Тенденция развития современной литературе

Аннотация

В этой статье мы рассмотрим тенденции развития современной литературы в странах мира,краткие сведения о жанрах,понятии постмодернизма и сравним литературу прошлого периода с литературной нынешнего периода. Ключевые слова: постмодернизм, тенденция,поэзия,драма,проза,лиро- эпический жанр, современная литература. Zamonaviy adabiyot postmodernizmdan beri yuzaga kelgan barcha adabiy namoyishni o’z ichiga oladi. Shu o’rinda postmodernizm degan tushunchaga to’xtalib o’tsak.Postmodernizm XX asr o’rtalari va oxirlarida rivojlangan yo’nalish bo’lib,u asosan falsafa,san’at,arxitektura,va adabiy tanqidchilikda modernizm an’analaridan chekinishni o’zida ifodalaydi. Atamadan asosan modernizmdan keyin kelgan tarixiy davrni ifodalash uchun qo’llanilgan. Aksariyat olimlar Ikkinchi Jahon urushidan keyin, ya’ni 40-yillarida zamonaviy adabiyot boshlangan deb hisoblashadilar va ushbu davr hozirgi kunga qadar davom etmoqda. Zamonaviy adabiyot boshqa davr adabiyotlardan o’zining qissa va romanlari, ertak va hikoyalari bilan ajralib turadi. Masalan, o’tgan davr adabiyoti bilan zamonaviy davr adabiyotini taqqoslaydigan bo’lsak, o’zining yozilish uslubi ,har xil texnikalardan foydalanishi yoki bugungi davr yozuvchilari bilan oldingi davr yozuvchilaring dunyoqarashi o’rtasida juda ham sezilarli farq bor. Zamonaviy adabiyot yana shunisi bilan muhimki, bu davrda kompyuterlar, robototexnika mobil telefonlar, globallashuv va boshqalar davri bilan bog’liq. Endi ba’zi bir asar yoki yozuvchi zamonaviy uslub, badiiy yoki tematik xususiyatlarga ega bo’lsa, ularni zamonaviy deb hisoblash mumkin13. Hozirgi zamon adabiyotining o’ziga xos xususiyati shundan iboratki, ko’plab hikoyalar voqealikka asoslangan va ishonchli syujetga ega bo’lgan. Dastlabki 20 yil ichida zamonaviy adabiyot juda ham tez sur’atlarda rivojlanib bormoqda. Buni biz janrlarda ko’radigan bo’lsak, yozuvchilar, shoirlar o’zining zamonaviy adabiyotga sezilarli iz qoldirganligiga guvohi bo’lamiz14. Janr fransuz tilidan olingan bo’lib o’zbek tiliga “ko’rinish” degan ma’noni anglatadi. Janr bu adabiy asarning biri turi hisoblanadi. Janrlarni epik, lirik, drammatik va liro-epik kabi ko’rinishlari mavjud. Epik janr, ya’ni nasr janriga roman, qissa, hikoya, ertak, masal kiradi. Lirik, ya’ni she’riy janrga esa she’r, elepiya, oda, epigram, epitak kabi turlar kiradi. Dramatik janrga komediya, fojia, dramma, epigram, epitak kabi adabiy asarlar kiradi. Eng so’ngi janrimiz bu liro-epik janr bo’lib bunga ballada va dostonlar kiradi. 13 Миротин, О. (2023). ИНТЕГРАТИВНЫЕ ПОДХОДЫ В ПРЕПОДАВАНИИ ПРЕДМЕТОВ НАЧАЛЬНОГО ОБРАЗОВАНИЯ: ИННОВАЦИИ И СОВРЕМЕННЫЕ ОБРАЗОВАТЕЛЬНЫЕ ТЕХНОЛОГИИ. Interpretation and researches, 2(1). 14 УМАРОВ, А. (2022). ПРИНЦИПЫ ОРГАНИЗАЦИИ ЗАРУБЕЖНОЙ СИСТЕМЫ ТЕСТИРОВАНИЯ ПО ИНОСТРАННЫМ ЯЗЫКАМ И ЕЕ ИСПОЛЬЗОВАНИЕ В МЕТОДИКЕ РКИ. Евразийский журнал академических исследований, 2(12), 455-458. Endi biz buni zamonavi adabiyot bilan bog’laydigan bo’lasak, bugungi kunga qadar har bir yzuvchi va shoirlarimiz o’zining she’ri yoki asari bilan shu janrga kirib borgan. Endi zamonaviy adabiyotda, har bir rivojlangan davlatlarning qaysi bir yozuvchi yoki shoirlarning zamonaviy adabiyotga qo’shgan hissasini janrlar ko’rinishida ko’rsatib beraman15. Meksika davlatida zamonaviy adabiyotda o’zining beminnat hissasini qo’shgan shoir va yozuvchilarimiz juda ham ko’p. Shulardan bir nechtasini aytib o’tmoqchiman: Xuan Rulfo (1917-1980) bu yozuvchi o’zining hissasini epik janrdagi asarlarga qoʻshgan. Masalan, "Yonayotgan tekislik"(hikoya), "Pedro Paramo" (roman) kabi asarlari epik turdagi janrga kiradi16. Yana bir meksikalik yozuvchimiz Laura Esquivel oʻzining hissasini epik turdagi janrga qoʻshgan. Uning romani dunyo boʻylab tanilgan romanlardan biri deb hisoblasak boʻladi. Bu roman "Shokolad uchun suv" kabi talqinda tarjima qilingan. Yana shuni taʼkidlab oʻtish kerakki bu roman filim koʻrinishida ham talqin etilgan. Ispaniyada zamonaviy adabiyotning rivojlanish tendensiyasi. Shuni aytib oʻtish lozimki Ispaniyada adabiyotga boʻlgan qiziqish shunchalik kuchliki, undagi yozuvchilar oʻzining asari, shoirlar oʻzining sheʼrlari bilan boshqa davlatlardan farq qiladi. Ispaniyada koʻproq sarguzasht va tarixiy romanlarni Ispan xalqi sevib mutoala qiladi. Ispaniyada zamonaviy adabiyotda yozuvchilardan Xaver Mariya (1951),Roza Montera (1951) kabi yozuvchilar oʻzining epik turdagi janrlarda beminnat hissasini qoʻshib kelmoqdalar. Rossiyada zamonaviy adabiyotning rivojlanish tendensiyasi. Rossiya davlatida hech kimda sir emaski,adabiyot boʻyicha dunyoning yetakchi oʻrinlarida turadi. Chunki Rossiyada shunday asarlar yaratilganki, bu oʻz- oʻzidan kitobxonni oʻziga jalb qiladi, yana shuni aytib oʻtish joizki, Rossiyada adabiyot boʻyicha beshta Nobel mukofoti laureati bor. Bu ham Rossiyadagi yozuvchi va shoirlarning qanchalik isteʼdodli ekanligini anglatadi. Bugungi kunda zamonaviy rus adabiyoti ham dunyoning yetakchi oʻrinlarida turadi. Masalan, Viktor Pelevin "Shapaev va boʻshliq", "Hasharotlar hayoti"romanlari v