Aholi turmush tarzini yaxshilashda raqamli iqtisodiytning o’rni

Аннотация

Hozirgi kunda raqamli iqtisodiyot tushunchasi bir qator mamlakatlarning iqtisodiy nazariyasi va amaliyotida paydo bo‘ldi. Bu raqamli texnologiyalarning jadal rivojlanishi, axborot sohasida inqilob va iqtisodiyotning globallashuv jarayonlarini tezlashtirish bilan ajralib turadi. Ulardan foydalanish samaradorligi ortib borayotgan bilimga aylantirildi va ijtimoiy-iqtisodiy aloqalar tobora kengayib bormoqda. Raqamli iqtisodiyotda aholining raqamli texnologiyalardan foydalanish ko’nikmasini shakllantirish raqamlashtirish jarayonining olib borilishiga zamin yaratadi. Shaxsiy kompyuter va internetdan foydalanishni fuqarolarning kundalik hayotida raqamlashtirishning asosiy sharti deb hisoblanadi. O‘zbekistonda ulardan foydalanish darajasi Evropaga qaraganda pastroq bo’lishiga qaramay, fuqarolarning kundalik hayotida raqamlashtirishning ijobiy dinamikasi kuzatilmoqda. Raqamli iqtisodiyot – mamlakat uchun iqtisodiy barqarorlikni ta’minlash va ijtimoiy tengsizlikni qisqartirish hamda globallashuv darajasiga tenglashishda asos vazifasini o‘taydi. KIRISH boshqalar)da boshqaruv tizimini o‘zgartirish va uning faoliyatini raqamli texnologiyalarni joriy Har qanday davlat o‘z fuqarolarini munosib etish orqali amalga oshirishni anglatadi. Hozirgi hayot bilan ta’minlashga intiladi va har bir inson kunda raqamli iqtisodiyot tushunchasi bir qator bunday hayotga haqli. Shu bilan birga shaxs ham mamlakatlarning iqtisodiy nazariyasi va davlatdan alohida o‘zi uchun munosib hayotni amaliyotida paydo bo‘ldi. Bu raqamli ta’minlashga intiladi. Buning uchun esa texnologiyalarning jadal rivojlanishi, axborot qonunchilikka rioya qilishi, o‘z salomatligi, oila sohasida inqilob va iqtisodiyotning a’zolari va yaqinlari, atrof-muhit va madaniy globallashuv jarayonlarini tezlashtirish bilan qadriyatlar haqida qayg‘urishi, boshqalarga hurmat ajralib turdi. Ulardan foydalanish samaradorligi bilan munosabatda bo‘lishi, intellektual, ma’naviy ortib borayotgan bilimga aylantirildi va ijtimoiy- va ijodiy rivojlanishi hamda qadr qimmatiga mos iqtisodiy aloqalar tobora kengayib bormoqda. turmush tarzini olib borishi lozim. Insonning Bu bosqichlarning o‘ziga xos turmush tarziga ijobiy ta’sir qilishning muhim jihati xususiyatlarining rivojlanishi axborotni ifodalash zamonaviy dunyoda inson hayotini yaxshilash va uchun raqamli formatning xususiyatlariga osonlashtirish uchun mo‘ljallangan raqamli asoslangan matematik modellar va usullarni o‘z texnologiyalarning paydo bo‘lishi bo‘ldi. Raqamli ichiga olgan “digital economics”, ya’ni raqamli texnologiyalar inson mehnatini tizimlashtirish va iqtisodiyot nomli ilmiy yo‘nalishning paydo optimallashtirish imkonini beradi. Raqamli bo‘lishiga olib keldi. texnologiyalar va munosib hayotni ta’minlash Raqamli iqtisodiyot – raqamli o‘rtasidagi munosabatlar hozirgi vaqtda insonning texnologiyalarga asoslangan elektron biznes va butun hayoti uchta ketma-ket bosqichda elektron tijorat bilan chambarchas bog‘liq iqtisodiy qurilganligi bilan belgilanadi: avtomatlashtirish, faoliyat natijasida kelib chiqadigan va sotiladigan raqamlashtirish, raqamli transformatsiya. raqamli tovarlar, xizmatlar yig‘indisidir. Shu bilan Avtomatlashtirish - bu qisman yoki to‘liq birga yangi texnologiyalar, platformalar va biznes inson aralashuvisiz ishlaydigan avtomatik modellari yaratish, ularni kundalik hayotga joriy qurilmalardan foydalanish. Raqamlashtirishdan etish orqali mavjud iqtisodiyotni yangicha tizimga farqli o‘laroq, avtomatlashtirish ishlab chiqarishni ko‘chirish degani. “Raqamli” atamasi barcha yaxshilaydi va inson mehnatini osonlashtiradi, lekin sohalarda axborot va kompyuter texnologiyalaridan ishning mohiyatini va jarayonni boshqarish foydalanishni anglatadi. modelini o‘zgartirmaydi. Raqamli iqtisodiyot innovatsion raqamli Raqamlashtirish - bu hayotning turli axborot-kommunikatsiya texnologiyalari, ya’ni sohalariga va ishlab chiqarishga raqamli Internet, mobil tarmoqlar, sensor tarmoqlar, onlayn texnologiyalarni joriy etishdir. Raqamlashtirish tor rejim, elekton tijorat vas hu kabi texnologiyalarni ma’noda axborotni raqamli shaklga aylantirish qamrab oladi. Raqamli iqtisodiyotning amaliy sifatida tushuniladi va asosan harajatlarni ahamiyati va jihatlari insonlarning turmush kamaytirishga va ko‘proq imkoniyatlarning paydo darajasini sezilarli darajada oshiradi. Bu inson bo‘lishiga olib keladi. faoliyatining barcha turlarini raqamlashtirishni Raqamli transformatsiya - har qanday soha nazarda tutadi; yoki raqamli texnologiyalarga (biznes, sog‘liqni saqlash, ta’lim, qurilish va asoslangan iqtisodiy faoliyat, bunda tovarlar va esa O‘zbekiston xalqiga munosib sharoit yaratib xizmatlar elektron vositalar va Internet orqali berish maqsadida amalga oshirilyapti. sotiladi. Elektron tijorat, onlayn reklama, onlayn- Raqamli iqtisodiyotda rivojlanagan onlayn banking, elektron to‘lovlar va davlat xizmatlaridan xizmatlari aholi turmush tarzini yaxshilashda asosiy elektron foydalanish raqamli iqtisodiyotning asosiy omillardan biridir. Misol ta