КОРПОРАТИВНЫЕ КОНФЛИКТЫ И СПОРЫ. СПОСОБЫ ЗАЩИТЫ ПРАВ И ЗАКОННЫХ ИНТЕРЕСОВ УЧАСТНИКОВ КОРПОРАТИВНЫХ ОТНОШЕНИЙ И РАЗРЕШЕНИЯ СПОРОВ АЛЬТЕРНАТИВНЫМ СПОСОБОМ

Аннотация

This article is about improving the legal mechanismus for protecting the rights and legal interests of participants in corporate relations, corporate coflicts that arise in the process of making important decisions regarding strategic development plans or the corporation's activities, among the participants of the corporation regarding the general activity of the corporation, general justice of the corporate disputes that have arisen. It is focused on the formation of knowledge regarding the solution in accordance with the principle and applicable laws. Keywords: limited liability, majority shareholder, minority shareholder, fiduciary duties, duty of loyalty, duty of care, piercing corporate veil, legal advisor. КОРПОРАТИВНЫЕ КОНФЛИКТЫ И СПОРЫ. СПОСОБЫ ЗАЩИТЫ ПРАВ И ЗАКОННЫХ ИНТЕРЕСОВ УЧАСТНИКОВ КОРПОРАТИВНЫХ ОТНОШЕНИЙ И РАЗРЕШЕНИЯ СПОРОВ АЛЬТЕРНАТИВНЫМ СПОСОБОМ Аннотация. В статье речь идет о совершенствовании правовых механизмов защиты прав и законных интересов участников корпоративных отношений и корпоративных конфликтов, возникающих в процессе принятия важных решений, касающихся общей деятельности корпорации, планов стратегического развития или деятельность корпорации, а также общее правосудие возникающих корпоративных споров, ориентированное на формирование знаний относительно решения в соответствии с принципами и действующим законодательством. Ключевые слова: ограниченная ответственность, мажоритарный акционер, миноритарный акционер, фидуциарные обязанности, обязанность лояльности, обязанность осторожности, прорыв корпоративной вуали, юрисконсульт. 4 44 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 12 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Umumiy korporativ huquqiy munosabatlardan kelib chiqib aytish mumkinki, korporativ ziddiyatlar va nizolarning mavjud bo’lishi korporativ huquqiy munosabatlarda salbiy hodisa sifatida qabul qilinadi, sababi korporativ ziddiyatlar va nizolarning mavjud bo’lishi, shubhasiz, korporatsiyaning samarali iqtisodiy faoliyat olib borishiga xalaqit beradi. Aslini olganda korporativ ziddiyatlar va nizolarning mavjud bo’lishi, aslida buzg’unchi bo’lib, bu korporativ munosabatlarni tartibga soluvchi qonunlar va korporatsiyaning lokal hujjatlarining kamchiliklari borligini va ushbu kamchiliklarni bartaraf qilish orqali korporativ munosabatlarni isloh qilish zarurligini anglatadi. Bu esa korporativ munosabatlarning yanada tokomillashuviga va korporatsiyaning har tomonlama rivojlanishiga yordam beradi. Korporativ munosabatlarni tartibga solishga qaratilgan O’zbekiston Respublikasi qonunchiligini o’rganish davomida korporativ munosabat ishtirokchilari o’rtasida bir qancha korporativ ziddiyat va nizolarning mavjud ekanligini ko’rish mumkin. Bu esa korporativ munosabat ishtirokchilarining huquq va qanuniy manfaatlarini himoya qilish uchun korporativ munosabatlarni tartibga solishga qaratilgan qonunchilikni takomillashtirish va mavjud kamchiliklani bartaraf qilish, shuningdek, korporativ ziddiyatlar va nizolarni muqobul usulda hal qilish mexanizmini ishlab chiqish zarurligini angladi. Umumiy korporativ munosabatlardan kelib chiqib bir qancha olimlar, korporativ munosabatlardan kelib chiquvchi muommolarni ikkiga korporativ ziddiyatlar va nizolarga bo’ladilar. Aslini olganda amaliyotda korporativ ziddiyat va nizolar tushunchasiga bir xil qarashadi. Xorijiy olimlarning ta’kidlashicha, har qanday mamlakat korporativ munosabatlarida uch turdagi konfliktlar tavsiflanadi:  menejerlar va aksiyadorlar o‘rtasidagi qarama-qarshilik;  nazorat kiluvchi (majoritar) va minoritar aksiyadorlar o‘rtasidagi qarama- qarshilik;  korporatsiya (guruh sifatida aksiyadorlar) va kreditorlar hamda xodimlar kabi tashqi guruhlar o‘rtasidagi qarama-qarshiliklar. Bir qancha olimlarning fikricha, korporativ konfiliktlar bugungi kunda iqtisodiy sudlar tomonidan ko’rib chiqilayotgan nizolarning asosiy sababchisidir. Shuni ta’kidlab o’tish joizki, korporativ nizo tushunchasiga va korporativ nizo aslida nima ekanligiga milliy qonunchiligimizda aniqlik kiritilmagan, lekin shunday bo’lsada, korporativ nizolar sirasiga qaysi ishlar kirishi ko’rsatib o’tilgan. Jumladan, O’zbekiston Respublikasi IPKning 30-moddasida korporativ nizolar bilan bog’liq ishlar jumlasiga qaysi ishlar kirishi ko’rsatib o’tilgan. O’zbekiston sud amaliyotidan kelib chiqib aytish mumkinki, korporativ nizolar bilan bog’liq eng ko’p ishlar sirasiga quydagi ishlarni kiritib o’tishimiz mumkin;  aksiyadorlar (ishtirokchilar) umumiy yig‘ilishi qarorini bekor qilish;  jamiyat kuzatuv kengashi yoki ijro etuvchi boshqaruv organlarining qarorini haqiqiy emas deb topish, shu jumladan aksiyadorlar (ishtirokchilar) talabiga ko‘ra harakatlarni amalga oshirishni rad etish to‘g‘risidagi qaror  jamiyat aksiyadorlari (ishtirokchilari) huquqlarini amalga oshirishga qaratilgan harakatlarni amalga oshirishga majbur qilish, shu jumladan, e’lon qilingan dividendlarni to‘lash yoki jamiyat sof foydasini bo‘lish bilan bog‘liq; 4