ПРОЦЕСС РАБОТЫ С УЧАЩИМИСЯ В ПРОЦЕССЕ ПРЕПОДАВАНИЯ ПРЕДМЕТОВ БУДУЩИХ УЧИТЕЛЕЙ НАЧАЛЬНОЙ ШКОЛЫ

Аннотация

This article talks about mother tongue and mathematics in the elementary grades of general secondary schools, the technologies of organization of reading subjects and the aspects of using effective educational games in the course of the lesson. Key words: Mother tongue, reading, mathematics, pedagogical technology, method, educational process, writing, letter sound, didactic game. ПРОЦЕСС РАБОТЫ С УЧАЩИМИСЯ В ПРОЦЕССЕ ПРЕПОДАВАНИЯ ПРЕДМЕТОВ БУДУЩИХ УЧИТЕЛЕЙ НАЧАЛЬНОЙ ШКОЛЫ Аннотация. В статье рассматриваются аспекты использования эффективных обучающих игр в начальных классах общеобразовательных школ, родного языка и математики, технологии организации чтения предметов и учебного процесса. Ключевые слова: Родной язык, чтение, математика, педагогическая технология, методика, учебный процесс, письмо, звучание букв, дидактическая игра. Jamiyat, fan, texnologiya va ijtimoiy munosabatlar o’zgarishi ana shu maqsadlarning yangilanishiga sababchi bo’ladi. Qadimgi Afina, Sparta va Rim ta’lim tizimining oldiga qo’yilgan maqsadlar yoshlarda asosan harbiy, jismoniy va estetik tarbiyani shakllantirish bo’lgan bo’lsa, o’rta asrlarga kelib matematika, astronomiya, falsafa, geografiya fanlarining gurkirab rivojlanishi sababli ularni o’rganish asosiy maqsad qilib belgilangan.Uyg’onish davri va ayniqsa o’rta asrlardan keyingi davrlarda ta’limning nafaqat bilim berish,balki ta’lim oluvchini shaxs sifatida rivojlantiruvchi funksiyalariga alohida e’tibor qaratila boshlandi. Umumiy o’rta ta’limning bir bosqichi bo’lgan boshlang’ich ta’lim 1-4-sinflarni o’z ichiga oladi.Milliy dasturimizda 131 ta’kidlanganidek,bu bosqichda ta’limning yangi tizimini va mazmunini shakllantirish uchun quyidagilar zarur: *o’quvchilarning qobiliyatlari va imkoniyatlariga muvofiq ravishda ta’limga tabaqalashtirilgan yondashuvni joriy etish; *ta’lim berishning ilg’or pedagogik texnologiyalarini,zamonaviy o’quv-uslubiy majmualarini yaratish va o’quv tarbiya jarayonini didaktik jihatdan ta’minlash va hakazo. Mashhur rus olimi K.D.Ushinskiy boshlang’ich maktab o’quv predmetlari tizimida ona tiliga katta ahamiyat berib, uni markaziy va yetakchi predmet hisoblagan. “Ajoyib o’qituvchi bo’lgan ona tili bolaga ko’p narsani o’rgatadi. Bola ikki-uch yil ichida shunchalik ko’p narsa o’rganadiki, ko’p narsa bilib oladiki, 20 yil qunt bilan metodik jihatdan juda to’g’ri o’qiganda ham uning yarmicha o’rgana olmaydi. Ona tilining ulug‘ pedagogligi ham ana shundadir”, - deydi u. Boshlang’ich sinflarda matematika o’qitish bir necha fanlar bilan chambarchas bog’liqdir: 1) pedagogika; 2) psixologiya; 3) o’qitish asosi bo’lgan matematika bilan; 4) boshqa o’qitish metodikalari bilan(ona tili,texnologiya…) O’qish darsining samaradorligi ko’p jihatdan ta’lim metodlarining to’g’ri tanlanishiga bog’liq. Binobarin, fanning o’zi kabi o’qish metodlari ham doimiy rivojlanishda bo’ladi. Masalan, eski maktablarda o’qish quruq yod olish metodi asosida o’rgatilgan bo’lsa, hozir izchlli o’qish asosida olib boriladi.Yod olish metodida matndagi sozlarga izoh berishga, ma’nosini tushuntirishga, o’qilganni qayta hikoyalashga, umuman olganda, o’qishning ongli bo’lishiga mutlaqo e’tibor berilgan. Ularda ko’proq to’g’ri talaffuz, qiroat bilan o’qish, ifodali o’qish nazarda tutilgan. Hozir maktablarda o’qish izohli o’qish metodi asosida olib borilayotgan ekan, quyidagicha savol tug’iladi: izohli o’qish nima? Boshlang’ich sinf o’qish darslarida asosan she’rlar, masallar, ertaklar, hikoyalar, afsonalar, maqol va topishmoqlar, ilmiy-ommabop asarlar o’qib o’rganiladi. Tabiiyki, ularning har biri o’ziga xos shakl, uslub va mazmunda yaratiladi. Shuning uchun ham har bir janrga mansub asarlarni o’ziga xos usulda o’qib o’rganish taqazo qilinadi. Badiiy asarni izohli o’qishga yaqin bo’lgan metodlardan biri ijodiy o’qishdir. Atoqli metodist olim N.I.Kudryashov ijodiy o’qish metodi tarkibiga quyidagi ish usullarini kiritadi: a) o’qituvchilarning badiiy matnni sharhlab o’qishi hamda o’quvchilarning asarni to’g’ri va imkon qadar yanada chuqurroq, emotsional idrok etishlarini ta’minlash maqsadini ko’zda tutuvchi so’zi: 132 b) o’qituvchining asar o’qilganidan keyin o’quvchilarning asarni tadqiq etish jarayonida tug’ilgan badiiy kechinmalarini faollashtirish maqsadini ko’zda tutuvchi Ko’rinadiki, ijodiy o’qish izohli o’qishdan farqli o’laroq, to’g’ridan to’g’ri matn mohiyatini ochishga ijodiy yondashishni taqozo etadi. Didaktik o’yinli metodlar o’quvchi faoliyatini faollashtirish va jadallashtirishga asoslangan. Ular o’quvchi shaxsidagi ijodiy imkoniyatlarni ro„yobga chiqarish va rivojlantirishning amaliy yechimlarini aniqlash va amalga oshirishda katta ahamiyatga ega. Didaktik o„yinlarning asosiy turlari: intelektual (aqliy) va harakatli hamda aralash o„yinlardan iborat. Bular o’quvchilarda aqliy, jismoniy, axloqiy, ma’naviy, ma’rifiy, psixologik, estetik, badiiy, tadbirkorlik, bunyodkorlik, mehnat, kasbiy ko„nikmalarini rivojlantirishga yordam beradi. Bu metod o’quvchini ichki imkoniyatlarini ishga tushirishga