ВОПЛОЩЕНИЕ СЕМЕЙНОГО ВОСПИТАНИЯ В ПЕДАГОГИКЕ НАРОДОНАСЕЛЕНИЯ

Аннотация

The embodiment of family education in population pedagogy, the main source of education is the family and the place of the individual's dignity in the society. Key word: upbringing, process, family, sociality, science, child, parents, courtesy. ВОПЛОЩЕНИЕ СЕМЕЙНОГО ВОСПИТАНИЯ В ПЕДАГОГИКЕ НАРОДОНАСЕЛЕНИЯ Аннотация. Bоплощение семейного воспитания в педагогике населения, основным источником воспитания является семья и место достоинства личности в обществе. Ключевые слова: воспитание, процесс, семья, социальность, наука, ребенок, родители, вежливость. Bala tárbiyasi júda quramali process, tárbiyaniń tiykarǵi oshaǵi shańaraq bolıp esaplanadı. Tárbiya tek ata-ananiń jeke jumisi bolıp qalmastan, bálkim olardiń socialliq májburiyatida bolıp esaplanadi. Belgili bolǵaninday, shaxstiń qádiri oniń jámiyettegi tutqan orni menen belgilenip, kóp tárepleme tárbiyaǵa baylanisli. Balaniń dáslepki tárbiyashisi ata-ana esaplanadi. Tariyxtan bizge belgili, allamalarimiz bala tárbiyasina úlken itibar qaratip, bul haqqında óz shiǵarmalarinda ayriqsha itibar bergenligi bizge pedagogika tariyxınan málim. Abdurauf Fitrattiń “Shańaraq yaki shańaraqti basqariw tártipleri” atli shiǵarmasinda“ Shańaraqtaǵi eń awır waziypa- bala dúnyaǵa kelgenen keyin perzent tárbiyasi bolıp esaplnadi. Sol ushın da júdá mayda mashqaladay bolıp kórinedi. Tib ilimleriniń sultani Ibn Sino jas balani jaqsi ádepli, fizikalıq jaqtan salamat boliwi ushın tárbiya processiniń jeke úlgi boliw usili júdá ulken ahmiyetke iye ekenligin aytip ótken. Ibn Sinoniń shańaraqliq tárbiya haqqindaǵi pikirleriniń tereń mazmunin hám ámeliy ahmiyetin oniń tómendegi sozlerinen bilip aliw múmkin: “Bala minez- qulqin turaqliliqta saqlawǵa ayriqsha itibar beriw kerek, buǵan balani qatti ashiwlaniw, qorqiw, uyqisizliqtan saqlaw arqali erisiledi. Balaniń qálegen hám paydali nárselerin dárhal tawip beriwge hám de unatpaǵan nárselerdi kóz aldinan uzaqlastiriwǵa hamiyshe tayar bolıp turiw kerek. Bul istiń eki túrli paydasi bar. Bir tárepten balaniń ruwxina paydasi bar, bala eń jas waqtinan baslap jaqsi minezli bolıp ósedi hám bara-bara bul minez oǵan ádet bolıp qaladi. Ekinshi tárepten balaniń denesine payda qiladi, sebebi jaman minez-quliq túrli organizm buziliwlarinan boladi. Sonday-aq, jaman minez ádetke aylanip ketse, ol túrli awır keselliklerge alip keliwi múmkin. Máselen, ashiw kúshti qizdiradi, qayǵi kúshti azdiradi, ókpelew párwasizliqqa meyil qiladi. Minez-quliqtiń turaqliliǵi nátiyjesinde dem aliwda, den-sawliqta jaqsi boladi”. Ullı oyshil alim Abu Rayxan Beruniy de óz shiǵarmalarinda shańaraqliq tárbiyaǵa ayriqsha itibar qaratadi. Beruniy shańaraqliq munásebetlerde ashıq hám tuwri sóz boliwdi máslahat berip, 1 30 2 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 12 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ sirtqi suliwliqqa emes, bálkim ishki suliwliq penen shańaraq baxtina erisiw múmkin, dep pikir bildiredi. Ullı babamiz Alisher Nawaiyiniń hár bir dóretpesi tálim-tárbiya menen baylanisli. Oniń ádep-ikiramliq haqqindaǵi shiǵarmalarinda jaqsliq, halalıw, ashıq kewlilik, dosliq, mehir-aqibetli boliw, kishi peyilik, rasgóylik, insaniyliq hám usi siyaqli paziyletlerdi qáliplestiriwdi balaniń kishkene waqitlarinan baslaw kerekligi hám de tárbiyada qátelikke jol qoyiw múmkin emesligin atap kórsetedi. Joqarıda aytip ótilgenindey, shańaraqta balaniń tálim-tárbiyasin qáliplestiriw quramali process esaplanadi. Shańaraq jámiyettiń ajiralmas bólegi bolıp tabiladi. Eger jas awladti hár qanday nuqsan hám kemshiliksiz tárbiyalasaq, keleshekte ol óz Watani, xalqi, shańaraǵi mápleri ushın jasaytuǵin shaxs bolıp qáliplesedi. Jámiyettegi ruwxiy- ádep ikramliq ortaliǵiniń jaqsi boliwi kóp tárepleme shańaraqliq madeniyat hám de mahallede alip barilatuǵin tárbiyalıq tásirlerge baylanisli. Sebebi, shańaraq qanday bolsa, jámiyette sonday boladi. Ilimiy- pedagogikalıq, psixologiyalıq, fizologiyalıq hám de filosofiyalıq dórtpekerdiń analizi, shańaraq bala ushın eń ahmiyetli tárbiyalıq ortalıq bolıp, usi ortalıqta shaxs kamalati ushın zárur bolıp esaplanǵan minez- quliq, erk hám dúnyaǵa ilimiy kóz qaras qáliplesedi. Ádeplilik munasebetleri dáslep shańaraqta ata-analardıń kórsetken úlgileri, bergen tárbiyaları nátiyjesinde qaliplesedi.Soń shańaraqtaǵi múnasebetler mektepke shekemgi tálim mekemesi, mektep, kolledj hám joqarı oqıw orınlarında, jámiyetlik ortalıqta quramalasıp,jetilisip baradı. Shaxs manawiyati, oniń dúnya qarasi, insanniń oylawi hám isenimine baylanisli kónlikpeler toplamida tiykarinan shańaraqta júzege keledi. Sebebi, milliy ideyamizǵa tán eń dáslepki túsinikler insan sanasi hám qálbine shańaraq ortaliǵinda sińdiriledi. Bul process babalar násiyatlari, ataniń úlgisi, ana mehri arqali ámelge asiriladi. Jańa Ózbekstanniń rawajlaniw ideasi jámiyetimizdiń siyasiy-ekonomikalıq tarawlarinda bolǵani siyaqli mádeniy- manawiy rawajlaniwimizǵa da anıq maqset hám baǵdar berdi. Manawiyatimizdiń insan turmisi, jámiyettiń rawajlaniwinda, shańaraqti bekkemlewde