АНАЛИЗ ФИНАНСОВОЙ ПОЛИТИКИ РОССИЙСКОЙ ИМПЕРИИ В ОФИЦИАЛЬНЫХ ДОКУМЕНТАХ.

Аннотация

This article analyzes the research of the financial policy of the Russian Empire in Turkestan, divided into groups based on the sources. Also, the financial situation in the country is revealed on the basis of published documents and materials, archival documents, periodical press materials, memorabilia and memories. Key words: financial policy, the government of the Russian Empire, administration of the Turkestan region, archival documents; periodical press materials; memorabilia and memories, system of financial offices, financial offices. АНАЛИЗ ФИНАНСОВОЙ ПОЛИТИКИ РОССИЙСКОЙ ИМПЕРИИ В ОФИЦИАЛЬНЫХ ДОКУМЕНТАХ. Аннотация. В данной статье анализируются исследования финансовой политики Российской империи в Туркестане, разделенные на группы по источникам. Также финансовая ситуация в стране будет раскрыта на основе опубликованных документов и материалов, архивных документов, материалов периодической печати, памятных вещей и воспоминаний. Ключевые слова: финансовая политика, правительство Российской империи, администрация Туркестанской области, архивные документы; материалы периодической печати; воспоминания и воспоминания, система финансовых контор, финансово- экономические конторы. Россия империясининг Туркистондаги молиявий сиёсати тадқиқотининг манбавий асосларини тўрт гуруҳга ажратиш мумкин. Булар – нашр этилган ҳужжатлар ва материаллар; архив ҳужжатлари; даврий матбуот материаллари; эсдалик ва хотиралардир. 1 20 2 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 12 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Манбаларнинг асосий қисми биринчи гуруҳга хос бўлиб, улар ўзининг келиб чиқиши ва хусусиятларига кўра турли-тумандир. Улар орасида меъёрий ҳужжатлар, яъни, Россия империяси ҳукумати томонидан қабул қилинган, Туркистон ўлкаси бошқаруви ва ундаги маъмурий ўзгаришлар билан боғлиқ қонун ва ҳужжатлар тўпламларини алоҳида қайд этиб ўтиш лозим. Россия империяси ҳукуматининг қонунчилик ҳужжатлари энг аввало Туркистонда империянинг мустамлакачилик мавқеини мустаҳкамлашга хизмат қилган. Қонунчилик ҳужжатлари “Полный свод законов Российской империи” тўпламида муфассал ёритилади. Бундай қонунлар жумласига, Туркистон босиб олинганидан сўнг, унинг маъмурий бошқарувини ташкил қилиш билан боғлиқ ҳолда қабул қилинган “Россия Сенатининг 1865 йилдаги Туркистон вилоятини ташкил қилиш тўғрисидаги фармони”, “Сирдарё ва Еттисув вилоятларини бошқариш тўғрисидаги Низом” (1867 й.), “Зарафшон округини бошқариш тўғрисидаги муваққат қоидалар” (1868 й.), “Фарғона вилоятини бошқариш бўйича муваққат Низом” (1876 й.), “Туркистон ўлкасини бошқариш тўғрисида 1886 йил 12 июндаги Низоми”, “Туркистон ўлкасини бошқариш тўғрисида 1871 йилдаги Низом лойиҳаси”, “Туркистон ўлкасини бошқариш тўғрисида 1903 йилдаги Низоми” ва бошқа ҳужжатлар кирган. Петербургдан туриб бошқариладиган Туркистон мустамлакачилик аппарати бундай тўпламларга доимо эҳтиёж сезган. Бунга мисол қилиб “Туркистон ўлкасининг тузилиши ва қишлоқ мансабдор шахсларининг ҳуқуқ ҳамда мажбуриятлари ҳақидаги кўрсатма”ни, 1892 йилда чоп этилган “Туркистон ўлкасини бошқариш тўғрисидаги Низом”ни ва унинг 1906, 1908, 1909 йиллардаги қўшимчаларини, шунингдек, 1911 йилнинг 1 июнига қадар ҳукуматнинг қабул қилган қонун ҳамда фармонларини ва бошқаларни келтириш мумкин.Мазкур материаллар империя ҳукуматининг Туркистонда мустамлакачилик сиёсатини амалга ошириш мақсадида ишлаб чиққан мураккаб механизмлари – қарорлар, кўрсатмалар ва қонунларнинг мазмун-моҳиятини ўрганишда ёрдам беради. Бу даврда ўрнатилган сиёсий ва ижтимоий тузумни адлиявий жиҳатдан расмийлаштириш устида ўнлаб комиссиялар, юзлаб амалдорлар меҳнат қилганлар. Шунингдек, бу ҳужжатлар ўлкада империянинг иқтисодий мавқеини мустаҳкамлаш йўлида мустамлакадаги ер-солиқ тизими, молиявий ва божхона сиёсати масалалари қанчалик диққат-эътибор билан ишлаб чиқилганлигидан гувоҳлик беради. Расмий ҳужжатларнинг алоҳида бир гуруҳини мустамлакадаги ҳар бир амалдорнинг хизмат ёки формуляр рўйхатлари ташкил қилади. Унда амалдорнинг исми-шарифи, фамилияси, ёши, диний эътиқоди, ижтимоий табақаси, маълумоти, кўчмас мулкларининг ҳисоби, маоши, унвонлари, Туркистонга келишдан олдин ишлаган хизмат жойи, нима сабабдан ва қаерга кетганлиги тўғрисида маълумотлар мавжуд. Формуляр рўйхатлар ишончли манбалардан ҳисобланади, чунки уларга мавҳум маълумотлар киритилмаган. Маълумотлар етарли бўлмаган ҳолларда уларни тўлдириш учун маълумотнома нашрларга ҳам мурожаат этилган.Расмий иш юритишга оид манбаларнинг ажралмас бир қисмига Туркистон маъмурияти маҳкамасининг юқори мансабдаги амалдорлари фаолияти тўғрисидаги ҳисоботлар ҳам киради.Ҳисоботлар таҳлили уларнинг барчаси аниқ схема бўйича тузилганлигидан гувоҳлик беради. Уларда халқ хўжалигининг аҳволи ва аҳолининг 1 20 3 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 12 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ иқтисодий фаолияти, солиқ ва мажбуриятлар, турмуш-тарзи, соғлиқни сақлаш, маъмурий, суд идоралари ва бошқа маълумотлар ёритилга