BO‘LAJAK O‘QITUVCHILARNI INNOVATSION FAOLIYATGA TAYYORLASHDA MUSTAQIL TA’LIMNING AHAMIYATI

Аннотация

Ushbu maqolada bo`lajak pedagoglarning innovatsion ko`nikmalarni shakllantirish maqsadida mustaqil ta`limdan foydalanish asoslari muhokama etiladi. Kalit so‘zlar: O`qituvchi, ta`lim, innovatsiya, mustaqil ta`lim, metod. Birinchidan, mustaqil ish – o‘quv jarayonida KIRISH nazariy va amaliy mashg‘ulotlar bilan bog‘liq holda olib boriladi. Jamiyatning barcha jabhalaridagi muammolar, Ikkinchidan, mustaqil ish – ta’lim metodlari, o‘zgarishlar oliy ta’lim muassasalarida bo‘lajak shakllari va mazmuni bilan bog‘liq holda tashkil etiladi. o‘qituvchilarni tayyorlash jarayoniga ham ta’sir qilib va Uchinchidan, mustaqil ishga rahbarlik qilish, yangidan yangi talablarni qo‘yadi. Hozirgi paytda nazariy ya’ni boshqarish o‘qituvchidan nafaqat pedagogik mahorat, bilim va amaliy ko‘nikmaga ega, o‘zgarishlarga balki tashkilotchilik sifatiga ega bo‘lishini ham talab etadi. moslanuvchan, erkin fikrlaydigan, kasbiy hamda hayotiy Mustaqil ish – bu o‘quv mashg‘ulotlarini tashkil muammolarini mustaqil hal qila oladigan mutaxassislarga, etish shakli ham emas, ta’lim metodi ham emas. Mustaqil kadrlarga ehtiyoj katta. Shu bilan birga, oliy ta’lim ish – bo‘lajak o‘qituvchilarni mustaqil bilish faoliyatiga jalb muassalarida talabalaridan har tomonlama bilimdonlik, etish motivi, uni mantiqiy va psixologik tashkil etish mustaqil fikrlay oladigan, tashkilotchilik qobiliyatiga ega vositasidir. shaxs darajasini talab etadi. Bunday talablarning bajarilishi, Shuni ta’kidlash joizki, mustaqil va ijodiy ishlarni albatta ularni butun hayoti davomida bilim olishga o‘rgatish tashkil etishda pedagogik va psixologik tamoyillarga orqali ta’minlanadi [4]. tayanishi zarur. ADABIYOTLAR SHARHI Bo‘lajak o‘qituvchilarning mustaqil va ijodiy Bizning fikrimizcha, oliy ta’lim tizimida ishlash faoliyatlarini rivojlantirishning asosiy omillaridan mashg‘ulotlarni o‘qitishda asosiy e’tibor bo‘lajak biri bu mustaqil ishdir. Mustaqil ish bo‘lajak o‘qituvchilarda shaxsiy va kasbiy faoliyatlar bo‘yicha o‘qituvchilarning aqliy, pedagogik va psixologik bilim, ko‘nikma va malakalarni rivojlantirishga fikrlashlarini faollashtiradi, o‘quv adabiyotlari bilan ishlash yo‘naltirilishi kerak. Shuningdek, mustaqil ta’lim olishning malakalari va mustaqil fikrlash qobiliyatlarini rivojlantiradi. turli samarali usullarini qo‘llash orqali bo‘lajak Demak, bo‘lajak o‘qituvchilarning mustaqil bilim olishga o‘qituvchilarda mustaqil ishlash va ijodiy fikrlash tayyorlash jarayonida ularning ijodiy fikrlash qobiliyatini qobiliyatlarini rivojlantirishga intilish lozim. rivojlantirish zarur. TADQIQOT METODOLOGIYASI VA EMPIRIK TAHLIL Bo‘lajak o‘qituvchi mustaqil ta’lim topshiriqlarini tuzish va amalga oshirishda ta’lim oluvchilarning Ta’lim oluvchining mustaqil va ijodiy fikrlash imkoniyatlarini, iqtidorini hisobga olishi, mustaqil bajarish qobiliyatini shakllantirish va rivojlantirish, bo‘lajak bo‘yicha kerakli uslubiy tavsiyalarni berishda zaruriy o‘qituvchilarni kreativ yondashuv asosida pedagogik o‘qitish vositalarning e’tiborga olishi kerak. faoliyatga tayyorlash uning bilim olishga bo‘lgan qiziqishini oshirish, muammolar bo‘yicha ilmiy fikrlay Mustaqil ishlar tizimi deyilganda, biz bir-biri bilan o‘zaro bog‘langan va bir- birini mazmunan to‘ldiradigan, birining olishini rivojlantirish, ob’ektiv borliqni tasavvur eta olishga mazmuni ikkinchisinikidan mantiqan kelib u yoki bu shaklda tashkil etilgan mustaqil ish ijobiy ta’sir chiqadigan va umumiy maqsadga bo‘ysungan topshiriqlar ko‘rsatar ekan. majmuini tushunamiz. L.V.Golish va D.M.Fayzullaevalar o‘zining olib Auditoriya talabalarining intizom bo‘yicha borgan ilmiy tadqiqot ishlarida ta’lim oluvchilar tomonidan mustaqil ishlari o‘qituvchining bevosita nazorati ostida va mustaqil ishni bajarishda ularning faoliyati tizimida uning topshirig‘i bo‘yicha auditoriyada amalga oshiriladi. ko‘rsatilgan har bir elementlarning muvaffaqiyatli Auditoriyadan tashqari mustaqil ishlar talabalar tomonidan rejalashtirish, tashkillashtirish, monitoring va baholash o‘qituvchining topshirig‘i bilan, lekin uning bevosita zarur ekanligini asoslab berishgan [3]. ishtirokisiz amalga oshiriladi. Mustaqil ishning pedagogik Jumladan, O‘zbekiston Respublikasi oliy ta’lim ahamiyati talabalar faoliyati qanday tashkil yetilganiga ham tizimini 2030 yilgacha rivojlantirish Konsepsiyasining bog‘liq. Talabalarning mustaqil faoliyatini tashkil etish “Oliy ta’lim tizimini rivojlantirishning strategik maqsadlari shakllari muhim tarbiyaviy ahamiyatga ega. Oliy ta’limdagi va ustuvor yo‘nalishlari” deb nomlangan 3-bobining “Oliy mustaqil ish – bu o‘quv jarayonida talabalarning mustaqil ta’lim bilan qamrovni kengaytirish, oliy ma’lumotli faoliyatini tashkil etish va boshqarishning o‘ziga xos mutaxassislar tayyorlash sifatini oshirish” deb nomlangan vositasi, zarur bilim, ko‘nikma va ko‘nikmalarni 1-§ da “Mustaqil ta’lim soatlari ulushini oshirish, o‘zlashtirishda talabalarning o‘zini o‘zi tashkil etish va talabalarda mustaqil ta’lim olish, tanqidiy va ijodiy o‘zini o‘zi tarbiyala