БАЗАРБАЙ НАДИРОВ – ОСНОВОПОЛОЖНИК КАРАКАЛПАКСКОГО ВОКАЛЬНОГО ИСКУССТВА.

Аннотация

In this article, a skilled performer and promoter of the Karakalpak national folk and modern academic singing art, the owner of a strong and rich baritonal voice, a respected teacher, a People's Artist of the Republic of Uzbekistan and Karakalpakstan, a laureate of the state award named after Berdak, an outstanding public educationist of the Republic, young art Bazarboy Nadirov, the favorite coach of his buddies, and his works, his students, who are the successors of the teacher today, are talked about. Keywords: music, opera, composer, vocal, drama, theater, romance, aria, melodist, pedagogue, festival. БАЗАРБАЙ НАДИРОВ – ОСНОВОПОЛОЖНИК КАРАКАЛПАКСКОГО ВОКАЛЬНОГО ИСКУССТВА. Аннотация. В данной статье представлен опытный исполнитель и пропагандист каракалпакского национального народного и современного академического певческого искусства, обладатель сильного и насыщенного баритонального голоса, уважаемый педагог, Народный артист Республики Узбекистан и Каракалпакстана, лауреат премии Речь идет о государственной премии имени Бердака, выдающемся народном педагоге республики, молодом искусстве Базарбое Надирове, любимом тренере его приятелей, и его трудах, его учениках, которые сегодня являются продолжателями учителя. Ключевые слова: музыка, опера, композитор, вокал, драматургия, театр, романс, ария, мелодист, педагог, фестиваль. Мустақиллик йилларидан кейин юртимизда маданият соҳасига бўлган эътибор янада кучайди. Мусиқа ва санъат сохаларида етук ва профессионал даражадаги мутахасисларни етиштириб чиқариш мақсадида кўплаб имкониятлар яратилди. Шу қатори юртимизда Қорақалпоқ маданиятига, Қорақалпоқ мусиқасига болган қизиқиш ва этибор жуда кучли. Муҳтарам Президентимиз Шавкат Миромонович Мирзиёйевб: Қорақалпоқ диёри ўзининг 1 15 7 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 12 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ ўхшаши йўқ, бетакрор санъати билан барчамизни хайратга солиб келади.[4:209-бет]-деб юксак баҳо берганининг ўзи ҳам хар қанча тахсинга сазовор. опера ва бахшичилик санъатини янада ривожлантириш мақсадида президентимиз ташаббуси билан Нукус шаҳрида 2021-йили Опера ва бахшичилик санъатига ихтисослаштирилган мактаб ташкил этилди. Бунга Қорақалпоқ миллий халқ ва замонавий академик қўшиқчилик санъатининг моҳир ижрочиси ва тарғиботчиси, кучли ва бой калоритга эга бўлган баритонал овоз соҳиби, ҳурматли устоз, Ўзбекистон ва Қорақалпоғистон Республикаси халқ артисти, Бердақ номидаги давлат мукофоти совриндори, Республика халқ таълими аълочиси, ёш санъат ғунчаларининг севимли мураббийси Базарбой Надиров қорақалпоқ элининг ардоғидаги санъаткорнинг қушган ҳиссаси катта деб айтсак муолаға бўлмайди. Неча йиллар давомида ўзининг беқиёс санъати билан элга танилиб қўшиқларни куйлаш баробарида санъатсевар халқимизни рус ва европа композиторларининг мумтоз романс ва операларини саҳналаштириш ва тарғибот қилишда катта хизмат кўрсатди. Базарбай Надировнинг анъанавий халқ усули ва академик вокал йўналишида тарбиялашдаги педагогик фаолияти, ижрочиликдаги ўзига хос йўли, хилма-хил ва бой репертуари, профессионал театр саҳнасидаги ижролари ҳақида қанча гапирсак ҳам оз. Ўзининг билими, ижро услуби ва маданияти, маҳорати, овоз имкониятларининг бойлиги билан қорақалпоқ ва ўзбек халқининг ҳурматига сазовор бўлган санъаткор Қорақалпоғистонда ўзига хос мактаб яратган қорақалпоқ маданияти ва санъатини, жумладан миллий халқ ва замонавий академик қўшиқчилик ижросини янги босқичга кўтарган, уларга янги мазмун ва янги жило бағишланган. 1937 йил Қорақалпоғистон Республикасининг Нукус тумани “Оқтерак” овулида деҳқон оиласида таваллуд топган. Ҳаётда ўзининг меҳнатсеварлиги, ҳаллолиги, изланувчанлиги, санъатга ошуфталиги билан эл ҳурматига сазовор бўлган. Устоз билан сухбатлашиш пайтида Ешжан, Жапақ, Шерниёз бахшиларнинг тўй-хашамларидаги чиқишлари, “Гўрўғли”, “Ғариб-Шохсанам”, “Алпомиш” каби қахрамонлик достонларини маҳорат билан чин дилдан берилиб ифодали, таъсирчан, образга кириб ижро қилишлари, даврага ўтирган турли ёшдаги тингловчиларга маъқул келиши, улар дилидан жой олиб, меҳрини қозониши менда бир умрга ўчмас таъсурот қолдирган деган гапларини менга айтиб берган эди деб ёзади Т.Баяндиев [1]. “Биринчи маротаба саҳнага чиққанимда жуда ҳаяжонландим. Бу урушдан кейинги йиллар эди. Ўшанда Жапақ бахши, Шерниёз бахшиларни эсладим, уларнинг маҳорати ва жасоратига тан бердим. Халқ орасидан чиққан, ҳеч қаерда ўқимаган, махсус олийгоҳларда тарбия олиб, қўшиқчиликнинг сиру-асрорларидан сабоқ олмаган, бу беназир санъаткорларнинг қобилияти, овоз ва ижро имкониятларига қойил қолганман” — деб ҳаяжонланиб гапириб берганлари ёдимдан чиқмайди [2]. Мутахассислар фикр ва мулохазалари бошқа ёшлар каби Базарбай Надировга ҳам ўқиш, махсус билим олиш, катта- катта мутахассислардан сабоқ олиш, улар тажрибасини қунт билан ўрганиш зарурлигини уқтирди. Декада эндигина катта санъатга кириб келаётган Қорақалпоқ ёшларига, шу жумладан Базарбай Надировга ўқиш ва ўрганиш, махсус таълим юртларида билим олиш, соҳа сирларини