ЗНАЧЕНИЕ НАЦИОНАЛЬНЫХ МУЗЫКАНТОВ НА УРОКАХ МУЗЫКИ

Аннотация

This article talks about the importance of national music in music lessons and about music composers. Key word: Music, people, education, training, lesson, education, education. ЗНАЧЕНИЕ НАЦИОНАЛЬНЫХ МУЗЫКАНТОВ НА УРОКАХ МУЗЫКИ Аннотация. В данной статье говорится о значении национальной музыки на уроках музыки и о композиторах. Ключевые слова: Музыка, люди, образование, обучение, урок, воспитание, воспитание. Házirgi dáwirde dóretiwshilik izleniwler hár bir tarawda talap etiledi. Onda ulken mazmun bar: filosofiyalık, psixologiyalıń hám sotsiallık. Meyli ol kishi jastaǵı balama, yamasa ulken jastaǵı adamba, dóretiwshiligine baha bergende, olardıń kórsetip atırǵan jańalıǵınıń dárejesine qaray beriledi. Hár bir muzıka oqıtıwshılırı, balalar menen islesiwdiń jańadan jolların izleniwi tiyis. Onıń ushın tájriybeli oqıtıwshılardıń sabaǵına kirip otırıw kerek, al zárwr bolsa másláhát sorawı hám onnan nátiyje shıǵarıwı lazım. Muzıka oqıtıwshısı oziniń oqıwshılarınıń dóretiwshiligine dıkkat awdaradı, birinshi sabaǵınan, ekinshi sabaǵın qızıqlı etip, bir-birine uqsamaǵan halda sabaqlardı alıp barıwǵa háreket etiwi kerek. Oqıtıwshı mektep baǵdarlamasınan shıkpastan hár-bir sabaǵın improvizatsiya etedi. Oqıtıwshı sabaq ótpesten aldın ózi tayarlanıp, oqıwshılardıń hár-bir sorawına juwap bere alatuǵın dárejede bolıwı shárt. Sebebi oqıwshılar túrli jaqtan oylamaǵan soraw beriwi múmkin. 114 Muzıka oqıtıwshısı hár qıylı sorawlar berip, olardan jaqsı nátiyje kútedi. Bul birinshiden oqıwshılardıń muzıka tarawında bilimin asırsa, ekinshiden muzıkaǵa degen qızıǵıwshılıǵın arttıradı. Mısalı: Oqıwshılarǵa qaraqalpaq xalıq namaları «Sayra duwtar», «Adıńnan» dı tıńlatıp bolıp, namalardıń xarakterin talıńlap otırıp, oqıwshılar namanıń bastan aqırına shekem bir xarakterde emesligin sózip hám adamnıń ómirinde gózlesetuǵın jaǵdaylar menen salıstırıwı múmkin. Oqıtıwshı muzıkanıń adamǵa degen tásirin, ómirdegi ornıń, muzıka sóylep biletuǵınıń oqıwshılarǵa tusindirip beriwi tiyis. Oqıwshılardıń muzıka sabaǵına qızıǵıwshılıǵın arttırıw ushın oqıtıwshı sabaq otkende, oyın, erteklerdi muzıka járdeminde ótkerse maqsetke muwapık boladı. hár bir sabaqtı. Usınday qızıqlı etip ótkeretuǵın oqıtıwshınıń sabaǵına oqıwshılar ıqlas penen qaraydı. Muzıka oqıtıwshısı oziniń tájriybesin asırıw ushın belgili muzıkant-pedagoglardıń jazǵan statyaların, kitapların oqıp óziniń ustinde kóp islewi kerek. Oqıwshılardı xalıq muzıkasına qızıqtırıw, mektep oqıw protsessindegi balalardıń muzıka tárbiyasında qoyılǵan kóplegen máselelerdiń biri bolıp esaplanadı. Egerde mektepte rejelestirilgen jumıslar alıp barılsa, xalıq namalarınıń ornı oqıwshılardıń muzıkalı ástetikalık tárbiyasında en áxmiyetli orındı iyeleydi. Oqıwshılar xalıq namaları arqalı tek muzıkanı uyrenip qoymastan, olar tariyxtı, ómirdi hám mádeniyattı uyrenedi. Oqıwshılardı xalıq muzıkasına qáliplestiriwde, oqıtıwshı hámmege tanıs bolǵan, esitip jurgen namalardan baslasa qolaylı boladı. Mısalı: «Háyyiw», «Tulkishek», «Hákke kayda», «Áwelemen – duwelemen» h.t.b. Xalıq muzıka dóretiwshiligi tárbiya hám bilimlendiriwde tiykarǵı negiz bolıp esaplanadı. Oqıwshılar óz xalıqınıń dóretpeleri arqalı, ózge xalıqtıń dóretpelerin tereńnen uyrenip, olarǵa húrmet penen qarap, óz xalıqınıń dóretpelerine suyispenshiligi, qorshaǵan ortalıqqa, tábiyatqa, watanǵa degen sezimi artadı. Psixologlardıń aytıwı boyınsha, xalıq namaların uyrenip baslaǵan dáwirde, baslawısh klass oqıwshılarında insannıń jańalanıwı payda boladı. Sol sebepten, egerde bala erte jastan xalıq namaların tıńlap, qosıq aytıp erjetse, ol áste aqırın sol xalıqtıń melodiyalıq intonańiyasın ózlestirip, ózine jaqın tutadı. 115