Dars samaradorligini oshirishda didaktik o‘yinlardan foydalanishning o‘ziga xos metodik xususiyatlari

Аннотация

ushbu maqolada boshlang`ich sinfda dars samaradorligini oshirish yo`llari, didaktik o`yinlardan foydalanish, hamda samaradorlikni oshirishda didaktik o`yinlarning o`rni va mashq turlaridan namunalar keltirilgan. Kalit so‘zlar: o‘qituvchi, o‘quvchi, didaktika, metodlar, mustaqil, ijodiy fikr. So‘ngi yillarda O‘zbekiston ta’lim tizimida malakalar: qayta (ko‘rsatma) olish, aniqlash (o‘lchay) umumiy o‘rta ta’limning sifatini oshirish, o‘quv olish, tasvirlay olish, tushuntira olish va bashorat qila jarayoniga ilg‘or pedagogik va axborot olish kabilarni hosil qiladi. texnologiyalarini joriy etishdagi keng qamrovli Didaktik interfaol o‘yinlar mazmunan axloqiy, islohotlar natijasida boshlang‘ich ta’limda sifatli aqliy rivojlantiruvchi, ta’lim- tarbiyaviy sifatlarga ega ta’lim xizmatlari samaradorligini oshirish, shiddat bo‘lish shart. bilan o‘zgarib borayotgan globallashuv sharoitida Dars jarayonida interfaol o‘yinlarni ongli yashashga qodir shaxsni kamol toptirish va muvaffaqiyatli o‘tkazish uchun ularning tuzilishi, rivojlantirishni ta’minlovchi imkoniyatlar salmog‘i vazifalari, qoidalari, harakatlari, natijalarini tahlil kengaymoqda. Shu bilan bir qatorda boshlang‘ich qilish bosqichlarini aniq belgilab olish lozim. ta’lim jarayonida o‘zaro hamkorlik muhitini Didaktik interfaol o‘yinlar o‘quvchi va shakllantirish mexanizmini takomillashtirgan holda o‘qituvchining birgalikdagi faoliyati bo‘lib, amaliyotga joriy etish zarurati ko‘zga o‘quvchilarni ijodiy fikrlashga, zarur xulosalarga tashlanmoqda. Boshlang‘ich ta’lim bosqichlaridan kelishga, tahlil qilish va olingan bilimlarni boshlab bilimlarni chuqur va mustahkam egallash, amaliyotda qo‘llashga o‘rgatadi. O‘qituvchining universal o‘quv harakatlarini o‘zlashtirish, erkin asosiy vazifasi esa o‘quvchilarga aniq yo‘nalish fikrlashni shakllantirishning birlamchi omili sifatida berish, to‘g‘ri xulosalarni aytishdan iborat. o‘quvchilar nutqini o‘stirish samaradorligiga Didaktik interfaol o‘yinlarni bajarish jarayonida yo‘naltirilgan ta’lim jarayonini tashkil etishga o‘quvchining ijodiy fikrlash qobiliyatlari ham alohida e’tibor berilmoqda. rivojlanib boradi. Ijodiy yondashuv va yutuqlar Dars jarayonida mustaqil fikrlashga o‘rgatuvchi, dunyo bo‘ylab fan va texnologiyadan tortib, falsafa, ijodiy tafakkurni rivojlantiruvchi usullarni qo‘llab, san’at va ijtimoiy fanlar kabi turli sohalarda o‘quvchilarga chuqur bilim berish boshlang‘ich insoniyat tamaddunini ilgari surgan. Ijodiy fikrlash ta‘limning asosiy vazifasidir. Mazkur vazifani shunchaki tasodifiy g‘oyalar berishdan kattaroq amalga oshirish uchun ta’lim jarayoniga ilg‘or narsadir. U insonga ba’zan murakkab sharoitlarda, pedagogik texnologiyalar olib kirildi. Ilg‘or yanada yaxshiroq natijaga erishishga imkon beruvchi pedagogik texnologiyalar hamda didaktik o‘yinlar bilim va tajribaga asoslangan real ko‘nikmadir. boshlang‘ich sinf o‘quvchisining aqlan rivojlanishi va Ona tili va o‘qish savodxonligi darslarida ijodiy kamol topishida muhim ahamiyat kasb etadi. topshiriqlar o‘quvchilarning tafakkur doirasini, Pedagogik texnologiyalarning bugungi kunda eng og‘zaki va yozma nutqini va mustaqil fikrlashga ommalashgan turlaridan biri bu didaktik o‘yinlardir. o‘rgatishda muhim o‘rin tutadi. Bugun kunda ko‘plab o‘qituvchilar tomonidan Boshlang‘ich sinflarda yuzaga kelgan o‘quv interfaol metodlar, innovasion pedagogik va axborot muammolari o‘zida qandaydir hayotiy vaziyatni texnologiyalar turli didaktik o‘yinlar dars namoyon etmog‘I lozim. Dars jarayonida jarayonlarida bevosita qo‘llanmoqda. Bu orqali o‘quvchilar e’tiborini jalb etish uchun, bilim o‘qituvchi dars jarayonida kamroq energiya sarflab, doirasini kengaytirish uchun, olingan bilim, ko‘nikma ko‘proq ma’lumot berish orqali samaradorlikka va malakalarni hayotda qo‘llay olish uchun ularga erishadi hamda o‘quvchilar ko‘zlari bilan ko‘rishlari ijodiy topshiriqlar turli didaktik interfaol o‘yinlarni orqali ma'lumotlarni uzoq vaqt davomida xotiralarida berish lozim. Misol uchun quyidagicha: saqlab qoladilar. Didaktik o‘yinlardan, avvalo, mavzuga oid oddiy “Yo‘qolganni qidirib top” qiziqarli savol- javoblardan darsning ma’lum qismida Sharti: Yo‘qolgan harf, so‘z, gapni zarur o‘ringa foydalanish lozim. Shu tarzda testlar, boshqatirma, qo‘yib o‘qish ta`lab qilinadi. Bu o‘yinni sinonim tez aytish kabi o‘yinlar muntazam o‘tkazib turilsa, so‘zlarni o‘rgantishda qo‘llash mumkin.AKT-dan o‘quvchilarda ma’lum bir ko‘nikmalar to‘planib foydalanilsa yanada yaxshi samara beradi. boradi. Bu esa o‘quvchilarda ma’lum bir Masalan: Bolam nonni isrof qilmang. tayyorgarlikni, mustaqil o‘qishni, ommaviy axborot Bolam nonni qilmang. (uvol) vositalarini kuzatib borishni talab etadi. Shunga ko‘ra Bolam nonni ............ qilmang (oyoq osti) o‘quvchilar egallashi shart bo‘lgan ko‘nikma va “Domina” (so‘z top) (o‘n-un) Bu interfaol o‘yin darsning kirish qismida o‘tkazilishi mumkin. O‘qituvchi biron so‘z aytadi, Shu kabi mashqlardan foydalanish o‘quvchilarni o‘quvchilar davom ettiradilar.O‘qituvchi boshl