ОБРАЗОВАНИЕ И ИННОВАЦИИ В СФЕРЕ ПРАВ И СВОБОД ЧЕЛОВЕКА.

Аннотация

This article is based on the basic rights and freedoms of people and citizens. This article mainly reflects the rights, freedoms and duties of people. Examples are also given from the declaration on human rights. Keywords: Rights and freedoms of people and citizens, Universal declaration of human rights, Constitution of the Respublic of Uzbekistan, United Nations ОБРАЗОВАНИЕ И ИННОВАЦИИ В СФЕРЕ ПРАВ И СВОБОД ЧЕЛОВЕКА. Аннотация. Данная статья основана на основных правах и свободах человека и гражданина. В етой статье в основном отражены права, свободы и обязанности людей. Также приводятся примеры из декларации рпав человека. Ключевые слова: Права и свабоды человека и граждан, Всеобщая декларация прав человека, Конституция Республики Узбекистан, Обьединенные Нации. Inson va fuqarolarning huquq va erkinliklari – insonga bekamu ko’st yashash imkoniyatini beruvchi va iqtisodiy, ijtimoiy, madaniy, siyosiy sohalarda o’z imkoniyat va talablarining amalga oshirilishini ta’minlovchi huquqiy maqom hisoblanadi. Inson huquqlari va erkinliklariga rioya etish O’zbekiston Respublikasi konstitutsiyaviy tuzumining asosidir. O’zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasida qayd etilgan huquq va erkinliklari: qonunlarning mazmuni va qo’llanishiga hamda qonun chiqaruvchi, ijro etuvchi hokimiyat faoliyatiga bevosita ta’sir ko’rsatadi; O’zbekistonning har bir fuqarosiga, uning jinsi, irqi, millati, tili, diniy e’tiqodi, ijtimoiy ahvolidan qat’i nazar, inson huquqlari va erkinliklari buzilmasligini, sud yo’li bilan himoya qilinishini kafolatlaydi. Konstitutsiyasi barcha fuqarolarning qonun oldida tengligini asoslagan holda, o’zgalarning huquqlariga hurmat bilan qarashi tamoyillarini, huquq va erkinliklarini buzish hisobiga o’z huquq va erkinliklarini ro’yobga chiqishiga yo’l qo’ymaslikka, ijtimoiy adolat va hamjamiyatini ta’minlashga qaratilgan. O’zbekiston Respublikasida Inson va fuqarolarning huquq va erkinliklarini amalga oshirilishiga davlat kafolat beradi. O’z navbatida respublika hududida yashovchi shaxslar Konstitutsiyasida ta’kidlagan huquq va erkinliklarga, xalqaro huquq me’yorlariga rioya etishi zarur. Umum e’tirof qilingan mazkur xalqaro me’yoriy manbalar Birlashgan Millatlar Tashkilotining Inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasi, Bola huquqlari 1 42 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 12 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ to’g’risida konvensiya va O’zbekiston Respublikasi qo’shilgan yana bir qator xalqaro hujjatlardir. 1 BMT tononidan Inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasi – BMT Bosh Assambeliyasi tomonidan 1948-yilning 10-dekabrda qabul qilingan. Ushbu deklaratsiya muqaddima va 30 moddadan iborat bolib, uni qabul qilishdan asosiy maqasad har bir inson va davlat mazkur deklaratsiya asosida ma’rifat va ta’lim orqali shu huquq va erkinliklarni hurmat qilishga ko’maklashishi lozim. Deklaratsiya har bir insonning tabiiiy va ajralmas huquq va erkinliklari e’lon etilgan asosiy xalqaro hujjat hisoblanadi. Shu tariqa xalqaro munosabatlar tarixida birinchi marta insonning hamma rioya etishi zarur bo’gan asosiy huquqlari va erkinliklari doirasida belgilab berilgan. Deklaratsiyada insoniyat oilasining hamma a’zolariga xos qadr-qimmatni, ularning teng va ajralmas huquqlarini tan olish - erkinliklar, adolat va yalpi tinchlik negizi ekanligi e’lon qilingan. Unga ko’ra, umumhurmat va rioya qilishi shart bo’lgan inson huquqlari doirasi shaxsiy, siyosiy hamda ijtimoiy – iqtisodiy huquqlardan iboratdir. Shaxsiy huquqlar orasida avvalo har bir shaxsning hayoti, erkinligi va shaxsiy daxlsizligi huquqlari alohida ta’kidlab o’tilgan. Deklaratsiyaning boshqa qoidalari esa mazkur huquqlarni to’ldiradi. Xususan, hech kim qullikda, zubun holatda tutilmasligi, qiynoqqa yokida ayovsiz, g’ayriinsoniy, odam sha’nini yerga uradigan muomala va jazoga duchor etilmasligi, o’zboshimchalik bilan qamoqqa olinmasligi, ushlab turilmasligi lozim ekanligi bot bot qayd etilgan. Shaxs huquqlari sirasiga shaxsiy va oliaviy hayotning, turar joyning daxlsizligi huquqi, yozishmalarni sir saqlash huquqi, o’z shani va obro’sini himoya qilish huquqi, odil sudlov tomonidan muhofaza etilish huquqi kabilarni kirgizizsh maqsadga muvofiq. Biz bu kabi malumotlarni ushbu deklaratsiyaning 3-5 va 8-12- moddalar orqali bilib olishimiz mumkin. Ushbu deklaratsiyada insonning quyidagi siyosiy huquqlari hamda erkinliklari ham keltirib o’tilgan: ular fikrlash, vijdon, din erkinligi; e’tiqod erkinligi va uni erkin ifodalash huquqi; tinch yig’ilishlar o’tkazish hamda uyushmalarga a’zo bo’lish huquqi; o’z mamlakatini boshqarishda qatnashish huquqi; yashirin ovoz berish yo’li bilan umumiy va teng saylash huquqi; erkin ravishda ko’chib yurish huquqi hamda o’ziga turar joy tanlash huquqi; milliy yokida diniy alomatlar orqali hech bir cheklovlarsiz nikohdan o’tish va oila qurish huquqi; mulkka egalik qilish huquqi. Bu malumotlar ham ushbu deklaratsiyaning 13-21-moddalarida bayon etilgan. Deklaratsiyada inson manfaatlarining ustuvorli