Предложения по развитию инновационных технологий в Узбекистане

Аннотация

Мақолада Ўзбекистонда архитектура ва қурилиш жараёнларига замонавий технологияларни жорий қилиш, хусусан, БИМ тизимига босқичма-босқич ўтиш ҳақида сўз боради. Янги технологияни сохага олиб кирилишининг давлат томонидан ёндошуви ва шахсий ёндошув, имкон қадар ушбу технологияни тезроқ амалда жорий қилишга сабаб бўлади. Аннотация. В статье рассказывается о внедрении современных технологий в процессы архитектуры и строительства в Узбекистане, в частности о поэтапном переходе на БИМ - систему. Внедрение новой технологии с помощью государства и частного сектора помогут воспользоваться этой технологией на практике как можно быстрее. Аbstract. The article is about an applying new technology to architecture and construction activities in Uzbekistan, especially, about moving to BIM. The state and private approaches to the introduction of new technology into the field will cause to apply the technology into practice as soon as possible. Калит сўзлари: иқтисодий барқарорлик, замонавий технологиялар, БИМ платформаси (тизими), лойиҳа ва қурилиш ташкилотлари , кузатув натижалари. Ключевые слова: экономическая стабильность, современные технологии, БИМ -платформа (система), проектные и строительные организации, результаты мониторинга. Keywords: economic stability, modern technology, BIM platform (system), project and construction organizations, monitoring results. Барча соҳада болгани каби қурилиш соҳасида ҳам замонавий технологияларни қўллаш соҳани янги босқичга олиб чиқмода. Ишни осонлаштириш, иқтисодий барарорликни таъминлаш, бошқарувни соддалаштириш оптимал лойиҳа ечимини таклиф қилиш ва жараёнга замонавий ёндашув, буларнинг барчасини БИМ бир нутқада жамлай олган. БИМ (Building Information Modeling) - бино-иншоатларни рақамли моделлаштиришда қўлланиладиган замонавий технология бўлиб, қурилиш, архитектура ва муҳандислик соҳаларига қулайлик яратиб бермоқда. Дунёнинг ривожланган давлатлари, жумладан Aмерика Қўшма Штатлари, Буюк Британия, Германия, Франсия, Италия, Россия, Белорус, Япония, Сингапур ва яна кўплаб давлатлар, амалда ушбу технологиядан кенг фойдаланиб келишмоқда. Бунга сабаблар ҳам етарлича. Саноатда иқтисодий самарадорликни тушиб кетиши кўпгина қурилиш ташкилотларининг муаммоси бўлиб келган. Иқтисодий кўрсаткичларни ошириш мақсадида БИМ технологияси инвесторларга ҳам маъқул келди [1]. Бундан ташқари БИМ технологияси орқали соҳага таклиф қилинаётган енгилликлар қурилиш соҳасидаги жараёнлар шаффофлигини, сифатни ва самарадорликни таъминламоқда. Шу боисдан ундан фойдаланувчилар географияси кундан кунга кенгайиб бормоқда, жумладан Ўзбекистон ҳам бундан мустасно эмас. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2021-йил 20-сентябрдаги ПҚ-4464-сон “Қурилиш соҳасига ахборот-коммуникация технологияларини кенг жорий етиш чора- тадбирлари тўғрисида” қарорида Қурилиш Вазирлиги учун берилган кўрсатмалар асосида юртимизда соҳага БИМ технилогиясини жалб қилиш ишлари бошланган [2]. Юқоридаги қарорга мувофиқ Ўз.Р.си Қурилиш Вазирлиги томонидан юртимизда қурилиш жараёнларини БИМ платформаси орқали ташкил қилиш бўйича алоҳида йўл ҳаритаси ишлаб чиқилди ва бу босқичма-босқич амалга ошириб борилади. БИМнинг қурилишдаги иштирокини таъминлаш эса нафақат вазирлик, балки катта ва кичик қурилиш ташкилотлари ва лойиҳачи ташкилотларнинг ҳам зиммасида. БИМ технологиясини ўзлаштириш ва қурилиш ишларида қўллаш фақатгина вазирлик эмас, аксинча замон талаби ҳамдир. Шу аснода янги платформага ўтишда вазирлик томонидан таклиф қилинаётган босқичли тадбир ва шахсий таклифлар ҳақида фикр юритиб кўрамиз. Демак, таъкидлаб ўтганимиздек вазирлик томонидан 2024-йилгача белгиланган йўл ҳаритасига кўра юртимиздаги давлат инвестиция дастурига киритилган янгидан қуриладиган объектларнинг камида 70 тасида БИМ технологияси орқали амалга оширилади [3]. Яна бир муҳим жиҳати шундаки, ҳар бир лойиҳа тендер асосида танланади ва бунда мутахассис омили алоҳида аҳамиятга ега. Шу билан бир қаторда лойиҳаштириш ва экспертиза ташкилотларини жараёнга тайёрлаб борилади. Бу эса ўз навбатида янги платформада ишлаш қобилиятига ега мутахассисларни топиш, тайёрлаш ва малака ошириш ишларини ҳам юзага келтирмоқда. Қайси бир ташкилот ушбу жараёнга тайёргарликни олдиндан бошлаб келган бўлса ва БИМ платформасида ишлаш имкониятига эга кадрлар гуруҳини шакиллантириб келаётган бўлса, бунда унинг имконияти юқори баҳоланиши табиий албатта. Aслида вазирликнинг мақсади ҳам шу, кадрлар муаммосини ҳал қилиш ва буни лойиҳачи ташкилотларнинг ўзига беихтиёр юклаш билан амалга оширилади. Сўнги йилларда ҳам баъзи архитектура ва қурилиш ташкилотларининг бўш иш ўринларини ташкил етиш чоғидаги талаб етилаётган бандида бевосита БИМ технологиясига алоқадор жихатларни тез-тез кўриб турибмиз. Бунда асосан, БИМ ниг дастурий таъминоти саналадиган “Ревит Aутодеск” дастурида ишлаш қобиляти ҳақида сўралади. Бундан кўриниб турибтики катта лойиҳачи ташкилотлар жиддий юришни бошлаб юборишган. Юқорида билдирилган фикрлардан шуни англаш мумкинки, давлат қурилиш ва лойиҳалштириш ташкилотлари тутаётган йўл аниқ бўлса