ФАКТОРЫ, ВЛИЯЮЩИЕ НА ГОДОВОЙ РОСТ НАСЕЛЕНИЯ В ГОРОДАХ ЯЗЕВОНСКОГО РАЙОНА

Аннотация

This article analyzes the demographic situation of the population of the towns of Yozyovon district of Fergana region in 2022-2023. The authors have reached some conclusions about the analysis. Key words: towns, population, population density, migration, infrastructure, natural geographical conditions. ФАКТОРЫ, ВЛИЯЮЩИЕ НА ГОДОВОЙ РОСТ НАСЕЛЕНИЯ В ГОРОДАХ ЯЗЕВОНСКОГО РАЙОНА Аннотация. В данной статье анализируется демографическая ситуация населения городов Езёвонского района Ферганской области в 2022-2023 годах. Авторы пришли к некоторым выводам по поводу анализа. Ключевые слова: города, население, плотность населения, миграция, инфраструктура, природно-географические условия. Kirish. Aholi - Yer yuzida yoki uning muayyan qismida, qit’a, mamlakat, viloyat, tuman, shaharlarida istiqomat qiluvchi insonlar majmui. Mazkur insonlar zaminida jamiyat shakllanadi. Yer yuzida insonlar paydo bo‘libdiki, yildan-yilga o‘sib rivojlanib bormoqda. Insonlar paydo bo‘lganlaridan buyon o‘zlari uchun qulay shart-sharoitlar yaratib, o‘zlarining yashash muhitini optimallashtirishga harakat qilib kelmoqdalar. Aholi o‘z ehtiyojlarini qondirish maqsadida tabiiy resurslardan foydalanib, zarur bo‘lgan maxsulotlarni yaratib kelmoqda. Shu xususida vatanimizda aholi soni bo‘yicha yuqori o‘rinlarni band qilib kelayotgan Farg‘ona viloyati aholisining demografik holatini o‘rganish va tahlil qilib borish muhim geografik tadqiqotlar olib borishni talab etadi. Farg‘ona viloyatida 15 ta ma’muriy tuman bo‘lib,ularning ichida aholi sonining ko‘pligi bo‘yicha Quva tumani oldinda tursa, aholining o‘sish suratlari bo‘yicha Yozyovon tumanining ham alohida o‘rni mavjud. Muhokama va natijalar. Yozyovon tumani Farg‘ona viloyatining shimoliy qismida joylashgan. Yozyovon tumani shimolda Andijon viloyati, shimoliy-g‘arbdan Namangan, janubi- g‘ g‘arbda Toshloq tumani, janubda Qo‘shtepa tumani, janubi-g‘arbda Oltiariq tumani bilan 6 3 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 12 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ chegaradosh. Tuman 1980-yil 27-dekabrda tashkil etilgan. Markazi Yozyovon shaharchasi. Maydoni 0,407 ming kv.km. 33 ta mahalla fuqarolari yig‘inlari, 37 ta aholi yashash punktlari mavjud. 2023-yil 1-yanvar holatiga ko‘ra jami aholi soni 117237 kishini tashkil etib, zichligi 1 kv.km ga 288 kishi to‘g‘ri keladi. Viloyat markazigacha bo‘lgan masofa 45 kmni tashkil etadi. Yoyovon tumanida 9 ta shaharcha (Yozyovon, Yozyovonchek, Yo‘ldoshobod, Qorasoqol, Qoratepa, Kelajak, Quyi Soybo‘yi, Toshovuz, Xonobod) va 28 ta qishloq aholi punktlari mavjud (1-jadval). 1-jadval Yozyovon tumani shaharchalari haqida ma’lumot Aholisi soni №Sh aharchalar 01.01. 01.01.2 Yillik 2022 023 o‘sish Ke1l ajak 3011 3033 100,7 Qu2y i Soybo‘yi 7253 7346 101,3 Yo3z yovonchek 4452 4514 101,4 Xo4n obod 7444 7549 101,4 To5s hovuz 6210 6314 101,7 Yo6z yovon 14066 14323 101,8 Qo7r atepa 15923 16213 101,8 Qo8r asoqol 4767 4861 102,0 Yo9‘ ldoshobod 5858 6005 102,5 O‘rtacha 101,7 Jadval ma’lumotlaridan ko‘rish mumkinki, 2022-yilga nisbatan 2023-yilda Yozyovon tumani aholisi 2495 kishiga ko‘paygan. Bir yillik bu ko‘payishning 47% i ya’ni, 1174 kishi shaharchalar hisobiga to‘g‘ri kelmoqda. Qolgan 1321 kishi ya’ni 53%i esa qishloq aholi punktlari hisobiga to‘g‘ri keladi. Tumanning aholisining shaharchalar hisobiga bir yillik o‘sishi o‘rtacha 101,7 foizni tashkil qilmoqda. Tuman shaharchalarining bir yillik o‘rtacha o‘sishi ko‘rsatkichiga nisbatan tumanning Quyi Soybo‘yi (101,3), Xonobod (101,4), Yozyovonchek (101,4) shaharchalari past o‘sganligi ma’lum bo‘ldi. Toshovuz (101,7), Kelajak (101,7) shaharchalari tuman shaharchalari o‘rtacha ko‘rsatkichi bilan bir xil holatni qayd etgan bo‘lsa, Qoratepa (101,8), Yozyovon (101,8), Qorasoqol (102,0), Yo‘ldoshobod (102,5) shaharchalari tuman shaharchalari o‘rtacha ko‘rsatkichidan yuqori holatni qayd etganligini ko‘rish mumkin. Shaharchalarni o‘rtacha arifmetik qiymat topish usulida bir yillik o‘sishini past, o‘rta yuqori darajalarga ajratilsa quyidagi holat yuzaga kelganligi ma’lum bo‘ldi. Quyi o‘sish sur’atlariga ega bo‘lgan shaharchalar: Kelajak (100,7), Quyi Soybo‘yi (101,3); O‘rtacha o‘sish sur’atlariga ega bo‘lgan shaharchalar: Xonobod (101,4), Yozyovonchek (101,4), Toshovuz (101,7), Qoratepa (101,8), Yozyovon (101,8); Yuqori o‘sish sur’atlariga ega bo‘lgan shaharchalar: 6 4 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 12 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Qorasoqol (102,0), Yol’doshobod (102,5); Tumandagi demografik o‘sish stabil bo‘lib, hech bir shaharchada demografik ko‘rsatkichlar manfiy nisbatga ega emas. Tuman shaharchalarining o‘rtacha o‘sish ko‘rsatkichi meyor darajasida bo‘layotganligi ko‘rinadi. Ushbu jadval ma’lumotlaridan ko‘rinib turubdiki, Yozyovon tumani aholisining yillik o‘sish hisobining deyarli yarmi, shaharchalar hisobiga to‘g‘ri keladi. Shaharchalar orasida Yo‘ldoshobod shaharchasi eng yuqori natijanni ko‘rsatgan. Buning as