Samarqand viloyati to‘qay sharoitida o‘suvchi yovvoyi o‘simliklar nematodalari kompleksining ekologiyasi

Аннотация

Mualliflarning ushbu monografiya yozishlaridan asosiy maqsad: Zarafshon to‘qay biotoplarida o‘suvchi yovvoyi o‘simliklar nematodafaunasining taksonomik va ekologik tarqalish qonuniyatlarini o‘rganishdan iborat. Qishloq xo‘jalik ekinlariga zarar keltiruvchi nematodalarning ko‘pchiligi avvalo yovvoyi o‘simliklarda yashab, keyin madaniy o‘simliklarga o‘tadilar. Shularning o‘zi ko‘rsatib turibtiki, O‘zbekiston mintaqalaridagi madaniy va shifobaxsh yovvoyi xolda o‘suvchi o‘simliklarining zararkunandalardan bir guruhi bo‘lgan fitogelmintlarni o‘rganish, ularga qarshi kurashish choralarini o‘z vaqtida qo‘llash O‘zbekiston Respublikasini o‘simlik dunyosini asrash va uning ekologik ahvolini yaxshilashga qo‘shilgan amaliy xissa bo‘ladi. Shuningdek, maxsus kasallik qo‘zg‘atuvchi turlarining tabiiy manbalarini topish va ularning madaniy landshaflariga o‘tishini oldini olish kabi muammolar yechilgan. Ushbu monografiya universitetlarning biologiya, ekologiya fakulteti bakalavr, magistr yo‘nalishlarida tahsil olayotgan talabalar hamda qishloq xo‘jaligi soxalarida o‘qiyotgan mutaxassislar uchun mo‘ljallangan va o‘simliklarning parazit nematodalardan himoya qiluvchi mutaxassislarga asos bo‘la oladi. 3 Mundarija KIRISH ............................................................................................................ 5 I BOB. DARAXT, BUTASIMON VA O‘TCHIL O‘SIMLIK FITONEMATODALARI O‘RGANISHNING QISQACHA TARIXI ............................................................................................................ 8 1.1. Daraxt va butasimon o‘simliklar fitonematodalarini o‘rganilish tarixi. . 8 1.2. Oddiy qizilmiya (Glycyrrhiza glabra L) fitonematodalarining o‘rganilish tarixi ........................................................................................... 11 1.3. Boshoqdoshlar oilasiga mansub yovvoyi o‘simliklar fitonematodalarining o‘rganilish tarixi ........................................................ 12 II B0B. TEKSHIRILGAN O‘SIMLIKLAR, XUDUDINING QISQACHA FIZIK - GEOGRAFIK TAVSIFNOMASI VA ISH USLUBI .......................................................................................................... 16 2.1 . Tekshirilgan xududlarning qisqacha fizik - geografik tavsifnomasi ... 16 2.2. Fitonematodalarni tadqiqot qilish uslubi .............................................. 17 III BOB. TO‘QAYZOR O‘SIMLIKLARI NEMATODOFAUNASINING EKOLOGIK VA TAKSONOMIK TAVSIFNOMASI ............................. 21 IV BOB.TO‘QAYZOR BIOTOPIDAGI O‘SIMLIKLAR NEMATODA FAUNASI VA ULARNING MAVSUMIY DINAMIKASI ....................... 47 4.1. Yovvoyi shakarqamish ildizi va ildiz atrofi tuprog‘ining nematoda faunasi. ......................................................................................................... 47 4.2. Yovvoyi shakar qamish nematoda faunasining mavsumiy dinamikasi. ...................................................................................................................... 49 4.3. Oddiy qizilmiya ildizi va uning atrofi tuprog‘ining nematoda faunasi. ...................................................................................................................... 54 4.4. Oddiy qizilmiya nematodafaunasining mavsumiy dinamikasi. ............ 56 4.5. Jumrutsimon chakanda ildizi va uning atrofi tuprog‘ining nematodafaunasi. .......................................................................................... 60 4.6. Jumrutsimon chakanda nematodafaunasining mavsumiy dinamikasi. . 63 4.7. Qora tol ildizi va ildiz atrofi tuprog‘ining nematodafaunasi. ............... 67 4.8. Qora tol nematodafaunasining mavsumiy dinamikasi. ......................... 68 4.9. Ko‘k yaproqli terak - turanganing nematodafaunasi. ........................... 72 TO‘QAYZOR BIOTOPLARIDAGI O‘TCHIL O‘SIMLIKLAR, BUTA VA DARAXTLAR NEMATODAFAUNASINI TAQQOSLAB O‘RGANISH .................................................................................................. 74 FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR ...................................................... 88 4