Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
РАЗРЕШЕНИЕ ЭКОНОМИЧЕСКИХ СПОРОВ В ИНОСТРАННЫХ ГОСУДАРСТВАХ В ПОРЯДКЕ ПОСРЕДНИЧЕСТВА
ТАРТИБИДА ҲАЛ ЭТИШ · Ахмедов Миржалол Ахмедович
Современная наука и исследования · 2 · 2023
Аннотация
This article analyzes the experience of foreign countries in resolving economic disputes in mediation procedures and compares them with national legislation, and offers proposals for improving national legislation for the development and widespread use of mediation. Keywords: mediation, mediator, mediative agreement. РАЗРЕШЕНИЕ ЭКОНОМИЧЕСКИХ СПОРОВ В ИНОСТРАННЫХ ГОСУДАРСТВАХ В ПОРЯДКЕ ПОСРЕДНИЧЕСТВА Аннотация. В данной статье анализируется и сопоставляется с национальным законодательством опыт зарубежных стран по разрешению экономических споров в порядке медиации, а также даются предложения по совершенствованию национального законодательства для развития и широкого применения медиации. Ключевые слова: посредничество, посредник, посредническое соглашение. Бугунги кунда ривожланган хорижий давлатлар ҳуқуқ тизимида низони судгача олиб бормасдан, муқобил усуллар ёрдамида ҳал этиш муҳим аҳамиятга эга ҳисобланади. Шундай усуллардан бири бу – медиация институти. Медиация низоларни муқобил ҳал этиш усули бўлиб, низони учинчи бетараф тараф – медиатор ёрдамида ҳал этиш тушунилади, бунда медиатор низо бўйича қарор қабул қилиш ҳуқуқига эга эмас. Медиация “ютиш-ютиш” тамойилига асосланган бўлиб, низони ҳал этишда тарафларнинг манфаатларини эътиборга олган ҳолда икки тараф учун ҳам мақбул бўлган келишувга эришиш асосий мақсад ҳисобланади.1 Медиация иқтисодий низоларни ҳал этишда нафақат низолашаётган тарафлар учун ҳар томонлама фойдали бўлибгина қолмай балки судларда ишлар ҳажмининг камайишида ҳам муҳим омил саналади. Мамлакатимизда медиация янги ташкил этилган институтлардан бири бўлиб, унинг фаолияти 2019 йил 1 январдан бошлаб йўлга қўйилди. 1 Ш.М. Масадиков. “Ўзбекистон Республикасининг “Медиация тўғрисида”ги Қонунига шарҳ”. Тошкент – 2023. Б. 10. https://www.researchgate.net/publication/376753381_Commentary_to_Mediation_Law_of_Uzbekistan. 1 25 5 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 12 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Шу давр оралиғида низолар медиация тартибида ҳал қилиб келинаётган бўлса-да, ҳозирги кунда унинг қўлланилишини етарли даражада деб бўлмайди. Статистик рақамларга қарайдиган бўлсак, 2020 йилда даъво тартибида кўриб тамомланган 92 527 та ишдан 435 таси ёки 0,5 фоизи, 2021 йилда 117 349 та ишдан 2 013 таси ёки 1,7 фоизи, 2022 йилда 113 359 та ишдан3 561 таси ёки 3,1 фоизи медиатив келишув тузиш йўли билан тугатилган. Бундан кўриш мумкинки, иқтисодий низоларни ҳал этишда медиацияни кенг қўллаш ва ушбу институтни янада такомиллаштириш зарурияти мавжуд. Бунинг учун ушбу институтнинг фаолиятида юзага келаётган муаммоларни аниқлаш, хорижий давлатларнинг илғор тажрибаларини ўрганиш ва натижалари бўйича қонунчиликни такомиллаштириш юзасидан таклифлар тайёрлаш лозим. Шу ўринда биз иқтисодий низоларни медиация тартибида ҳал этишда айрим хорижий давлатларнинг қонунчилигини кўриб чиқсак. Низоларни судгача ҳал қилиш институти Европага англо-америка ҳуқуқ тизими давлатларидан келган бўлса ҳам, оҳирги йилларда ушбу институт Европа давлатлари қонунчилигида кенг қўлланиб келинмоқда. Франция Республикасида медиациянинг қўлланилишига ҳуқуқий асос 1995 йил 8 февралдаги 95-125-сон қонун ҳисобланади. Мазкур Қонуннинг 21-моддасида “суд процессининг исталган босқичида томонларнинг розилиги билан келишувга эришиш учун учинчи шахсни медиатор сифатида тайинлайди” деб қайд этилган.2 Мазкур норма миллий қонунчилигимизда қуйидагича белгиланган. Ўзбекистон Республикасининг “Медиация тўғрисида”ги Қонуннинг15-моддасига кўра, “Медиация суддан ташқари тартибда, низони суд тартибида кўриш жараёнида, суд ҳужжатини қабул қилиш учун суд алоҳида хонага (маслаҳатхонага) киргунига қадар, шунингдек суд ҳужжатлари ва бошқа органлар ҳужжатларини ижро этиш жараёнида қўлланилиши мумкин”. Франция қонунчилигида медиацияни суд процессининг исталган босқичида қўлланилиши мумкинлиги қоидаси миллий қонунчилигимиздаги медиацияни суд ҳужжатини қабул қилиш учун суд алоҳида хонага (маслаҳатхонага) киргунига қадар қўллаш мумкинлиги нормасидан кенглиги, бунда умумий тартибда барча суд босқичларида медиацияни қўлланилишини тушуниш мумкин. Германияда медиация институти медиация тўғрисидаги қонун ҳужжати Mediationsgesetz3 билан тартибга солинган бўлиб, унга кўра иқтисодий низоларни медиация тартибида ҳал этиш икки турда амалга оширилади. Биринчиси, иқтисодий низоларни ҳал этишда судга қадар медиация бўлса, иккинчиси низоларни судда кўриш босқичидаги суд медиацияси ҳисобланади. Германияда иқтисодий низолар Германия Федерациясининг Фуқаролик процессуал кодекси4 қоидалари асосида фуқаролик судлари томонидан кўриб чиқилади. Мазкур кодекснинг 278а-моддасида низоларни тўғри ҳал қилиш учун суд томонларга низони суд 2 Ш.М. Масадиков. “Проблемы правового регулирования медиации”. Ташкент – 2014. С. 75. 3 https://www.gesetze-im-internet.de/mediationsg/BJNR157710012.html. 4 https://www.gesetze-im-internet.de/englisch_zpo/englisch_zpo.html. 1 25 6 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEA
Доказательный фрагмент
«This article analyzes the experience of foreign countries in resolving economic disputes in mediation procedures and compares them with national legislation, and offers proposals for improving national legislation for…»
Образец извлечения
Демо-превьюThis article analyzes the experience of foreign countries in resolving economic disputes in mediation procedures and compares them with national legislation, and offers proposals for improving national legislation for… Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- mediation, mediator, mediative agreement, медиация, медиатор, mediation, mediator, посредничество, посредник
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Диссертации и авторефератыYusupov Kuanıshbay Baltabayevich2026
МонографииK.J.Murodov2026