ISLOM DINIDA ER-XOTIN MUNOSABATLARININING TALQIN ETILISHI

Аннотация

Ushbu maqolada oila borasidagi diniy qarashlarni ko‘rib chiqar ekanmiz, oila barqarorligida er-xotin munosabatlaridagi asosiy joy egallaydigan nikoh orqali oilani mustahkamlash, erkak hamda ayollarning huquq- majburiyatlari, oila tinchligi, sha’nini saqlashga katta e’tobor berilgan. 1 KIRISH Oila haqida gapirishdan oldin insonning uchun kerakli narsadir, bo‘lmasa u insonlarni bunday yaratilishidan ko‘zlangan maqsadlari uning bahti, yaratmas edi deya ayon etadi. saodati, ayniqsa erkak hamda ayolning nima uchun juft qilib yaratilishi kabi savollarga javob topamiz. Shu 2 MATERIAL VA METODLAR boisdan Qur’oni Karimning Fotir surasiga murojat Nikoh sababli oila deb atalmish muhtasham qilar ekanmiz unda “Alloh sizlarni tuproqdan, so‘ngra oshyon quriladi. Bu oshyonda er-xotinlar farzandlari, nuftadan yaratib, keyin juft-juft qilib qo‘ydi” degan nevaralari bilan birga bog‘lanib yashaydilar. Ular yorqin dalillarni o‘zi ulkan mo‘jizadir [1]. Insonni orasidagi qarindoshlik aloqalari yo‘li bilan oila deb erkak hamda ayoldan iborat juftlik yaratish hikmatini atalmish kichik bir guruh yuzaga keladi. Bu guruhning o‘zida “sokinlik topishingiz uchun” deya bayon kengayishi oqibatida esa katta bir jamiyat yuzaga qilinadi [2]. keladi. Demak erkak va ayolni juft qilib Insonlarning turli holatlariga qarab, nikohda yaratilishining hikmatida ular orasidagi mehr- bo‘lishlari quyidagicha bo‘ladi. muhabbat, sevgi, bir-birini qo‘llab-quvvatlash hamda 1. Farz-vojib. Inson harom ishga marhamatni shakillantirmay turib oilaviy bormasligi uchun nikoh – uylanishi qiyinchiliklarga chidab yashay olishmasdi. lozim -oila qurish vojib bo‘ladi. Qur'oni Karim orqali Alloh taolo 2. Harom. Haromga olib boruvchi har narsa bandalarining umrlarini ma’lum tartib-nizomga haromdir degan Islom shariatining solgan. Ushbu tartib-nizomni o‘rnatishning yo‘l- qoidasi bunga asos bo‘ladi; yo‘rig‘ini ko‘rsatishda muallim qilib Payg‘ambar 3. Makruh. O‘zining jufti haloliga zulm alayhissalomni yuborgan. Ibn Obidin rahmatulloh qilishdan qo‘rqadi biroq unga to‘liq aytishlaricha: «Dunyoda ham, oxiratda ham insonni ishonmasli o‘sha odam uchun nikoh bog‘lab turadigan ikkita rishta bor. Birinchisi – inson makruh bo‘ladi; qalbidagi iymoni. Inson iymoni sog‘lom bo‘lsa 4. Sunnati muakada. Zinodan, juftiga nafaqat bu dunyoda, balki jannatda ham birga bo‘ladi. zug‘m qillishdan qo‘rqmaydigan inson Ikkinchisi – o‘zining pokiza oilasi. Insonning bu uchun oila qurish sunnati muakadir; dunyodagi halol oilaviy munosabati jannatlarda ham 5. Muboh. Oila qurishga rag‘batlantiruvchi yo‘ldosh bo‘ladi» [3]. hamda man etuvchi narsalarni Bundan tashqari Nahl surasida “Alloh bo‘lmasligi nikohni mubon etadi [5]. sizlarga o‘zlaringizdan juft qildi va sizlarga Islom ta’limotlarida oila qurishga asos hamda juftlaringizdan bolalar hamda nabiralar berdi va pok maqsadlar quyidagilar hollarda quriladi: narsalardan rizq ulashdi” deya Alloh taolo marhamat -oila odob va ahloq, mehribonlik, adolat, qiladi. Islom shariatida musulmon insonnig amaliy o‘zaro yordam, islomiy odoblar bilan o‘zini ziynatlash hayotini tartibga soluvchi zakot, ro‘za, namoz, haj orqali iliymaqom, mustahkam makon yaratish uchun kabilar bilan bir qatorda nikoh, oilaga oid qarashlar quriladi; ham bandalariga targ‘ib qilingan [2]. -oilaviy hayotni er-xotin ulug‘ hamda Har bir musulmon uyli joyli, oilali bo‘lishga ma’suliyatlarni yuklovchi, sharafli maqsadlar harkat qilishi kerak deya Abdulloh roziyallohu ko‘zlangan go‘zal bir hayot deb qarashi kerak; anhudan rivoyat qilinadi [4]. Chunki Alloh oila qurmay, uylanmay yurushni musulmomlarga hos bo‘lmagan ish, inson uchun unig baxt-saodati kelajagi - er-xotin o‘rtasidagi munosabatlar o‘zaro ismlar bilan chaqiradi hamda kamchiliklarini muhabbat, o‘zaro tushunish, intilish orqali bo‘lishi kechiradi. lozim. Er-xotin bir-birlari bilan o‘zaro yahshi Er-xotin orasidagi munosabatlar faqat jinsiy munosabatda bo‘lishlari uchun o‘zaro hislatlarini aloqadan iborat bo‘libgina qolamay, balki ularning bilishlari lozim bo‘ladi. Nimadan hursand yoki hafa qalblari, his-tuyg‘ulari hamda butun vujudlari bilan bo‘lishlarini bilish uchun erkak kishi ayolining bog‘lanishadi. Shunday ekan ular bir-birlari bilan xislatlari tabiatiga e’tibor qaratish darkor. Er muloqat muomalarida chiroyli tartib ila so‘zlashishlari ayollardagi bilishi ekrak bo‘lgan hislatlardan aqli lozim bo‘ladi. Alloh taolo erkakka erkaklik, ayolga hamda dini borasidagi kamchiliklaridir. ayollik xususiyatlarini berib yaratgan ekan, ularning Hadisda keltirilishicha “Ayollarga nisbatan har ikkalasiga ham mos vazifalar yuklatilgan. Shu yahshi muomilada bo‘ling, ayol qovurg‘adan bilan birga vazifalar bilan bir qatorda haq-huquqlari yaratilgan. Uni to‘g‘irlayman desangiz sindirib ham biriktirilgan. Erkakning oiladagi rahbarlik qo‘yasiz, agar shu holda qoldirsangiz egriligicha vazifasini afsuski ko‘p erkaklar qahr, g‘azab, zulum qoladi. Shu bois ayollarga yahshi muomalada o‘tkazish deb tushunadi. Aslida rahbarlik qilish bo‘lingizlar” deya Rasululloh