МУЗЫКА И ЕЕ ВОСПИТАТЕЛЬНОЕ ЗНАЧЕНИЕ

Аннотация

This article talks about music and its educational significance. Keyword: music, tarona, the word áspab, rhythm, work of art, education. МУЗЫКА И ЕЕ ВОСПИТАТЕЛЬНОЕ ЗНАЧЕНИЕ Аннотация. В этой статье рассказывается о музыке и ее образовательном значении. Ключевое слово: музыка, Тарона, слово áspab, ритм, произведение искусства, воспитание. Ibn Sıno izertlewlerıne qaray muzıka insan salamatlıǵı, emocional jaǵdayına tásir yetıw mumkinshıligi, muzıkanı tıńlaw hám atqarıw processındaǵı tereń muzıkalıq keshınmelerınıń jaqsı tásiri medicinada da ilimiy izleniwler alıp barıw kerekli tiykar. Insannıń muzıka arqalı emocional tásir yetıwınde muzıkanıń elementleri (forması, dınamikası, janrı, naması, ritmı, ladı, tembrı hám basqalari) sezim qábletlerınе baylanıslı. Muzıkanıń insan mánawiy mádeniyatınıń ishki bir bolegi bolǵan muzıka mádeniyatı sehırlılıgı, onıń insan ruwhiyatına baylanıslılıǵı, ırǵaqlardıń sırlı álemi ázelden insannı qızıqtırıp kelgen. Shıǵısta da batısta da názık hám qudiretli muzıka insane qálibinde yeń ázelden kiyatırǵan, gozzal sezimlerdi oyatıp, xalıqtıń arzıw-umitlerın bildirip kelgen. Klassikalıq jazıwshılardıń sultanı Alisher Nawayı ozinıń shıǵarmalarında muzıkanı shadlıqtı asırıwshı atqarıwshı, qaygúnı tarqatıwshı sázende bulardıń hár yekewıne sezimi kushli insanlar hám iskusstvo iyeleri janın pidá yetediler degen sozler bizge belgili. Sonday- aq, muzıka insannı aqılı hám sezimin tárbiyalawshı hám qáliplestirıwshi iláhiy qural. 124 Muzıka óz mazmunına iye, biraq ol sol iskusstvoǵa say bolǵan specifikalıq formada, specifikalıq qurallarında beriledi, jaratıladi, bulardı sóz menen, reń yamasa basqa zatlar menen túsındirilıwi mumkin yemes. Korkem óner poeziya, ayaq-oyın, suwretlew óneri muzıkaǵa jaqın, sebebi, olar ómirdi, insan ruwhın aks yettirediler. Biraq, keypiyatı, xarakteri, ideyası, ruwhıyatı bir-biri menen jaqın bolmasın, turli iskusstvo shıǵarmaları syujet tárepinen bir bolsa da óz tiller ózgesheligine qaray hár qıylı bolıp qaladı. Bazıda muzıkalıq shıǵarmalardı ataması yamasa dásturın ónıń mazmunı dep bilediler. Biraq hesh qanday atama, dástúr xaqiyqıy kórkem shıǵarmanıń muzıkalıq mazmunın tolıq alıp baralmaydı. Bulardı bir qansha kompozitorlar bir syujet tiykarında bir-birıne jaqın sol menen birge bir-birınen ajıralıp turatuǵın muzıkalıq shıǵarmalar jaratadılar. Bularǵa kompozitorlar muzıkanıń turmıs, seziminıń yeń názık sezimlerın aks yettirıwdegi sheksiz mumkinshılikleri arqalı yerisiledi. Muzıkanı mazmunın sóz arqalı túsıniw shıǵarma mazmunın tolıq ashıp bermeydi. Shıǵarmanıń jaratılıwı taruyxına berilgen sıpat shıǵarmanı tıńlawda dıqqatlılaw bolıwǵa, ónı jaqsılaw, tolıq túsıniwge hám názık seziwge járdem beredi. Biraq iskusstvo ilimi muzıkalıq shıǵarma keypiyatın, mánisın, ulıwmalıq minezlemesıne sóz arqalı sıpat berıw mumkinshıligin tán aladi. Sóz muzıkanı tusıniwshıligin sholkemlestirıwde ásirese, muzıkadan tayargershıligi tómen auditoriyalarında áhmiyetke iye. Мuzıka turmısti sawlelendirıwi, ómirımız menen baylanıslılıǵı ónıń kompozitor hám atqarıwshınıń ómirlik kóz qaraslarına baylanıslılıǵı muzıkanıń tárbiya quralına aylandiradi. Мuzıkanı tıńlap túsıniwdi hám muzıka jazıw hám atqarıw siyaqlı muzıka iskustvosındaǵı tiykarǵı jumıs turi dep yesaplawı mumkin. Мuzıkalıq bilim, muzıkalıq sázlardı islew, támirlew, sázlar, muzıka jazıw hám yesittirıw quralları menen bolatuǵın konlikpelerden muzıkalıq spektakller, koncertler, telekórsetıw hám radioyesittirıwler postanovkası hám rejissurasınan xabardar bolıwı kerek. Salamaslastırıw maqsetinde paydalanilǵan muzıka psixoterapiyasında uyreniledi. Bunıń ushın tińlaw hám dóretilıwge molshellengen muzıka usıniladı. Sonday-aq, bul quraldıń járdemshısı álbette muzıka pánı yamasa tárbiyashısi bolıp yesaplanadı. 125