Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
MODIFIKATSIYALANGANGIPS ISHLABCHIQARISH TEXNOLOGIYASI QodirovJaxongir Xaydarovich
MODIFIKATSIYALANGANGIPS ISHLABCHIQARISH TEXNOLOGIYASI · QodirovJaxongir Xaydarovich
Международный журнал научных исследователей · 2026
Аннотация
Qurilish sohasida kalsiy sulfat asosidagi materiallardan foydalanish istiqbolli yo‘nalish bo‘lib, bu tabiiy xom ashyoning keng tarqalishi va u asosidagi mahsulotlarni ishlab chiqarishda kam energiya sarflanadi. Gipsli bog‘lovchilarni murakkab qo‘shimchalar bilan modifikatsiyalash texnologik va fizikxossalari yaxshilangan materiallarni olish imkoniniberadi. Kalit so‘zlari. Gips, pech, diametric, egilish burchagi, tezlik, tonna, sement, putssolan, bog‘lovchi, mustahkamlik, аnorgаnik vа orgаnik – minerаl, gidrofob gips, jag‘ va bolg‘a maydalagichlar. Qurilish bozori har qanday mamlakat iqtisodiyotining istiqbolli tarmog‘idir. Hozirgi vaqtda qurilish ehtiyojlari uchun ishlab chiqarilgan gipsli bog‘lovchilarning asosiy qismi quruq qurilish aralashmalarini ishlab chiqarishda qo‘llaniladi. Bog‘lovchi moddа – bu tuyilgаn kukunni mа’lum bir shаroitdа suv bilаn qorishtirgаndа quyuq holаtgа keltirilib, sekin bo‘tqа holаtidаn qotish jаrаyonigа o‘tib, suniy toshgа аylаnаdigаn qurilish аshyosidir. Bog‘lovchilаr orgаnik, аnorgаnik vа orgаnik – minerаl guruhlаrgа bo‘linаdi. Mаxsus texnik xususiyаtlаrgа egа bo‘lgаn gidrofob gipslаrni yаrаtishgа qurilish konstruksiyаlаrini vа inshoаtlаrni ko‘p turlаri hаr hil muhitlаrdаishlаtilishi sаbаbbo‘ldi. Ijobiy sifatlar bilan bir qatorda, gips mahsulotlari ham salbiy xususiyatlarga ega: quruqlikning 35-45% gacha mustahkamligi sezilarli darajada yo‘qolishi va past sovuqqa chidamliligi mavjud. Ushbu holatlar tufayli gips bog‘lovchilar asosan nisbiy havo namligi 60% dan ko‘p bo‘lmagan binolarning ichki qismlarida ishlatiladigan mahsulotlarni ishlab chiqarish uchun ishlatiladi, kamdankam tashqi tuzilmalarda, asosan tosh va bloklar shaklida ishlatiladi. Kichik qavatli binolarning devorlari va yuk ko‘taruvchi tuzilmalarda ishlatilmaydi, garchi bunday urinishlarqilingan bo‘lsaham. Gips-sement-putssolan bog‘lovchi ishlab chiqarishning texnologik jarayoni quyidagi asosiy bosqichlardan iborat: - barcha komponentlarni oldindan tayyorlash (maydalash, quritish va mayda maydalash, saqlash); - zarur bo‘lganda faol mineral qo‘shimchalarni (diatomit) portland sement va superplastifikator bilanoldindan aralashtirish (qo‘shimchamaydalash bilan); - gips biriktiruvchini portland sement, diatomli tuproq, superplastik birikma bilan intensiv aralashtirish; - qoplargaqadoqlash. Gips-sement-putssolan bog‘lovchini olish uchun bir xil zarracha o‘lchamiga ega bo‘lgan ezilgan gips toshini yoqish kerak. Aks holda, materialning notekis yonishi sodir bo‘ladi: mayda donalar erimaydigan anhidrit hosil bo‘lguncha yondiriladi va yirik donalarning ichki qismi parchalanmagan digidrat shaklida qoladi. Amaliy sharoitda don o‘lchami 0,035 m gacha bo‘lgan material o‘choqqa yuklanadi va o‘lchami 0,01 m dan kam bo‘lgan donalar filtrlanadi. Chang 47 .itoyirhsanegdelwonkyldlroW.4202,luyI,nos-4 .moc.slanruojyldlrow.www 48 zarralari o‘choqlarda suvsizlanish jarayonida, harakat paytida materialning ajralishi tufayli hosil bo‘ladi, ayniqsa, gips toshining yumshoqroq turlarini yoqish paytida bu hodisa bo‘ladi. Bu zarralar gaz oqimi bilan olib ketiladi va pechdan tezroq o‘tadi, ammo ularning ba’zilari hali ham butunlay suvsizlanishga muvaffaq bo‘lishadi. 