ЖУРНАЛ ИННОВАЦИИ В ЭКОНОМИКЕНозимов Алпомишбек Алишер ўғли, Тухсанов Кудратилло Нозимович2021
МИЛЛИЙ ТЎЛОВ ТИЗИМИНИНГ БАРҚАРОРЛИГИНИ ТАЪМИНЛАШНИНГ УСЛУБИЙ АСОСЛАРИ
ТАЪМИНЛАШНИНГ УСЛУБИЙ АСОСЛАРИ · Нармаматов Ихтияр Бахтиярович · МЕТОДОЛОГИЧЕСКИЕ ПРИНЦИПЫ ОБЕСПЕЧЕНИЯ (кафедраси доценти) · Нармаматов Ихтияр Бахтиярович (кафедраси доценти)
Цифровая экономика · 1 · 2026
Аннотация
Creation by the Central Bank of a unified information and legal environment in the field of payments and payment systems, effective regulation of the payment services market, the functioning of payment systems, payment system operators and payment service providers, increasing the popularity and transparency of payment services, as well as relations in the field of electronic money and A number of practical works are being carried out to improve the activities of participants in the electronic money system. The article identifies current problems associated with ensuring the widespread implementation of modern payments and payment systems in the Republic of Uzbekistan, and develops scientific proposals for solving them. Key words: Payments, payment systems, electronic money, information and communication, cryptocurrency, issuer liquidity, letter of credit, covered letter of credit, banking assets. КИРИШ Нақд пулсиз ҳисоб-китоблар тизимини ривожлантириш бўйича чора- тадбирларни изчил амалга ошириш орқали нақд пулларнинг банкдан ташқарида муомалада бўлишини қисқартиришга эришилди, тўловларни амалга ошириш жараёни сезиларли даражада осонлаштирилди, масофавий банк хизматларини кўрсатиш тизимларининг функционали кенгайтирилди. Хусусан, чакана тўловларни қайта ишлаш бўйича давлат процессинг марказининг мавжуд эмаслиги миллий тўлов тизимининг хавфсизлиги WWW.INFOCOM.UZ “RAQA MLI IQTISODIYOT” ILMIY-ELEKTRON JURNALI | 10-SON 201 даражасини камайтирмоқда,тўлов инфратузилмасининг ягона интеграллашувига эришиш имконини бермаяпти ҳамда бир монопол тизимнинг мутлақ устун бўлишига олиб келмоқда [1]. Тўлов тизимлари операторларининг фаолияти қонунчилик даражасида тартибга солинмаганлиги уларнинг ривожланишини чекламоқда ва мазкур тизимларнинг ишончли ишлашига салбий таъсир кўрсатмоқда. Миллий тўлов тизимлари орқали ўтадиган пуллик тўловларнинг узлуксизлигини таъминлаш масаласини принцип даражасига олиб чиқиш керак. Чунки, тўловларни амалга оширишнинг кечикиши ва айрим ҳолларда, умуман амалга ошмай қолиши мамлакат банк тизимида флоутнинг миқдорини кескин ошишига олиб келади. Бу эса, пул тизимининг ҳолатига нисбатан салбий таъсирни юзага келтиради. Тўловларни тўловчининг розилиги асосида амалга ошириш дунёнинг қатор мамлакатларида, биринчи навбатда, тараққий этган мамлакатлар амалиётида нақдсиз пул айланмасини ташкил қилишнинг зарурий шарти ҳисобланади. Фақат суднинг қарорига асосан тўлов тўловчининг розилигисиз амалга оширилади. Иқтисодиётни пул маблағлари билан таъминланганлик масаласи миллий тўлов тизимларининг барқарорлигини таъминлаш билан боғлиқ бўлган долзарб масалалардан бири ҳисобланади. АДАБИЁТЛАР ТАҲЛИЛИ Кочергин Д.А., Янгирова А.