Улучшение ландшафтной архитектуры автомобильных дорог

Аннотация

В данной статье анализируются вопросы совершенствования ландшафтной архитектуры в Республике Узбекистан, особенно на придорожных территориях, соединяющих туристические маршруты Наманганской области. Annotation. This article analyzes the issues of landscape architecture improvement in the Republic of Uzbekistan, especially in the roadside areas connecting the tourist routes of the Namangan region. Калит сўзлар: turistik, yo’l, avto magistral, landshaft, marshrut, me’morchilik, transport, yashil, meridional. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 13-avgustdagi PF-5781-son "O‘zbekiston Respublikasida turizm sohasini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida"gi turizm infratuzilmasidagi mavjud muammolarni hal etish, taqdim etilayotgan xizmatlar sifatini oshirish va jahon bozorlarida milliy turizm mahsulotlarini faol targ‘ib qilish, turizm tarmog‘ining kadrlar salohiyatini kuchaytirish orqali turizm sohasida amalga oshirilayotgan islohotlar samaradorligini oshirish hamda respublikaga kirib kelayotgan xorijiy fuqarolar sonini keskin ko‘paytirish maqsadida, shuningdek, 2019-2025-yillarda O‘zbekiston Respublikasida turizm sohasini rivojlantirish konsepsiyasining asosiy yo‘nalishlariga muvofiq [1]. Namangan viloyati, Namangan shahar markazlarining turistik marshrutlari loylashgan magistrallar yaqinidagi hududlarni turistlar uchun ajratilgan ochiq yo`l bo`yi maydonlari orasidagi yashil himoya mintaqalarini ko`zda tutish zarur. Turistlar harakatlanadigan shahar 281 magistralini lanshaftini tashkil etish va takomillashtirish uning eniga va transportning harakatlanish jadalligiga bog`liq. (1-jadval) Ikkala yo’nalishda harakat polosalari soni Bitta № Istiqboldagi Yo’l toifalari polosa Kamida harakat hajmini kengligi, m. hisobga olgan holda Shahar ahamiyatidagi magistral ko’chalar: 1. 3,75 6 8 - uzluksiz harakatdagi; 3,75 4 6 - harakati boshqariladigan. Tuman ahamiyatidagi 2. 3,75 4 6 magistral ko’chalar Namangan viloyati markazida avto magistrallar yaqinidagi hududlardan zamonaviy maqsadda foydalanish tavsifiga ularni ko`kalamzorlashtirish ushbu hududlarda turistlarni qiziqtira oladiga o`zbek milliy me`moriy yechimlari asosida yashil hududlani tashkil qilish maqsadlar va uslublar bog`liq bo`ladi. Viloyatning quruq issiq iqlimli tumanlarda mikro muhitli va sanitariya gigienik rejimmi optimalashtirish uchun ko`kalamzorlashtirishni va lanshaft elementlarini rejali va fazoviy tashkil etish tamoyillariga amal qilish zarur [3-4]. Bunda avto magistralni mo`ljallashni hisobga olish muhim ahamiyatga ega. 1-rasm. Namangan viloyatidagi turistik marshrutlarni bir-biri bilan bog’lovchi avto magistral yo’li loyiha taklifi. ➢ Avto magistralni meridional orientatsiyalashda-qurilishda janub tomondan,soyaga qoladigan, maydonlarning ochiq qoladiganlarga qaraganda nisbatan kamida 60:40%ni tashkil etishi kerak. ➢ Kenglikni orientatsiyalashda-70:30% nisbatda bo`lishi maqsadga muvofiq. ➢ Aralash, diagonal orientasiyada-50:50% nisbatda bo`lishi kerak. Namangan viloyatining Qirg’iziston Respublikasi va boshqa viloyat hududlari bilan bog’lovchi avto magistral yo’llarning keng ochiq fazolarida magistralning bosh o’qida bluvar ko’zda tutilishi kerak, u yerda hududning ayrim sayyohlar uchun ajratilgan uchastkalaridan foydalanish tavsifiga ko’ra funksional zonalashni o’tkazish maqsadga muofiqdir. Prinsipial va loyiha modellarida janubiy va g’arbiy orientatsiyada soyalanishni talab qiluvchi zonalar aks 282 ettirilgan. Bunda ochiq va soyalanuvchi maydonlarning umumiy nisbati kun mobaynida hududlardan jadal foydalanishda insolirlangan va soyalashtirilgan fazolarning 50x50 % nisbati kattaligiga mos bo’lishi kerak [2]. Loyiha takliflar modellari, shuningdek, yuqorida qayd etilgan 50x50 % fazoviy nisbatlarni va yuqori o’simliklar landshaftining boshqa elementlariga va ochiq fazolariga nisbatan rejali joylashtirishni aks ettiradi. Viloyatdagi turistik marshrutlari hududlarida sayyohlar harakati zonalarida va qurilishga yoqish hududlarda ochiq va soyali fazolarning navbatma-navbat kelishi havo massalarining vertikan konveksiyasini yaxshilaydi va hududni hamda turistlar yoz vaqtida ortiqcha quyosh radiatsiyasidan himoya qilishga imkon beradi. Radiatsion rejimni tartibga solish nuqtai nazaridan daraxtlarning jinslarini to’g’ri tanlash maqsadga muofiq joylashtirish uchun daraxtning soyalashtirishning turlicha yuzini belgilovchi kattaligi va shakli ham juda muhim ahamiyatga ega. Sanitariya-himoya mintaqalarini landshfat tashkil qilish usullari ko’kalamzorlashtirish mintaqasi kengligiga va o’simliklarni hajmiy-fazoviy tashkil etishga bog’liq [4-5]. Namangan viloyati magistrallar bo’yiga yoki himoyaviy ko’kalamzorlashtirish mintaqalarida yanada keng shovqindan himoyalash mintaqalarini va sanitariya-himoya viloyat hududlaridan kelib chiqib joylarda o’zining milliy diqqatga sazovor ekinlarini shakillantirish turli jinsdagi o’simliklardan foydalanish mumkin, ular o’ylab qilingan jinsli hamda kompozitsion olib borishda qulay estetik ta’sir ko’rsatis