ЗНАЧЕНИЕ ИСПОЛЬЗОВАНИЯ ФОЛЬКЛОРНЫХ ПРОИЗВЕДЕНИЙ В ВОСПИТАНИИ

Аннотация

This article talks about the importance of using folklore works in the educational field. Key word: folklore, children, the word áspab, music, education, upbringing, artwork. ЗНАЧЕНИЕ ИСПОЛЬЗОВАНИЯ ФОЛЬКЛОРНЫХ ПРОИЗВЕДЕНИЙ В ВОСПИТАНИИ Аннотация. В этой статье говорится о важности использования фольклорных произведений в образовательной сфере. Ключевое слово: фольклор, дети, слово áspab, музыка, образование, воспитание, художественное произведение. Xalıqtıń mádeniy qádiriyatları, ruwxıy miyrası, mıń jıllar dawında biziń xalqımız ushın qúdiretli ruwxıylıq negizi bolıp xızmet etip kelgen. Xalqımız áwladdan – áwladqa ótip kelgen óziniń tariyxıy hám ruwxıy qádiriyatların hámde ózine tán dástúrlerin házirgi dáwirge shekem saqlap qalıwǵa muwapıq bolǵan. Bizge shekem saqlap kelingen ruwxıy qádiriyatlardıń bir bólimin folklorlıq shıǵarmalar quraydı. Bul folklorlıq shıǵarmalardıń mazmunında insan kamalatın ullıǵlaw tiykarǵı orında turǵan. Xalıq awız eki dóretiwshiliginde dástanlarda, qosıqlarda, erteklerde insan tárbiyası hám onıń ádep – ikramlılıq pazıyletleri, tiykarınan kámil insan dıqqat itibarda turǵan. Xalıq awız eki dóretpelerin keń mániste ádeptanıw, xalıq pedagogikası dep atawımızǵa boladı. Sonı aytıp ótiw kerek boladı folklorlıq shıǵarmalardıń qaysı forması bolmasın onda sol xalıqtıń 90 kóz qarasları, úrp – ádetleri, dástúrleri óziniń ol yamasa bul tárepleri sáwlelengen boladı. Xalıq dóretiwshiligi ádeptanıwı onıń tálim ham tárbiyalıq táreplerin ashıp beriwde gáressiz jıllarında kóplegen jumıslar ámelge asırıldı. Xalıq awız eki dóretiwshiligi qay túri bolıwınan tısqarı olardıń barlıǵı kámil insandı tárbiyalawǵa úlken úles qosadı. Áyyemgi zamanlarda kempir apalarımız, baqsılarımız, shayırlarımız bala tárbiyasında xalıq muzıkasınan, xalıq qosıqlarınan, dástanlardan paydalanǵanlar. Bul dóretpelerdi xalqımız toy merekelerinde, qız – jigitler geshteklerinde, qızlar seyillerinde saz ásbapları járdeminde yaǵnıy dástanlardı, xalıq qosıqların atqarıw áyyemnen milliy dástúrimiz bolıp esaplanǵan. Usılardıń nátiyjesinde xalqımız tárepinen qalaberse ullı ulamalarımız tárepinen muzıka saz ásbapları jaratılǵa n. Xalqımızdıń milliy saz ásbapları bolǵan qobız, ala moynaq duwtar, shıńqobız, nay, girjek hám taǵı basqada saz ásbaplardıń járdeminde milliy xalıq qosıqları hám namaları atqarılıp kelingen. Jırawlar hám baqsılar tárepinen batırlıq, ashıqlıq dástanları xalqımız jıynalǵan qurlarda jırlanıp, atqarılıp kelingen. Biz ushın joqarıda aytıp ótilgen saz ásbapları ózine tán álemi muzıkası sırlı sıyqırlı dúnya. Haqıyqatında da duwtar shertildime barlıq adam ózgeshe bir sezimge beriledi hám tabiyattaǵı barlıq janlı - jansız nárseler sıyqırlanǵanday boladı. Xalqımız arasında muzıka hám muzıka ásbapları haqqında tómendegi pikirler bar. Áyyemgi zamanlardan baslap ayırım saz ásbapları járdeminde gúllerdi, eginlerdi ósirgen, gúllerdiń ǵunshalarınıń ashılıwına járdemlesken. xalıq qosıqların, dástanlardı aytqan baqsılar saz ásbaplarında sheber sherte alatuǵın bolǵan. Bul saz ásbaplarınıń barlıǵı áyyemgi tariyxǵa iye bolǵan xalqımızdıń ruwxıy qádiriyatlarınan biri bolıp esaplanadı. Perzentlerimizdi azat hám demokratiyalıq jámiyetimizdiń múnásip ulları etip tárbiyalaw máselesi ruwxılıqtıń tiykarǵı baǵdarın quraydı. Xalqımız tárepinen jaratılǵan biybaha xalıq awız eki dóretiwshiligi úlgilerin ósip kiyatırǵan jaslarımızǵa balalıq waqıtlarınan baslap sińdirip barıwı zárúr bolıp esaplanadı. Bul ushın: - birinshiden mektep jasındaǵı balalarǵa kishi jastan baslap úzliksiz ráwishte xalıq awız eki dóretiwshiligi bolǵan folklorlıq shıǵarmaları menen tanıstırıp barılıwı kerek. - ekinshiden mektep jasındaǵı balalarǵa xalıq saz ásbapları menen “Úshinshi mıń jıllıqtıń balası” bolǵan tayanısh tiykarında tanıstırıp barıw zárúr. - úshinshiden mektep jasındaǵı balalardıń xalıq awız eki dóretiwshiligi menen tanıstırıwshı tárbiyashıları ózleri xalıq awız eki dóretiwshiligi haqqında tereń teoriyalıq bilimlerge iye bolıwı kerek. 91 Joqarıda keltirilgen talaplar tiykarında oqıw orınlarında tálim–tárbiya jumısların shólkemlestirilse keleshekte salamat áwladdı tárbiyalawǵa imkaniyatlar jaratılǵan boladı.