M. S. АНДРЕЕВ - НАУЧНАЯ ДЕЯТЕЛЬНОСТЬ

Аннотация

M. In this article. S. The life path, scientific activity of Andreyev is highlighted, and information is described that he studied the language of the regions in different regions of Central Asia, that is, as a result of his work in schools, ethnological activities. Also the Ethnology of the khuftian people of the Tajiks, first known to science through the work” Tajiks of theKhufValley", is theresult ofthe activistactivity ofthe scientist. Keywords: M.S. Andreyev, ethnologist, ethnographer, linguist, archaeologist, inspector, manager, a study entitled “historical notes on Khojand”, the work “Tajiks of the Khuf Valley”, thearticle“in theValley oftheAngren River, places of archaeological interest”. M.S.АНДРЕЕВ- НАУЧНАЯ ДЕЯТЕЛЬНОСТЬ Аннотация. В этой статье М. S. Касаясь жизненного пути, научной деятельности Андреева, приводятся сведения о его изучении языков регионов в различных районах Средней Азии, то есть в результате работы в школах, этнологической деятельности. Также результатом деятельности ученого является этнология хуфтинского народа таджиков, которая впервые стала известна науке благодаря работе” таджики Хуфтинской долины". Ключевые слова: М.S. Андреев, этнолог, этнограф, лингвист, археолог, инспектор, заведующий, исследование “Исторические записки по Ходжанду”, работа “таджики Хуфской долины”, статья “археологические достопримечательности в долине реки Ангрен”. M. S. Andreyev nafaqat olim, etnograf, tilshunos va arxeolog, etnolog sifatida tanilgan, balki inqilobdan oldingi Turkiston sharoitida u o'z kuchi va imkoniyatlaridan kelib chiqib, Xo’jand va Jizzax viloyatlarida maktab ishlarini o'qitishni takomillashtirish va tartibga solishga ko'maklashgan ham. Ushbu faoliyat ayniqsa 1914-yildan 1918- yilgacha, M. S. Andreyev Samarqand viloyatining 2-tumanidagi xalq bilim yurtlari inspektori bo'lib ishlaganida faol amalga oshirilgan. 1893- yilda M. S. Andrev O’qituvchilar seminariyasini tamomlagan va davlat stipendiatisifatida uTurkiston hududida6yil rus-mahalliy maktablarda xizmat qilishi kerak edi. 801 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME2/ISSUE12/UIF:8.2/MODERNSCIENCE.UZ Maktablarda bo'sh ish o'rinlari yo'qligi sababli M. S. Andreyev Xo’jand bilim yurti qoshidagi kechki kurslar mudiri lavozimida ishlagan. M. S. Andreyev hayotida mudirlik lavozimi shunday bo'ldiki, bu tayinlanish 1893-yil aprel oyida Turkiston o'lkasi bilim yurtlari bosh inspektori F. M. Kerenskiy tomonidan o'tkazilgan bilim yurtining taftishiga to'g'ri keldi. Uning ta'kidlashicha, rus tilidagi darslar “noto'g'ri va muvaffaqiyatsiz” o'quvchilar inspektorga rus tilini o'rganish istagi bilan “ular uni o'rgana olmaydilar”, deb aytishdi, chunki o'qituvchisi mahalliy tilni bilmaydigan, rus maktabidadarslar yomon tashkil etilgan edi. Turkiston o'lkasi, shoshilinch ravishda rus tili o'qituvchisi lavozimini egallash uchun munosib odamni qidiradi. Bu paytda o'qituvchilar seminariyasini endigina tugatgan M. S. Andreyev bo'lib chiqdi, mahalliy urf-odatlar va tillarni yaxshi biladigan olim maktabga kelgan M.S.Andreev buyerda nafaqat tashlab ketilgan o'quv ishlariga duch keldi, balk uhokimiyatning maktablar va maktablarga bo'lgan munosabatiga hayron bo'ldi, ularning soni ham kam edi, ularning og'ir moddiy va moliyaviy ahvoli va maktabni saqlash politsiya uchastkasini isitish va yoritish uchun ajratilgan mablag bilan deyarli bir xil mablag' bilan ta'minlandi, o'qituvchilarning ish haqi juda past edi. M. S. Andreyev kechki kurslar mudiri bo'lib ishlaganida yiliga atigi 240 rubl va shahar bog'bonlari 900 rubl olgan o'sha yillardagi ahvolini eslab, M. S. Andreyev shunday yozgan: “oyiga 20 so'm maosh olgan, bu pul bilan u o'zining yashashi, otini boqadi, xizmatkorlarni yollashga yetgan. Bir kuni Xo’jandga Nalivkin kelganida mening ahvolim yaxshilandi. U mening daromadim kamligini, ahvolim yomonligini ko'rdi. O'sha paytda Xo’jandda Nalivkin do'sti Glushanovskiy viloyat boshlig'i bo'lgan. Nalivkin u bilan gaplashgan va u menga yordam berdi va bundan tashqari, u meni o'g'liga o'qituvchi sifatida taklif qildi va meniovqatlantirdi. Keyinchalik, 1894-yilda M. S. Andreyev Turkiston o'qituvchilar seminariyasiga mahalliy tillar amaliyotchisi etib tayinlandi. Bu yerda u seminariyaning so'nggi uchta sinfida fors tilidan dars bergan, barcha sinflarda o'zbek tilida amaliy va nazariy mashg'ulotlar o'tkazgan. 1896-yil apreldan 1897-yil martgacha M. S. Andreyev Toshkent bilim yurtida o'zbek tili o'qituvchisi bo'lib ishlagan. O’sha yillarda maktablar va maktablar uchun darsliklar nashr etishga umuman e'tibor berilmagan. M. S. Andreyev qisqa vaqt ichida o'zbek tili bo'yicha darslik tuzdi. N. P. Ostroumovning fikricha, bu qo'llanma o'z maqsadiga to'liq mos kelgan edi. N. S. Lukoshin esa yozuvni o'rganish uchun eng yaxshi darslik M. S. Andreyevning ishi deb hisoblagan. M. S. Andreyev bilim yurtida o'qituvchi bo'lib ishlaganida ingliz tili kurslariga qatnaydi, unda u N. S. Lukoshin bilan tanishadi. 1897-yildan kasallik tuf