0,01-0,2 va 0,02-0,035 m fraksiyalarni alohida yoqish maqsadga muvofiqdir. 0,01 m dan kam don o‘lchamiga ega bo‘lgan element fraktsiya aylanuvchi pechda qurilish gipsini ishlab chiqarish uchun qo‘shimcha silliqlashdan keyin ishlatilishi mumkin. Gipsni yoqish uchun ishlatiladigan aylanma pechlarning uzunligi 8-14 m, diametri 1,6 va 2,2 m; ularning mahsuldorligi mos ravishda 5-15 t/soat; g‘altakning egilish burchagi 3-5; tezlik2-5 rpm; standart yoqilg‘isarfi 1tonnatayyor mahsulotuchun 45-60 kg. Asl gipstosh bo‘laklarining o‘lchamiga va otish uchun yuborilgan bo‘laklarning kerakli o‘lchamlariga qarab, maydalash jag‘ va bolg‘a maydalagichlarda ikki bosqichli sxema bo‘yicha amalgaoshiriladi. Xom ashyo diametri 5...8 mmbo‘lganzarracha o‘lchamiga qadar maydalanadi. Bunkerdan qurilish gipsi va diatomli tuproq oziqlantiruvchi yordamida, aylanadigan pechga (quritish tamburiga) beriladi. Keyinchalik, tegirmon portland sement va superplastifikator qo‘shilgan holda pishirilgan bo‘laklarni maydalaydi. Silliqlashdan so‘ng, gips biriktirgich saqlash qutilariga (silos) va qadoqlash uchun yuboriladi. Ommaviy va changli materiallarni tashish uchun havoni changdan yuqori darajada tozalashni ta’minlaydigan pnevmatik transport tizimlari qo‘llaniladi. 1-rasm -Gips vasement ishlabchiqarishningtexnologik sxemasi putssolanbirikmasi. Shunday qilib, gips bog‘lovchiga asoslangan kompozitsiyalarni o‘rganishga, shuningdek ularni qurilish sohasida qo‘llashga bag‘ishlangan mavjud ishlanmalarning tahlili quyidagilarni ko‘rsatdi: 1.Qurilish sohasida kalsiy sulfat asosidagi materiallardan foydalanish istiqbolli yo‘nalish bo‘lib, bu tabiiy xom ashyoning keng tarqalishi va u asosidagi mahsulotlarni ishlab chiqarishda kam energiya sarflanadi. 2. Gipsli bog‘lovchilarni murakkab qo‘shimchalar bilan modifikatsiyalash texnologik
Доказательный фрагмент
«Qurilish sohasida kalsiy sulfat asosidagi materiallardan foydalanish istiqbolli yo‘nalish bo‘lib, bu tabiiy xom ashyoning keng tarqalishi va u asosidagi mahsulotlarni ishlab chiqarishda kam energiya sarflanadi.»
Образец извлечения
Демо-превьюQurilish sohasida kalsiy sulfat asosidagi materiallardan foydalanish istiqbolli yo‘nalish bo‘lib, bu tabiiy xom ashyoning keng tarqalishi va u asosidagi mahsulotlarni ishlab chiqarishda kam energiya sarflanadi. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- qurilish sohasida, mahsulotlarni ishlab, ishlab chiqarishda, gipsli bog, bog lovchi, portland sement, sohasida kalsiy
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Академические исследования в современной наукеKhudaiberdiyeva Arafat Israilovna, Ph.D Professor hudayberdiyevaarofat@gmail.com +12026
Научные статьиI.B.Yangiboyev, E.X.Berdanov +22025