ДИДАКТИЧЕСКИЕ ПРИНЦИПЫ ПРЕПОДАВАНИЯ ПРЕДМЕТА ЭЛЕКТРОСНАБЖЕНИЕ ПО НАПРАВЛЕНИЮ ЭНЕРГЕТИЧЕСКОЕ ОБРАЗОВАНИЕ

Аннотация

В статье описаны основы для определения дидактических принципов преподавания предмета «Электроснабжение в сельском и водном хозяйстве», а также научно изучены принципы преподавания с учетом специфики предмета. Ключевые слова: наука об электроснабжении в сельском хозяйстве и водном хозяйстве, дидактические принципы, научность, системный, принцип единства рационального и эмоционального, предметно-ориентированность, личностно-ориентированность, активность, принцип связи с жизнью. Mirzayev Sanjar Olimovich katta o’qituvchisi, “Toshkent irrigatsiya va qishloq xo’jaligini mexanizatsiyalash muhandislari instituti”. Milliy tadqiqot universiteti Buxoro tabiiy resurslarni boshqarish instituti Buxoro shahri, O’zbekiston Email: Sanjar.mirzaev.1981@mail.ru ENERGETIKA TA’LIM YO’NALISHIDA ELEKTR TA’MINOTI FANINI O'QITISHNING DIDAKTIK TAMOYILLARI Annotatsiya: Maqolada qishloq va suv xo’jaligida elektr ta’minoti fanini o’qitishning didaktik tamoyillarini belgilashga doir asoslar yoritilgan bo’lib, mazkur fanning o’ziga xosligini inobatga olib o’qitish tamoyillari ilmiy jihatdan tadqiq etilgan. Kalit so’zlar: qishloq va suv xo’jaligida elektr ta’minoti fani, didaktik tamoyillar, ilmiylik, izchillik, aqliy va hissiy birlik, predmetga yo’naltirilgan, shaxsga yo’naltirilgan, faollik, hayot bilan bo’liqlik tamoyili. Mirzaev Sanjar Olimovich senior lecturer, Tashkent Institute of Irrigation and Agricultural Mechanization National Research University Bukhara Institute of Natural Resources Management Bukhara, Uzbekistan Email: Sanjar.mirzaev.1981@mail.ru DIDACTIC PRINCIPLES OF TEACHING THE SUBJECT POWER SUPPLY IN THE DIRECTION OF ENERGY EDUCATION Annotation: The article describes the foundations for determining the didactic principles of teaching the subject "Electricity supply in agriculture and water management", and also scientifically studied the principles of teaching, taking into account the specifics of the subject. Key words: science of electricity supply in agriculture and water management, didactic principles, scientific approach, systemic, the principle of the unity of the rational and the emotional, subject-oriented, personality-oriented, activity, the principle of connection with life. Oliy o'quv yurtlarida yetuk mutaxassislarni tayyorlashda didaktikaning umumiy tamoyillariga tayaniladi. Qishloq va suv xo’jaligida elektr ta’minoti fanining didaktik tamoyillari o‘quv-tarbiya jarayonlarining tashkiliy-pedagogik soslariga qo‘yiladigan ijtimoiy talablarni, uni boshqarishda rioya qilinadigan meyorlar sifatida amal qiladi. Fikrimizcha, qishloq va suv xo’jaligida elektr ta’minoti fanining tamoyillarini belgilashda quyidagilarga asoslanadi: 1) qishloq va suv xo’jaligida elektr ta’minoti fani oldida jamiyat ehtiyoji va talablaridan kelib chiqqan maqsad va vazifalarni amalga oshirishi yo‘llari; 2) qishloq va suv xo’jaligida elektr ta’minoti fanini o‘qitish qonuniyatlari; 3) ta’lim muassasalarida qishloq va suv xo’jaligida elektr ta’minoti fanini o‘qitishning didaktik-metodik shart-sharoitlari. “Didaktika” darsligi mualliflari (O.Roziqov va boshqalar) ning yozishlaricha “Prinsiplar umumdidaktik kategoriyalar bo‘lib, ular ta’limning barcha turlari (individlar, guruh, umumsinf), darajalari (boshlang‘ich, o‘rta, professional, oliy), subyektlari (o‘qituvchilar, o‘quvchilar kollektivi) o‘quv-tarbiya jarayonlarining hamma komponentlari (ta’limning maqsadi, vazifasi, vositasi, mazmuni, metodlari, tashkiliy shakllari, natijalari)ga daxldor umumiy qoidalardir”45. 45 Roziqov O. va boshqalar “Didaktika” darsligi –T.: O‘zR F A “Fan”, 1997, 149-bet. Demak, tamoyillar jamiyat ehtiyoj va talablari asosida fanning maqsadi, vazifalariga, o‘qitish qonunlariga, fanlarni o‘qitishning didaktik-metodik shart- sharoitlariga va nihoyat umumdidaktik kategoriya sifatlariga ta’limning turlariga, darajalariga, subyektlariga, o‘quv-tarbiya jarayonining komponentlariga daxldor qoidalar ekan, qishloq va suv xo’jaligida elektr ta’minoti fanini o‘qitish metodikasini o‘rgatishda ularga avval yaqin zaruriy holat hisoblanadi hamda oliy ta’limda ushbu fanni o‘rgatuvchilarni barcha-barchasi bu tamoyillarni bilishlari lozim degan xulosa qilib chiqadi. Didaktikaning asosiy muammolari quyidagilardan iborat: o'quv jarayonining qonuniyatlarini ochib berish, ta'lim mazmunini aniqlash, o'qitishning eng samarali usullari va tashkil etish. Har bir fan, jumladan qishloq va suv xo’jaligida elektr ta’minoti fani o'ziga xos xususiyatlar, o'ziga xos metodlar va o'qitishning tashkiliy shakllarini talab qiladi. So'nggi yillarda nafaqat talabalarni o'qitish va tarbiyalash, balki ularning rivojlanishiga ham alohida e'tibor qaratilmoqda, shuning uchun qishloq va suv xo’jaligida elektr ta’minoti fanini o'qitish jarayonida talabalarning kasbiy rivojlanishlarini ham tarkib toptirishga xizmat qilishi zarurdir. Qishloq va suv xo’jaligida elektr ta’minoti fanini o'qitish metodikasi vazifasi uchta savolga javob topishdir: nima uchun o'qitish, nimani o'qitish va qanday qilib o'qitish (1-rasm).