СРАВНИТЕЛЬНЫЕ ПОКАЗАТЕЛИ НЕСПЕЦИФИЧЕСКИХ РЕЗИСТЕНТНЫХ КОМПОНЕНТОВ У БЕРЕМЕННЫХ И КОРМЯЩИХ ЖЕНЩИН, ЖИТЕЛЬНИЦ СЕЛЬСКОГО РАЙОНА

Аннотация

The aim of the study was to determine the quantitative changes of complement S3 component (S3S), lactoferrin, procalcitonin in the blood serum of pregnant and lactating women permanently living in rural areas. It was found that the amount of S3S in pregnant women with pathology was 1.23 times higher than that of healthy pregnant women, and procalcitonin was 2.67 times higher. lactoferrin increased by 1.31 times in healthy pregnant women. In lactating women, S3S and procalcitonin were found to be 1.31 and 1.88 times higher in the general group, respectively, while lactoferrin was lower by 1.24 times. Although the difference between parameters of pregnant and lactating women with a pathological condition from the parameters of healthy pregnant and lactating women changed in the same trend, they differed in intensity. Concentrations of S3S, lactoferrin and procalcitonin in blood serum were recommended as differential-diagnostic and prognostic criteria for evaluating the immune status of pregnant and lactating women. Key words: pregnant women, lactating women, S3 component of complement, lactoferrin, procalcitonin, diagnostic and prognostic criteria. Ҳомиладор ва эмизувчи аёллар организми иммун тизимини динамикада ўрганиш улар саломатлиги, организмда ривожланиши мумкин бўлган эрта 260 яллиғланиш белгилари, шунингдек, турли патология олди ҳолатларини аниқлаш ва баҳолаш имконини беради. Бу айниқса, тадқиқот ўтказишда турли ташкилий қийинчиликларга дуч келинадиган қишлоқ туманлари учун долзарб бўлиб, уларда ўз вақтида иммунологик скрининг ўтказишнинг мушкуллиги билан боғлиқ[1, 5]. Физиологик кечаётган ҳомиладорлик даврида гормонал ва иммунологик ўзгаришларорганизмда вужудга келиши мумкин бўлган ҳар хил патологик ҳолатлар тўғрисида ахборот берибгина қолмай, ушбу ҳолатлар даражасини ҳам кўрсатади, бу эса ўз навбатида оптимал даволаш-профилактика тадбирларини тузиш ҳамда ўтказиш, шунинг баробарида улар саломатлигини ўз вақтида тиклаш имконини беради [3, 4, 8]. Организмда бирламчи ва иккиламчи иммун жавобни таъминлаш иммун тизим омилларининг асосий вазифаларидан бирига киради. Улар бажарадиган функцияларига қараб, махсус ва махсус бўлмаган резистентлик омилларига бўлинади. Махсус резистентлик омиллари махсус бўлмаган резистентлик омилларидан қуйидаги хусусиятлари билан фарқланиши кўрсатиб берилган: биринчидан, ҳимоя фақат иммун тизим иммунокомпетент ҳужайралари томонидан таъминланади; иккинчидан, улар организмда антиген стимуляцияси бўлганда миқдорий ҳамда сифатий жиҳатдан (пролиферация ва дифференциация) ўзгариш хусусиятига эга[2, 5, 10]. Махсус бўлмаган резистентлик омилларига тери ва шиллиқ қаватлар бириктирувчи тўқима, одам танаси меъёрий микрофлораси, организмнинг биологик суюқликлари, қон ва ўткир фаза оқсиллари, лизоцим билан бир қаторда комплемент, лактоферрин ва прокальцитонинлар хам киради. Аниқланишича, махсус бўлмаган резистентлик омиллари асосан маҳаллий иммунитетни таъминлайди, антиген инвазияси ва стимуляциясига қарши биринчи ҳимоя тўсиғи бўлиши билан бир қаторда, уларнинг асосий функциялари аслида бошқа эканлигини таъкидлаш керак. Организмда ўз асосий вазифаси билан бир қаторда ҳимоя функциясини бажаришни исботлаб берилгани эътиборли ҳолатдир [5, 7, 9]. Тадқиқот мақсади қишлоқ туманларида доимий истиқомат қилувчи ҳомиладорлар ва эмизикли аёллар қон зардобидаги махсус бўлмаган резистентлик омиллари - комплементнинг С3 компоненти (С3С), лактоферрин, прокальцитонинларнинг миқдорий ўзгаришларини аниқлаш ва баҳолаш бўлди. Тадқиқот материали ва усули.Тадқиқот обьекти сифатида Бухоро вилояти Пешкў туманида доимий истиқомат қилиувчи ҳомиладорлар ва эмизикли аёллар танланди. Ушбу туманнинг танланиши унинг йирик саноат шаҳридан (Бухоро шаҳри) узоқлиги, типиқ қишлоқ тумани эканлиги, яшаб турган аҳолининг барчаси шу қишлоқда доимий истиқомат қилиши, иш жойи ҳам шу қишлоқда эканлиги, турмуш тарзи ҳам қишлоқ ҳаётига мослиги, тиббий ёрдам сифати Республика бўйича қишлоқ шароитидан фарқ қилмаслиги бўйича спонтан танланди. 261 Ушбу ҳудудда яшовчи барча аёллар рўйхатга олиниб, уларнинг 20% и тадқиқотларга жалб қилинди.Текширилган ҳомиладорларнинг барчаси ҳомиладорликнинг охирги босқичида (38-42 ҳафта) бўлишди. Ушбу муддат танланиши ҳомиладорликнинг организмга таъсири юқори чўққиси эканлиги билан боғлиқ.Тадқиқотларни ўтказишда унинг рандомизацияланганига эътибор қаратилди, шу билан бирга таққосланаётган гуруҳлар бир бирига репрезентатив бўлди. Рандомизация ва репрезентативлик тадқиқот натижасида ҳақоний натижалар олиш ва асосли хулосалар қилиш учун аҳамиятли эканлигига эътибор қаратилди. Илмий-тадқиқот ишига жалб қилинган 145 нафар аёллар фертил ёшда бўлиб (19-49 ёш), Бухоро вилояти Пешкў тумани Қучоқ, Шибирғони, Ўғлон, Боғимусо, Саройча, Садир маҳалла фуқаролар йиғинларида доимий истиқомат қилишган. Улар икки марта - ҳомиладорлик даврининг III- триместрида ва эмизикли даврида иммунологик скринингдан ўтказилди.Иммунологик текширишлар учун қон ҳомиладорликнинг 38-40 ҳафтасида ва эмизикли даврда туққандан 40-45 кун ўтгач,