ЗНАЧЕНИЕ ДИДАКТИЧЕСКИХ ИГР В ЭКОЛОГИЧЕСКОМ ВОСПИТАНИИ

Аннотация

This article talks about the importance and specific features of didactic games in environmental education. Reasonable opinions and comments are used throughout the article. Conclusions and suggestions are given at the end of the article. Key words: importance of didactic games in environmental education, environmental education, communication with nature. ЗНАЧЕНИЕ ДИДАКТИЧЕСКИХ ИГР В ЭКОЛОГИЧЕСКОМ ВОСПИТАНИИ Аннотация. В данной статье говорится о значении и особенностях дидактических игр в экологическом воспитании. На протяжении всей статьи используются обоснованные мнения и комментарии. Выводы и предложения приведены в конце статьи. Ключевые слова: значение дидактических игр в экологическом воспитании, экологическое воспитание, общение с природой. Ekologik ta’lim va tarbiyalash tizimi bolalar maktabgacha ta’lim muassasalarida, umumiy ta’lim maktablarida, keyingi ta’lim bosqichlarida hamda mehnat jamoalarida davom ettiriladi. Barchamizga ma’lumki, ma’lumotlarda shuni ko‘rsa bo‘ladi, ya’ni inson aqli uning umumiy rivojlanishning dastlabki 3-4 yilida 50 foizni, 4-8 yilida 30 foizini, 8-17 yilida esa 20 foizni tashkil qiladi. Shuni hisobga olib, ekologik tarbiyani asosan, bog‘cha va maktablarda amalga oshirish zarur. Bog‘cha bolalarida avval ekologik ta’lim tushunchalari shakllantiriladi.Bolalarda tabiatga nisbatan muhabbat va g‘amxo‘rlik tuyg‘ulari oila va maktabda tarbiyalanadi. Bolalarni tabiatga muhabbat ruhida tarbiyalashni yoshlikdan boshlash zarurligini mashhur progressiv pedagoglar o‘z asarlarida ta’kidlab o‘tishgan. XVII asrda yashagan mashhur pedagog Yа.A.Komenskiy o‘zining 43 "Sezilarli narsalarni rasmlarda ifoda etish" nomli kitobida alohida ko‘rsatib o‘tgan. Bu kitob bolalar tushunadigan ensiklopediyadan iborat bo‘lib, bolalarga tabiatni sevishga, uning hayoti va tuzilishi bilan tanishishlariga yordam beradigan shaklda yozilgan. Tabiat muhofazasi ishlarida insonparvarlik–gumanizm maksadlari, ya’ni kishilarga yaxshilik, g‘amxo‘rlik qilish muhim o‘rin tutadi. Hamma mashhur pedagoglar o‘quvchilarni yoshligidan boshlab insonparvarlik, tabiatparvarlik ruhida tarbiyalashnita’kidlabkelganlar. Psixologlar fikricha, bilimga bo‘lgan qiziquvchanlik tevarak-atrofni o‘rgatishga yetaklovchi kuch bo‘lib, bolalarning olgan bilimlarin ifaollashtiradi, amalda qo‘llash malakalarini shakllantiradi. “Ekologik madaniyat” degan tushuncha zamirida ayni shu xolatlarni anglab, fikrlab munosabat ko‘rsatish, tabiat va jamiyat qonunlariga most arzda hayot kechirish talablari mujassamdir. Ekologik madaniyat ham umum insoniy madaniyatning ajralmas qismi bo‘lib, uning muhim ko‘rsatkichi hisoblanadi. Shu bois har birinsonda o‘zi yashab turgan uy, ko‘cha, mahalla, qishloq va shaharni ifloslanishdan asrash, uni obodonlashtirish, ko‘kalamzorlashtirish, tabiiy maskanlarni asl holida saqlash va ulardan unumli foydalanish, yurtimiz tabiatini muhofaza qilish singari fazilatlarni shakllantirishda ekologik madaniyat hisoblanadi. Biz atrof-muhitni bundanda go’zal qilish uchun tabiatan bizga berilgan resurslardan yanada oqilona foydalanish, ekologik ta'lim asoslarini yosh avlodning ongiga investitsiya qilish juda zarur. Bu bolalarning yoshlik paytidayoq amalga oshirilishi kerak, chunki u holda bolalar har qanday axborotga juda ma'qul keladilar va agar ular to'g'ri taqdim etilsa, ularni xotirasida qoldiradilar. Ma'lumki, bolalarning har qanday ma'lumotni eslab qoladigan eng yaxshi shakli o'yin shaklidir. Ekologik tarkibning ko'plab didaktik o'yinlari ishlab chiqildi, eng oddiy odamlardan - yosh bolalar uchun murakkab bo'lganlarga to'g'ri javobni talab qiladi, bu esa katta auditoriyaga mo'ljallangan. Didaktik o'yinlar orqali ekologik ta'lim bolalar uchun eng kichik guldan boshlab atrofdagi tabiatga bo'lgan muhabbatni uyg'otadi. Atrofimizdagi barcha narsalarga diqqatli bo'lishni o'rgatish uchun, biz bolalarni oddiy qilib o'rgatishimiz, bularni sevishimiz kerak. Tabiat bilan muloqot qilish, o'zgacha xilma-xil dunyoga hayron bo'lish quvonchi, bolaning ufqini kengaytiradi. O'qituvchining vazifasi bug'doyni olishdir. ekologiya bo'yicha o'yinlar yoshga qarab, vazifalar juda oddiy bo'lmaganligi uchun, bolaning o'zi bilan muomala qilishi mumkin edi. Bolalar uchun ekologiya bo'yicha didaktik o'yinlar "Sehrli doiralar" O'yin uchun to'rtta sektorga bo'lingan, ularning har biri muayyan mavsumni ramziy qilib, aylananing rangi osilgan kiyingan ashyoga osib qo'yilgan karton doiraga kerak. Voyaga etgan 44 kishilar jumboqlarni taxmin qilishadi yoki savollarni so'rashadi, va javobni biladigan bola mos keladigan sohaga kiyimpin yopishadi. Ushbu o'yin boshqa har qanday mavzuda bo'lishi mumkin. "To'g'ri narsani toping" Jadvalda rasm qo'yiladi va o'qituvchi chaqirilgan belgi bilan bog'liq bo'lganlarni tanlashni taklif qiladi. Masalan: "sariq" - bu quyosh, tovuq, banan va boshqalar. Yoki "ho'l" - yomg'ir, tuman, ko'lmak. - Sizning qo'lingizda nima bor? Bolalar qo'llarini orqasiga olib, o'qituvchi ularga meva yoki sabzavotlar beradi. Keyin u ularning oldida turadi