt ótpey radio hám televedeniye janındaǵı xalıq sazları ansamblinde qosıqshı bolıp jumısqa kiredi. S.Matmuratov óziniń dóretiwshilik jolın M.Jiyemuratovtıń namasına, O.Qojanovtıń sózine jazılǵan “Kegeyliden suw alǵan qız” qosıǵı menen baslaydı, keyin ala N.Qarashaevtıń namasına jazılǵan “Anar gúlleri”, Sh.Ayımbetov namasına “Ańsayman seni”, “Esleymen janım”, K.Abdullaev namasına, A.Aymuratov sózine “Tuwǵan jer”, M.Jiyemuratov naması I.Yusupov sózi “Ayt sen Ájiniyazdıń qosıqlarınan”, N.Qalibekov naması “Jaslıǵım sen meni taslap barasań” Omar shayırdıń “Kewlim sende dur”, X.Turdıqulov naması B.Qayıpnazarov sózine “Gúldey dolanıp” sıyaqlı kóplegen qosıqlardı atqarıp kelmekte. Ansamblde kóp jıllar dawamında qosıqlardı joqarı darejede atqarıp, xalqımızǵa qızmet etip, Sh.Paxratdinov, K.Abdullaev, Q.Alimov sıyaqlı dirijorlar menen islesken. S.Matmuratovtıń aytıwınsha; -shayırdıń, kompozitordıń nama hám qosıǵı atqarıwshıǵa unasa ol qosıqtıń qıyınshılıǵı bolmaydı. Sebebi óziń qızıǵıp, sol qosıqtı aytqıń keledi, kemis 264 jerlerin toldırıp ırǵaqlar bergiń keledi. Qosıqtıń jaqsı bolıp shıǵıwı ushın onıń sóz qatarlarına, muzıkasına itibar beriw kerek. Bir neshe jıllardan soń S.Matmuratov qosıq hám ayaq oyın ansambliniń kórkemlik jaqtan basshısı bolıp jumıs isleydin hám 1989-jılı Xorezm vilayatında ótkerilgen Qaraqalpaqstan Respublikasınıń mádeniyat kúnlerinde Xıywa, Úrgensh qalalarında kewil ashar koncertlerge qatnasadı. 1991-jılı A.Saparova basshılıǵında shólkemlestirilgen Alma-ata qalasındaǵı bolıp ótetuǵın “Doslıq” festivalına qatnasadı. Sonıń menen birge Qazaqstan kompozitorlar awaqamında Qaraqalpaq mádeniyat ǵayratkerleri menen ushrasıw ótkerilip onda ol Z.Lepesovtıń “Ey janan” qosıǵın joqarı dárejede atqarıwǵa múyassar boladı. Islegen miynetleri ushın S.Matmuratov 2016- jılı Prezidentimizdiń parmanı menen Ózbekstan Respublikasına xızmet kósetken mádeniyat xızmetkeri degen ataǵına iye boladı. 2020-jılı Ózbekstan mámleketli