И томонидан амалга оширилган илмий тадқиқот натижалари кўрсатдики, монетизaция даражаси М4 пул агрегати бўйича 50 фоиздан юқори бўлган мамлакатларда инфляция даражаси, одатда, 10 фоиздан ошмайди, реал фоиз ставкаси эса, 1,5-5,0% даражасида бўлади. Монетизaция даражаси паст бўлган, яъни 20 фоизгача бўлган мамлакатларда инфляция даражаси нисбатан юқори бўлиб, реал фоиз ставкаси салбий бўлади ёки паст даражада бўлади [2]. Халқаро ҳисоб-китоблар банки томонидан ишлаб чиқилган ва тараққий этган мамлакатларнинг амалиётига тўлиқ жорий этилган тизимли аҳамиятга эга бўлган тўлов тизимлари учун таянч принципларни ривожланаётган мамлакатларнинг тўлов тизимига тўлиқ жорий этиш миллий тўлов тизимларининг барқарорлигини таъминлашнинг муҳим методологик асосларидан бири ҳисобланади. Хорижлик иқтисодчи олимлардан Усоскин В.М, Шеремят А.,Сайфyллин.Р ларнинг миллий тўлов тизимларининг барқарорлигини таъминлашда кредит пулларидан тўловларни амалга оширида фойдаланиш ва тартибга солиш, ягона ахборот ҳудуди имкониятлари доирасида бозор иштирокчиларининг “RAQAMLI IQTISODIYOT” ILMIY-ELEKTRON JURNALI | 1 0-SON WWW.INFOCOM.UZ 202 харажатларини оптималлаштириш, пулларнинг иқтисодиётда пул капитали сифатида ҳаракатланиш оперaцияларини амалга оширишда капиталлар бозорини назорат қилишга алоҳида эътибор қаратиш лозим. Иқтисодчи олимларнинг иқтисодиётда амалга ошириладиган тўловларнинг узлуксизлигини таъминлашда тижорат банкларининг вакиллик ҳисобрақамларидан фойдаланишда банкларнинг ликвидлилик даражасини ҳисобга олиш тавсия этилади. МЕТОДОЛОГИЯ Ушбу тадқиқотнинг мақсади миллий тўлoв тизимлаpининг баpқаpopлигини таъминлашнинг метoдoлoгик ва амалий аcocлаpини такoмиллаштиpиш, унда замонавий иқтисодий тизимнинг аҳамиятини таҳлил қилиш, уни янада ривожлантириш ва шакллантириш йўналишларини аниқлашдир. Мавзуни илмий ўрганиш, статик таҳлиллар, мантиқийлик, таҳлил ва тадқиқ этиш жараёнида турли хил адабиётлар ва мақолалар таҳлилидан фойдаланилган. МУҲОКАМА ВА НАТИЖАЛАР “Ўнлик мамлакатлар” гуруҳига (Бельгия, Буюк Британия, Германия, Италия, Канада, Нидерландия, АҚШ, Швеция, Франция, Япония) аъзо мамлакатларнинг марказий банклари 1992 йилда 1990 йилда “Ички тўлов тизимларининг минимал умумий кўрсаткичлари” мавзусидаги маърузани тайёрлашди ва ушбу маъруза Халқаро ҳисоб-китоблар банки томонидан 1992 йилда эълон қилинди[3]. Маър
Доказательный фрагмент
«Creation by the Central Bank of a unified information and legal environment in the field of payments and payment systems, effective regulation of the payment services market, the functioning of payment systems, paymen…»
Образец извлечения
Демо-превьюCreation by the Central Bank of a unified information and legal environment in the field of payments and payment systems, effective regulation of the payment services market, the functioning of payment systems, paymen… Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- Payments, payment systems, electronic money, information and, banking assets., Тўловлар, аккредити, information and communication, ахборот ва алоқа, банк активлари., эмитент ликвидлиги, issuer liquidity, letter of credit, covered letter of credit, қопланган аккредитив, тўлов тизимлари, криптовалюта, cryptocurrency, электрон пуллар
Смежные источники
Медицина и инновацииМ Сабиров, О Скосырева +12021
ЖУРНАЛ ПРАВОВЫХ ИССЛЕДОВАНИЙСуванов Сардор Бахадирович2026