IQTISODIYOTDA INNOVATSIYALARNING O’RNI

Аннотация

Innovatsion faoliyat, ayniqsa, bugungi keskin raqobat sharoitida iqtisodiy, texnologik, ilmiy va boshqa tuzilmalarni muvaffaqiyatli rivojlantirish uchun zarur omil hisoblanadi. Bu turli sohalarda ishlab chiqarish, boshqaruv va xizmat ko'rsatish aspektlariga taalluqlidir. Keng ma'noda innovatsion rivojlanish - modernizatsiyaning maqsadli ob'ektining individual ko'rsatkichlari va xususiyatlarini yaxshilaydigan vosita, lekin u asosiy faoliyatning turli ijobiy ta'sirini olish uchun tizimli transformatsiyada ham qo'llanilishi mumkin Kirish. taraqqiyot strategiyasi tasdiqlandi. Shuningdek, “Ilm- fan va ilmiy faoliyat to‘g‘risida”, “Innovatsion Jamiyat va iqtisodiyot taraqqiyotining faoliyat to‘g‘risida”, “Ta’lim to‘g‘risida”gi qonunlari rivojlanishi hamda fan va texnologiyalarni qabul qilindi.[1] yutuqlarini real xayotga joriy etilishi bilan bog‘liqdir. Innovatsiyalarning yaratilishi va amal qilishini ta‘minlanishi bozor iqtisodiyoti sharoitida Adabiyotlar tahlili bozor qonunlari asosida rivojlanishini talab etadi. Bu esa hozirgi kundagi iqtisodiy fanlar hamda davlat Zamonaviy dunyoda innovatsiyalar ishlab siyosatining ustuvor vazifalaridan bo’lib kelmoqda. chiqarish omiliga aylangani haqiqatdir. Ma'lumki, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining an'anaviy ravishda ishlab chiqarishning uchta omili mavjud: yer, mehnat va kapital. Ularni birinchi bo'lib farmonlari bilan O‘zbekiston Respublikasini 2019 — J. B. Sey tahlil qilgan edi.[2] Hozirgi vaqtda bu 2021-yillarda innovatsion rivojlantirish strategiyasi, omillar odatda tadbirkorlarning qobiliyatini va ba'zi O‘zbekiston Respublikasi oliy ta’lim tizimini 2030- mualliflarning fikriga ko'ra, axborot omilini ham o'z yilgacha rivojlantirish konsepsiyasi, Ilm-fanni 2030- ichiga oladi va shu bilan iqtisodiyotni rivojlantirishda yilgacha rivojlantirish konsepsiyasi, “Raqamli axborotning rolini ta'kidlaydi.Bizning fikrimizcha, O‘zbekiston — 2030” strategiyasi, O‘zbekiston tadbirkorlar imkoniyatlarini innovatsiyalar bilan almashtirish yoki ikkala yangi omilni ham an’anaviy Respublikasi Xalq ta’limi tizimini 2030-yilgacha omillar bilan bog‘lash to‘g‘riroq bo‘ladi. Hozirgi rivojlantirish konsepsiyasi, O‘zbekiston Respublikasi vaqtda ishlab chiqarish omillarini o'rganish orqali qishloq xo‘jaligini rivojlantirishning 2020 — 2030- tahlil chuqurroq olib boriladi va har bir omil yillarga mo‘ljallangan strategiyasi, 2022 — 2026- parchalanadi. Yer yoki tabiiy omillar - yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning tadbirkorlikning asosi sifatida foydalanish uzoq muddatli raqobatdosh ustunliklarni ta'minlamaydigan • xarajatlar bo‘yicha indekatorlar; omillardir. Bundan tashqari, tabiiy resurslarning ko'p • vaqt bo‘yicha indekatorlar; turlari qayta tiklanmaydi va bir muncha vaqt o'tgach • yangilanish bo‘yicha indekatorlar; tugashi mumkin. Boshqa tomondan, innovatsion omil • tarkib bo‘yicha indekatorlar. amalda bitmas-tuganmas va u innovatsiyalarni keltirib chiqaradi, ularni ishlab chiqarishga joriy etish mumkin; ularning kengayishi uzoq muddatli Innovatsion rivojlanishning xarajatlar raqobatbardoshlikni ta'minlashi mumkin, chunki u bo‘yicha indekatorlari quyidagilar hisoblanadi: hozirgi vaqtda yangi, ayniqsa rivojlangan omillarga asoslangan. 1. Korxonaning yuqori texnologiyali mahsulotlar Tahlil va natijlar ishlab chiqarishni tavsiflovchi savdo-sotiqdagi ilmiy Ilmiy hamjamiyatda innovatsiyaning tadqiqot xarajatlari qiymati. mohiyatini ko'rib chiqishda ushbu atamani turli 2. Litsenziyalar, patentlar,“nou-xau”larni sotib olish nuqtai nazardan ochib beradigan bir qator uchun ketgan xarajatlar qiymati. tushunchalar ajralib turadi. Asosiylariga quyidagilar 3. Korxona va tashkilotlar tomonidan kiradi:Innovatsion faoliyat. U ma'lum ishlab innovatsiyalarni sotib olish uchun ketgan xarajatlar chiqarish va tijorat tizimi doirasida sotiladigan qiymati. takomillashtirilgan yoki yangi mahsulotni 4. Tashabbuskor ishlanmalarni rivojlantirish uchun (texnologik jarayon) yaratishi kerak. ketgan xarajatlar qiymati. Innovatsion jarayonlarni vaqt dinamikasi bo‘yicha • Innovatsion jarayon. Texnologik nuqtai tavsiflovchi vaqt indekatorlari: nazardan, eski yoki eskirgan yechimlarni Yangi mahsulot (yangi texnologiyalar) ishlab chiqish yangi tarkibga ega yangi shakllarga jarayonining davomiyligi (qancha vaqtda innovatsion aylantirish, natijada samaradorlikni ishlanmaning yaratilganligi, kun, oy, yil). oshirishga yordam beradi. • Innovatsiya siyosati. Odatda mamlakat 1. Yangi mahsulotni ishlab chiqarishga tayyor- ichidagi hokimiyat tomonidan siyosiy garlik davomiyligi davri. darajada olib boriladigan rivojlanish 2. Yangi mahsulotni ishlab chiqarish sikli- strategiyasiga nisbatan qo'llaniladi. tor ning davomiyligi davri (bir mahsulotni ma'noda ijtimoiy-iqtisodiy sohadagi to‘liq ishlab chiqarishga ketgan vaqt, kun, korxonalarning innovatsion rivojlanishining oy, yil). yo'nalishi va xarakterini belgilaydi. Yangilanish indekatorlari: • Innovatsion faoliyat. Ishlab chiqarishning innovatsion modelga o‘tish tezligini 1.