ОСОБЕННОСТИ И ФОРМА УРОКА МУЗЫКАЛЬНОЙ КУЛЬТУРЫ В ШКОЛАХ

Аннотация

This thesis talks about the nature and form of the subject of musical culture in secondary schools in comparison with other subjects. Key words: music, aesthetics, spirituality, morality, purity, upbringing, melody, personality. ОСОБЕННОСТИ И ФОРМА УРОКА МУЗЫКАЛЬНОЙ КУЛЬТУРЫ В ШКОЛАХ Аннотация. В данной дипломной работе говорится о характере и форме предмета музыкальной культуры в средних учебных заведениях по сравнению с другими предметами. Ключевое слово: музыка, эстетика, духовность, нравственность, чистота, воспитание, мелодия, личность. Sabaq, muzıka tárbiyası diziminde, jeteki factor bolıp esaplanadı. Sebebi balalar sabaqqa ulıwmalıq tárizde qamrap alınadı. Muzıka balalardı aqılıy hám ádep – ikramlılıq jaqtan rawajlanıwında úlken tásir kórsetedi. Sonıń úshın muzıka sabaqları eń aldı menen, tarbiya sabaǵı dep ataladı. Búgingi kúnde muzıka insannıń qáliplesiwinde áhmiyetli orın iyeleydi, onıń sezim hám rúwxiyatına aktiv tásir kórsetedı. uliwma tálim mektepleriniń tiykarǵi waziypalarınan biri, oqıwshılardı estetika álemine alıp kiriw hám rúwxıy tárbiya beriw bolıp esaplanadı. Búnda oqıtıwshı balalardı belgili bir muzıka shıǵarması menen tanıstırıp, onı túsindirmeli, “janlı„ qılıp aytıp oqıwshılar dıqqat itibarın shıǵarmaǵa qaratadı, olardıń sóylew qábiletin ósiriw, pikirlew qábiletin, dúnya qarasın keńiytedi, emotsiyanal sezim túyǵúlaǵa da aktiv tásir etedi. Muzıka sabaǵınıń mazmúnında tek ǵana ózlestiriw emes, bálkim oqıwshılar sanasın dúnya qarasın rawajlandırıw, estetikalıq mádeniyattı en jaydırıw hám basqa ishki sezim túyǵiların qáliplestiriw názerde tútıladı. Oqıtıwshınıń sabaqta dóretiwshilik tarizde kirisiwi tiykarǵi áhmiyetti payda etedi hám bir qansha waziypalardı óz aldına maqset qılıp qoyadı 68 - Muzıka tárbiyasında jańa metod ham jollardı izlew; - túrmis hám kórkem-óner arasında úziliksiz baylanıstı túsindiriw; úsı maqsetti ámelge asırıwda oqıtıwshı kúshli tayarlıq kóriwi, óz ústinde tınbay islewi, yaǵnıy bilim dárejesin asırıw úshın ilimiy ádebiyatlar, jańa dástúrler, teatr múzeylerge barıp (tınımsız) sananıń asırıw jolların qúramalastırıp barıwı zárúr. Muzıka sabaqları alıp barılatúǵin klass bólmesi júda jaqsı bezelgen bolıwı áhmiyetli orın tutadı. Texnikalıq zatlar, kórgizbeli qútallar, pianino áspabın shertiw hám ózbek xalıq saz àsbapları menen támiyinlengen bolıwı, jańa dástúrden paydalanıp, sabaq reje konspektlerin dúzip jańa texnalogiyanı qollanıp barıw kerek. Solay etıp, muzıka sabaqlarınıń barlıq xizmetleriniń maqseti hám mazmúnı sabaq mazmúnın ashıp, túrmis penen baylanıstırıp sabaqtıń barlıq bólimlerin bir – biri menen úziliksiz alıp barılıwı talap etiledi. Muzıka sabag'ı basqa sabaqlardan o'ziniń ádebiyligi, qızıqlıǵı hám balalarǵa kóbirek dóretiwshilik zawıq, emotsiyanal sezimler hám obrazlı keshirmeler oyatıwı menen ajıralıp túradı. Sonıń úshında muzıka sabaǵı eń aldı menen tárbiya sabaqları dep ataladı. Muzıka sabaqları tómendeǵi spetsipik ózgeshelikleri menen basqa sabaqlardan parıq qıladı. 1) Muzıka teoryasi hám dóretiwshiligine baylanisli túrli xizmetlerde: vokal – xor shınıǵıwları, muzıka sawatı, muzıkanı tıńlaw, balalar saz àsbapların shertiw, ritmik háreketlerdi orınlaw elementlerinen ibarat. 2) Muzıka basqa iskústova túrlerinen túsindirmeli zatları, yaǵniy “tili“ menen parıq qıladı. Eger kórkem ádebiyat sóz benen súwretlew óneri reńleri menen, ayaq oyını háreket penen sáwlelendirse, muzıka bolsa muzıkalıq dawıslarda payda bolǵan sazdı túsindiredi. Joqarıda iskússtvo túrleriniń kóriw hám esitiw arqalı qabıl etsek, muzıkanı tek ǵana dıqqat penen tıńlap túsinemiz, sonıń úshın kózi ázzi insanlardan da jetik qosıqshılar jetilip shıǵadı. 3) Muzıka anıq waqıt ólshewi menen baylanısqan kórkem óner. Sonıń úshın, dóretken muzıka tempine sazlanıp, onıń hár bir elementinin dıqqat penen tıńlamasaq, shıǵarmanı tolıq qabıl ete almaymız, Klassik shıǵarmanı qayta - qayta tıńaǵanda onıń jańa- jańa kórkemlik táreplerin sezemiz. 4) Muzıka balalarǵa aktiv emotsiyanal tásir kórsetedi, qúwanıshlı hám dóretiwshi keshirmeler oyatadı. Jaqsı mazmúnlı, qızıqlı muzıka sabaqlarınan balalar zawıq shıǵarıp, ádebiy azıq aladı, qúwnaq, qúwanıshlı bolıp shıǵadı. Solay etip muzıka sabaǵı ózinin aktriv psixologiyalıq tásiri menen basqa panlerden parıq qıladı. Sonday-aq muzıka sabaǵı basqa pánler menen túwrıdan – túwrı baylanıslı, Súwretlew óneri, ádebiyat, ana tili, matematika, tariyx, pedagogika, psixologiya, vokal, ritmika hám basqalar. Búlar 69 muzıka sabaǵin túrmıs penen baylanıstırıwǵa, mazmúnlı, qızıqlı qılıp sabaqtı alıp barıwǵa járdem beredi. Muzıka sabaǵi óziniń aralas sabaq tipi menen hámde basqa pánlerden ajıralıp turadı. Baslawısh klaslarda muzıka sabaǵı bes xizmet túrinen dúziledi 1. Xor bolıp qosıq aytıw 2. Muzıka sawatı. 3. Muzıka tıńlaw 4. Muzıkaǵa mas háreketlerdi orınlaw. 5. Balalar saz àsbaplarında birge atqarıw.