IN THE PRACTICE OF INSTRUMENTAL PERFORMANCE, STUDENTS ARE TAUGHT TO THINK INDEPENDENTLY AND FORMATION OF FEATURES OF CREATIVITY

Аннотация

В этой статье рассказывается о процессах развития многоголосного хорового исполнительства с эпохи возрождения древнего церковного пения, истории узбекского хорового искусства, широко развитого во время различных религиозных обрядов, сезонных праздников, пения детей во время Рамадана или исполнения взрослыми поминальных, марсианских песен. Ключевые слова: музыкальное творчество, народное пение, полифонист, хоровое исполнение, композитор, хормейстер, хоровое искусство, искусство. Development of choral art in Uzbekistan Khabibullayeva mubinaposhsha saidakbar daughter Music education direction 3-year student of the Faculty of social humanities and arts of Andijan State Pedagogical Institute. Выпуск журнала №-24 Часть–1_ Апрель –2025 103 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT Annotation: The Mazur article describes the history of Uzbek Choral Art, which developed widely from the renaissance of ancient church singing to the development processes of multi-voice choral performance, in various religious ceremonies, seasonal Sayles, during the month of Ramadan, with the singing of children or the mention of adults, the singing of Marcia. Keywords: musical creativity, folk songs, polyphonist, choral performance, composer, chormeister, choral studies, art. Xor shunday bir san’at turiki unda adabiy va musiqiy ijodiyot o‘zaro uyg'unlashib yaxlit badiiy obraz yaratiladi. Xor san'ati uzoq o‘tmishga ega. Qadim zamonlardan beri xalqlar orzu-umidlari, his-tuyg'ularini qo‘shiq aytish pantomima qilish kabi vositalar bilan ifodalab kelganlar. Ko‘pchilik bo‘lib qo‘shiq aytish deyarli hamma xalqlarning mehnat faoliyati, an'anaviy marosimlari, qolaversa, butun turmush hayoti bilan doimo bog'liq bo‘lib kelgan. Ushbu san'at turli xil xalqlarning milliy musiqa merosini saqlab qolishda muhim rol o‘ynaydi. Xor san’ati ommani loqayd eshituvchiga emas balki faol tinglovchi bo‘lishga undaydi. Xor san'ati rivojlanishida slavyan xalq (rus, ukrain, bolgar, polyak, chex, xorvat va boshqa)lari katta hissa qo‘shib kelishgan. G‘arb davlatlarida, shuningdek, Rossiyada xalq qo‘shiqlari bilan bir qatorda keyinchalik cherkovda aytiladigan professional xor ijrochiligi paydo bo‘lgan. Qadimgi cherkov qo‘shiqchiligi asosan, unison (bir ovozli yoki oktava) X asrda ikki ovozli qo‘shiqlar sifatida paydo bo‘lgan. Uyg‘onish davriga kelganda ko‘p ovozli xor ijrochiligi rivojlanib bordi. XII – XIII asrlarda Dj. Palestrina O.Lazev, K.Janeken, J.Depre kabi polifonist kompozitorlar yashab ijod qilgan bo‘lib, bu davrda xor san`atining A KAPELLA ijrochilik uslubi yanada ravnaq topdi. XIV-XVI asrlarda xor ijrochiligi yanada taraqqiy topdi. Xor san`ati mashhur xor guruhlari, kompozitorlar, xor arboblari va xormeyster o‘qituvchilarining ijobiy faoliyati bilan bog‘langan holda rivojlanib keldi. Xor dirijyorligi mahoratini takomillashtirish va xorshunoslikning ayrim qismlariga bag‘ishlangan ilmiy va metodik qo‘llanmalarning muntazam yaratilishi Выпуск журнала №-24 Часть–1_ Апрель –2025 104 MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT sababli mazkur fan asta-sekinlik bilan rivojlana bordi. Masalan, 1961-yilda nashr etilgan K.Olxovning “Xor dirijyorligi haqida” kitobini, 1964 yilda nashr etilgan K. Pigrovning “Xorga rahbarlik qilish” kitobini, 1969 yilda nashr etilgan V.Krasnoshyokovning ,,Xorshunoslik masalalari” kabi san`at namunalari fikrimizga isbot bo‘la oladi. Ma`lumki, O‘zbekistonda xor havaskorligi asta-sekinlik bilan rivojlangan. Mazkur san`at turining jadal suratlar bilan rivojlanishi malakali xormeyster o‘qituvchilar tayyorlash masalasi bilan bog‘liq edi. Madaniyat instituti va pedagogika institutlari musiqa fakultetlari, pedagogika bilim va musiqa bilim yurtlarida bolalar va kattalar havaskorlik xorlariga rahbarlar musiqa o‘qituvchilari tayyorlash uchun xorshunoslik fani uchun o‘zbek tilida 5 maxsus darsliklar, o‘quv qo‘llanmalarning yo‘qligi va shu kamchilikni qisman bo‘lsa ham tugatish maqsadida Shamsiddin Ro‘ziev tomonidan “Xorshunoslik” kitobining nashr etilishi san`at jamoatchiligi orasida katta qiziqish bilan kutib olindi. Bundan tashqari, 1987 yilda ,,Xorshunoslik” qisqacha o‘quv qo‘llanmasi nashr etildi. Bu qo‘llanma muallifi Naira SHarafievadir. Ushbu darslikda jamoa bo‘lib kuylashning tarbiyaviy ahamiyati, xorlarning turlari haqida ma`lumotlar beriladi. Hamda jamoa bo‘lib kuylashga o‘rgatishning shu paytgacha amaliyotda qo‘llab kelinayotgan metodlari haqida tushuncha beriladi. Muhokama: XX asrning 20-yillarida O‘rta Osiyo xalqlari, jumladan o‘zbek xalqi o‘z professional xor san`atiga ega bo‘lmasada lekin qadim zamonlardan beri guruh (xor) bo‘lib qo‘shiq aytish an`analariga ega bo‘lgan. O‘zbek xalqi ham boshqa xalqlar kabi asrlar davomida o‘zini mehnat faoliyati, turmush tarzi bilan bog‘liq bo‘lgan musiqiy durdonalarini yaratgan e`zozlagan va uni og‘zaki usulda avloddan-avlodga qoldirgan. Turli diniy marosimlarda, mavsumiy sayllarda, ramazon oyida bolalarning qo‘shiq aytishi yoki kattalarning zikr, marsiya qo‘shiqlarini aytilishi ham guruh ijrosining bir turidir. An`ana