O‘quvchilarda tinglab tushunish ko‘nikmasini rivojlantiruvchi o‘quv topshiriqlarining tarkibi: tuzilishi va mazmuni

Аннотация

maqolada ona tili o‘qitish metodikasida muhim ahamiyatga ega bo‘lib borayotgan tinglab tushunish ko‘nikmasini rivojlantiruvchi o‘quv topshiriqlarini pragmatik yondashuv asosida takomillashtirish masalasi tadqiq etilgan. Unda 5-9-sinf ona tili darslari misolida o‘quv topshiriqlaridan foydalanishning joriy holati va kelajakda yaratilajak o‘quv topshiriqlariga namuna va mezonlar tavsiya etilgan. Xulosa qismida o‘quv topshiriqlarini takomillashtirish bo‘yicha takliflar bayon qilingan. Jahonda til o‘qitish metodikasi pedagogika va integratsiyani, albatta, savol va topshiriqlar ta’minlab tilshunoslik erishgan yutuqlardan foydalanadi. Til beradi, shu nuqtai nazardan o‘qitish metodikasining inson uchun borliqni anglash vositasi hisoblanadi, asosiy muammosi sifatida pragmatik o‘quv o‘quvchi tafakkurida olamning lisoniy manzarasi ona topshiriqlari tizimini ishlab chiqish qayd qilinishi tili orqaligina shakllanadi. Barcha xalqlar milliylikni lozim. asrashning bosh mezoni sifatida ona tilini anglaydi va O‘zbekistonda ham o‘zbek tilining ona tili buni ta’lim orqali amalga oshirayotganda ona tilini sifatidagi nufuzi va mavqeyini oshirish, zamonaviy faol muloqot vositasiga aylantirish, qadriyat sifatida o‘qitish metodikasini joriy etish bo‘yicha tizimli ulug‘lash ko‘nikmalarini rivojlantirishga katta e’tibor ishlar amalga oshirilmoqda. Mamlakatda shakllangan beradi. Bugungi kunda ona tili o‘qitishning yangi yangi til siyosati uning ta’limiga ham zarur talablarni usullarini kashf qilish, amaliyotga uzluksiz joriy qilib qo‘ymoqda. “Har birimiz davlat tiliga bo‘lgan borish muhim masalalardan. Xalqaro til o‘qitish e’tiborni mustaqillikka bo‘lgan e’tibor deb, davlat metodikasida tinglab tushunish ko‘nikmasi va uni tiliga ehtirom va sadoqatni ona Vatanga ehtirom va rivojlantirish mezonlari andoza sifatida qabul sadoqat deb bilishimiz, shunday qarashni hayotimiz qilinayotgan xorijiy tillar ta’limi yutuqlaridan aksar qoidasiga aylantirishimiz kerak”ligi ona tili ta’limi mamlakat samarali foydalanib kelmoqda. oldiga, xususan, o‘quv topshiriqlari ishlab Kuzatishlardan ma’lum bo‘lishicha, xalqaro til chiqishning ilmiy-metodik asoslarini o‘qitish metodikasida nutqiy ko‘nikmani takomillashtirishni dolzarb vazifa sifatida qo‘yadi. rivojlantirish, o‘quvchini turli nutqiy vaziyatga O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining tayyorlash asosiy masalalardan, uni amalga oshirish, 2019-yil 29-apreldagi “O‘zbekiston Respublikasi asosan, o‘quv topshiriqlarining sifati va mazmuniga xalq ta’limi tizimini 2030 yilgacha rivojlantirish bog‘liq. Ta’lim mazmuni o‘quv topshiriqlari orqali konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi PF-5712-son, yuzaga chiqariladi. Shu bois xalqaro til o‘qitish 2019-yil 8-oktabrdagi “O‘zbekiston Respublikasi oliy metodikasida o‘quvchi uchun o‘quv topshiriqlarini ta’lim tizimini 2030 yilgacha rivojlantirish ishlab chiqish dolzarb. konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi PF-5847-son, Dunyoda rivojlangan tillarni ona tili sifatida 2019-yil 21-oktabrdagi “O‘zbek tilining davlat tili o‘qitishga doir ilmiy-metodik adabiyotlarda ona tili sifatidagi nufuzi va mavqeini tubdan oshirish chora- ta’limi, asosan, matn ustida ishlash, turli uslubda tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-5850-son, 2020 yil 20 taqdim qilingan ma’lumot tinglab tushunish va oktabrdagi “Mamlakatimizda o‘zbek tilini yanada munosabat bildirish uchun tayyorlashga rivojlantirish va til siyosatini takomillashtirish chora- yo‘naltiriladi. Har bir mashg‘ulotda taqdim qilingan tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-6084-son Farmonlari, ma’lumotning o‘quvchi uchun kundalik hayotdagi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining foydalilik darajasiga alohida e’tibor beriladi va ta’lim 2021-yil 5-iyuldagi “Ma’naviyat va davlat tilini jarayonida savol, topshiriq va mashqlardan unumli rivojlantirish masalalari departamenti to‘g‘risida”gi foydalaniladi. Xalqaro til ta’limi tajribasida o‘quv 419-son, 2020-yil 11-martdagi “O‘zbek tili va topshiriqlari o‘zaro muloqotning samarali bo‘lishiga adabiyoti bo‘yicha fundamental va amaliy tadqiqotlar qaratiladi. O‘quv topshiriqlari belgilangan muayyan samaradorligini yanada oshirish chora-tadbirlari mezonlar asosida shakllantiriladi, shuningdek, to‘g‘risida”gi 139-son Qarorlari, 2020-2030 yillarda bugungi globallashuv sharoitida ona tili boshqa fanlar amalga oshirish dasturida zamonaviy o‘qitish bilan integratsiya qilingan holda yangi pedagogik metodikasini yaratishga doir belgilangan vazifalarni texnologiyalar asosida o‘qitilmoqda. Fanlararo bajarishga muayyan darajada xizmat qiladi. Mamlakatimizda keyingi yillarda ona tili B.R.Adizov, M.E.Axmedova, M.H.Mahmudov, o‘qitish metodikasiga doir qator ilmiy-metodik I.E.Davronovlar tomonidan ta’lim oluvchining o‘quv- tadqiqot olib borildi. Ona tili ta’limida ilk darsliklar biluv faoliyatini rivojlantirish, o‘quv topshiriqlari shakllanishida A.Fitrat, O.Usmon, B.Avizov, orqali o‘quvchi faolligini oshirish muammolari ham Y.Abdullayev, M.Omilxonovalarning xizmati katta o‘rganilgan. bo‘lgan, ammo darsliklarning d