ЗНАЧЕНИЕ ПИСЬМЕННОЙ ПРЕССЫ В НАШЕЙ ОБЩЕСТВЕННОЙ ЖИЗНИ

Аннотация

It is noted that the press and mass media are the fourth power of this country. The sharpness, speed and accuracy of the written press is an integral and important part of the life of the society. This article describes these issues. Key words: Press, mass media, method, editing, information. ЗНАЧЕНИЕ ПИСЬМЕННОЙ ПРЕССЫ В НАШЕЙ ОБЩЕСТВЕННОЙ ЖИЗНИ Aннотация. Отмечается, что пресса является четвертой властью страны. Острота, скорость и точность печатной печати являются неотъемлемой и важной частью жизни общества. В этой статье описаны эти проблемы. Ключевые слова: Пресса, средства массовой информации, метод, редактирование, информация. XXI asr jahon hamjamiyati tomonidan “axborot kommunikatsiyalari asri” deya e’tirof etilmoqda. Bunday sharoitda bilim, axborotga egalik ishlab chiqarish va iqtisodiy aloqalar ustidan hukmronlik qilish imkonini beradi. Kompyuter madaniyatining kirib kelishi tufayli insonning o‘z ustida ishlashiga, o‘z malakasini oshirishga intilishiga asoslangan fikrlashning, bilim olishning yangi ko‘rinishi yuzaga keldi. Axboriy jamiyatni shakllantirishning ilk rejasi 1971 yilda Yaponiyada kompyuter texnikasini tarqatish va joriy etish instituti tomonidan ishlab chiqilgan hamda “Axboriy jamiyatni barpo etish – 2000 yilgacha mo‘ljallangan milliy maqsad” deb nomlangan.1 Uning asosida yapon olimi I.Masudaning ijtimoiy evolyusiyaning yakuniy maqsadi moddiy to‘kin- sochinlik yaratilgan jamiyat emas, balki insonning aqliy qobiliyat va imkoniyatlarining to‘la namoyon etilishini ta’minlaydigan jamiyatni shakllantirish bo‘lishi kerak, degan g‘oyasi yotardi. Bunda yangi 1 F.Mo‘minov. “Jurnalistika ijtimoiy institut sifatida”, T.: “Universitet”, 2018 1 08 1 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 12 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ axborot texnologiyalari jamiyatni boshqarishda ham asosiy rolni bajaradi. Jamiyat hayotiga kompyuterning keng darajada kirib kelishi fuqarolarga axborot olishga bo‘lgan imkoniyatlar eshigini ochib berdi. Inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasida har bir inson o‘z fikr va qarashlariga ega bo‘lish hamda ularni erkin bayon etishga haqli ekanligi aks ettirilgan. Ushbu huquq o‘z qarashlariga sodiq qolishga to‘sqinlik qilmasligi, axborot, g‘oya hamda qarashlarni davlat chegaralaridan qat’i nazar barcha vositalar bilan izlash, olish va tarqatish erkinligini kafolatlaydi. Shunday qarashlar O‘zbekiston Konstitutsiyasida, “Axborot olish kafolatlari va erkinliklari to‘g‘risida”gi, “Vijdon erkinligi to‘g‘risida”gi va boshqa qator qonunlarda ham bayon etilgan. Fuqarolik jamiyatini barpo etishning va o‘z-o‘zini boshqaruvni rivojlantirishning yo‘nalishlaridan biri sifatida amaldagi axborot mexanizmini, jumladan, ommaviy axborot vositalarini takomillashtirish nazarda tutiladi. O‘zbekistonda fuqarolik jamiyatini barpo etish jarayonlariga xizmat qiladigan erkin muloqot usullari va an’analari bor. Ulardan biri sifatida to‘g‘ridan-to‘g‘ri efirni hamda Internetdagi elektron ommaviy axborot vositalarini keltirib o‘tish mumkin: “Fuqarolik jamiyati shakllanishi jarayonida ommaviy axborot vositalari o‘z-o‘zini boshqarishning tarkibiy qismlaridan biriga aylanib boradi. Shu bois ma’lum hududda yashovchi fuqarolarning to‘g‘ridan-to‘g‘ri efirda, elektron va davriy bosma matbuot orqali o‘z fikrlarini, qarashlarini bayon etishlari, muloqotga, munozaraga kirishishlari odatiy va doimiy holatdir”.2 Demak, bu o‘rinda yozma matbuot asosiy ijtimoiy institut sifatida maydonga chiqib, turli sohalarda amalga oshirilayotgan islohotlarning yutuq va kamchiliklarini yoritish orqali jamiyat hayotini boshqarishda faol ishtirok etadi. Yozma matbuot jamiyat hayotining barcha sohalarida birdek ishtirok etadi. Shu bois, uning ijtimoiy institut sifatidagi rolini ham jamiyatdagi iqtisodiy, siyosiy, ma’naviy-ma’rifiy va g‘oyaviy, ijtimoiy jarayonlardan ayricha tasavvur etib bo‘lmaydi. Agar boshqa ayrim yo‘nalishlarda yozma matbuotning axborot berish vazifasi birinchi o‘ringa qo‘yilmasa, ijtimoiy sohada axborot vositasi sifatidagi roli asosiy o‘rin tutadi. Bundan ko‘rinadiki, matbuotning axborot-kommunikatsiya roli jamiyat a’zolari tomonidan o‘z o‘rni va vazifalarini anglanishiga, ijtimoiy tizimning barcha elementlari kelishuvi va barqarorligi hamda o‘zaro munosabatlariga yordam beradi. Shunday ekan, o‘zaro muloqotda tahririyatlar faqatgina axborotlarni yetkazib berishda vositachi vazifasini bajaradi, deganlar yanglishadi. Tahririyatda voqea-hodisalar, yangiliklarni tanlab, ularning mazmunini buzmagan holda tahrir va tahlil etish vakolati mavjud. Bundan ko‘rinadiki, xabar, maqola, reportaj yoki boshqa janrda yozilgan material qahramonining obro‘- e’tibori, kelajagi, odamlarning unga munosabati yoki jamiyat a’zolarida ma’lum bir voqea- hodisaga nisbatan shakllanadigan munosabatning qanday bo‘lishi ko‘p jihatdan jurnalistning o‘z vazifasiga sidqidildan yondashuviga bog‘liq bo‘ladi. Agar u butun jamiyat manfaat va intilishlaridan kelib chiqmasa, aksincha, ma’lum bir guruhlar man