ЭФФЕКТИВНЫЕ СПОСОБЫ РАЗВИТИЯ ИНТЕЛЛЕКТУАЛЬНЫХ СПОСОБНОСТЕЙ УЧАЩИХСЯ НА УРОКАХ НАЧАЛЬНОЙ МАТЕМАТИКИ

Аннотация

This article talks about forms, methods and methods of developing inventive abilities of elementary school students. Key words: Class, education, lesson, ability, problem, invention, method, creative thought. ЭФФЕКТИВНЫЕ СПОСОБЫ РАЗВИТИЯ ИНТЕЛЛЕКТУАЛЬНЫХ СПОСОБНОСТЕЙ УЧАЩИХСЯ НА УРОКАХ НАЧАЛЬНОЙ МАТЕМАТИКИ Аннотация. В данной статье говорится о формах, методах и методах развития изобретательских способностей учащихся начальных классов. Ключевые слова: Класс, образование, урок, способность, проблема, изобретение, метод, творческая мысль. Bugungi kunda jamiyatga noan’anaviy qarorlar qabul qiladigan, mustaqil fikrlaydigan, intellektual kuchli ijodkor va shijoatli insonlar kerak. Bu kabi shijoatli ijodkor shaxslarni yaratish usullaridan eng muqobillaridan biri – Ixtirochi masalalarini yechish nazariyasidir. Ixtirochilik masalalarini yechish nazariyasining asoschisi G.S.Altshuller va uning izdoshlarining ta’kidlashicha, ixtirochilik masalalarini yechish nazariyasi – bu o‘zida aniq hisob – kitobni, mantiqni va ichki sezgini birlashtiruvchi, yangi boshqaruv jarayonining yaratilishidir. Qo‘shimcha ta’lim darslarida ixtirochilik masalalarini yechish nazariyasi yangi, noan’anaviy usul hisoblanadi va bu kichik maktab yoshidagi bolalar bilan ishlashni osonlashtiradi, chunki bolalarga ham qiziqarli va ularda yahshi kayfiyatni yuzaga keltiradi. Barcha ixtirochilik masalalarini yechish nazariyasi o‘quv darslari jarayonlari – bu ijod, sifat yaratuvchisi, tadqiqotchi, izlanuvchi va konstruktor sifatida ko‘proq bolalarning o‘zlari harakatda bo‘ladi. 442 Ishlanmaning zamonaviyligi va ushbu dasturning yaratilishi shunisi bilan ustunki, boshlang‘ich sinf o‘quvchilarini qarama – qarshilik va ziddiyatlarni hal qilishlariga yordam beradi, o‘quvchi talablarini qo‘shimcha har qanday hayotiy muammolarga qaratish va tezda hal qilishga xizmat qiladi. Ixtirochilik masalalarini yechish nazariyasining dasturi 1-4 sinflar uchun to‘rt yillik boshlang‘ich ta’limi tarkibiy yo‘nalishiga ega va qo‘shimcha ta’lim dasturiga ega. Dastur 1-sinflar uchun 4 yillik boshlang‘ich maktabda to‘garak tarzida tatbiq etiladi. Quyida matematik krossvordlardan namuna keltiramiz. Dastur davlat ta’lim standarti talablari va kichik yoshdagi o‘quvchilarini yoshini hisobga olgan holda tuzilgan. Dastur boshlang‘ich o‘quvchilarini intellektual ko‘nikmasini rivojlantirishga, o‘quvchilarni ijodiy salohiyatini oshirishga,kelajakda bolani ixtirochi shaxs sifatida shakllanishiga, o‘zini namoyon qilishiga, ijodiy kompetensiyalarini ko‘rsata olishiga hizmat qiladi. Ikkinchi avlod ta’lim standarti doirasida shax turli xil yoshda hayotiy, ijtimoiy masalalarda universal qarorlar qabul qilishi ta’limni asosiy maqsadlaridan biridir. Shu maqsadda dastur doirasida sezilarli tarzda ish jarayonini faolligi oshirilishi, shu bilan birga o‘quvchilarning dinamik harakatini kuchayishi ko‘zda tutilgan. Universal qarorlarni turli xil jarayonlarda qabul qilish va intellektini rivojlantirish, mustaqil harakatlanish ko‘nikmalariga ega bo‘lishiga qaratilgan. Ixtirochilik masalalarini yechish nazariyasi kursining maqsadi – hayotning turli xil holatida paydo bo‘ladigan muammolarni yechishga tayyor ijodkor ijodkor shaxsni tarbiyalashga qaratilgan muhit yaratishdir. 443 Kursning vazifalari: Insonparvar va estetik tushunchalarni,umumiy dunyoqarash tushunchasini “ Ziyon yetkazma” shiori ostida jamiyatda o‘zini tuta bilish normalariga amal qilish ko‘nikmalarini shakllantirish. Ixtirochilik masalalarini yechish nazariyasi darslarida kichik yoshdagi o‘quvchilar o‘zini anglashni, o‘zini rivojlantirishni ijodiy yondashish orqali shakllantirish. Kichik yoshdagi o‘quvchiga dialektik, sistemali, asotsiativ va ijodiy fikrlash orqali shaxsni rivojlantirish sharoitini yaratish. Boshlang‘ich maktabda ixtirochilik masalalarini yechish nazariyasi darslarida maxsus va samarali ixtiroviy ko‘nikmalarga ega bo‘lishni shakllantirish. Ixtirochilik masalalarini yechish nazariyasi dasturi 1-4 sinflarga qo‘yilgan 4- yillik umumiy boshlang‘ich ta’lim standarti maqsadi va talabiga mos keladi. Maktabning asosiy ta’lim – tarbiya jarayoni dars va darsdan tashqari mashg‘ulotlarning yagona sistemasini yaratishdir. Ushbu dastur to‘g‘ridan – to‘g‘ri o‘quv jarayoni bilan bog‘liq. N.F.Vinogradova muhbirligi ostida o‘quv jarayoni ni umumiy kuchaytirishga, real qiziqishlari va o‘quvchilarni yoshlarini hisobga olgan holda ishlab chiqilgan “ XXI asr boshlang‘ich maktabi” boshlang‘ich ta’lim dasturi asosida mavzular va muloqot muammolari darsdan tashqari mashg‘ulotlar uchun tanlab olingan. Dastur rus tili va adabiy o‘qish jarayonida, matematikada, tashqi olamda, tasviriy san’atda, texnologiyada ijodkor shaxs tarbiyasi va yosh o‘quvchini ijodiy potensiyali, shu bilan birga olgan bilimlarini integratsiyalashga hizmat qiladi. Ixtirochilik masalalarini yechish nazariyasi dasturining afzalligi maksimal amaliyotga qaratilganligidir. Ushbu kursni qo‘llanish prinsipini navbatdagi o‘quv jarayonlarida ham qo‘llash mumkin: biologiya, fizika, kimyo,