Development of professional competences of future technological education teachers on the basis of a component approach

Аннотация

The article discusses the issues of improving the education system in our republic, and also that a competent approach to education, including technological education, is a factor in improving the quality of education. Kalit so’zlar: Kompetentsiya, kompitentlik, kompetentli yondashuv, texnika va texnologiyalarning modernizatsiyalashuvi, ilm va fanning jadal taraqqiyoti. Key words. Competence, competence, competence approach, modernization of equipment and technologies, rapid development of science and technology. O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 21-iyundagi PQ-289-sonli “Pedagogik ta’lim sifatini oshirish va pedagog kadrlar tayyorlovchi oliy ta’lim muassasalari faoliyatini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to’g’risida”gi qarorining 2- a bandida 2022-2023-o’quv yilidan boshlab ta’lim dasturlarining o’zaro uyg’unligi va uzluksizligini ta’minlash maqsadida pedagog kadrlar tayyorlovchi oliy ta’lim muassasalarining ta’lim dasturlarini xorijiy mutaxassislar bilan hamkorlikda qayta ko’rib chiqish va ularni milliy malaka ramkasi, ta’limni xalqaro standart klassifikatori (MSKO- 2011) va xalqaro baholash dasturlari (PISA, TIMSS, PIRLS, TALIS) talablariga, pedagog kadrlar tayyorlovchi oliy ta’lim muassasalari o’rtasida akademik mobillikni yo’lga qo’yish uchun ularning o’quv rejalari va ta’lim dasturlarini bir-biriga muvofiqlashtish tartibini joriy qilish ko’rsatilgan. Respublikamizda ta’lim tizimini takomillashtirish orqali har tomonlama yetuk, barkamol, mustaqil fikrlashga qodir, irodali, faol va tashabbuskor kadrlarni tayyorlashga katta e’tibor berilmoqda. Hozirgi davrda ishlab chiqarishda texnika va texnologiyalarning modernizatsiyalashayotganligi, ilm va fanning jadal taraqqiyoti mutaxassis kadrlardan o’z bilimlarini mustaqil va muntazam ravishda chuqurlashtirib, yangilab, to’ldirib va kengaytirib borishni talab etadi. Chunki globallashuv sari borayotgan hozirgi dunyoda xalqaro raqobat jarayoni shartlariga tez moslashuvchan hamda mamlakatning muvaffaqiyatli va barqaror rivojlanishiga o’z hissasini qo’sha oladigan mutaxassislarni tayyorlash ta’lim tizimining asosiy maqsadi hisoblanadi. 335 XXI CENTURY RENAISSANCE IN THE PARADIGM OF SCIENCE, EDUCATION AND TECHNOLOGY INNOVATIONS Ushbu qarorda belgilangan ko’rsatmalarni amalga oshirish pedagogika yo’nalishidagi oliy ta’lim muassasalari zimmasiga yuklatilgan bo’lib, ular pedagogika ta’lim yo’nalishlarining malaka talablari, o’quv rejasi va o’quv dasturlarini TOP-1000 lik ro’yxatidagi yetakchi oliy ta’lim muassasalarini chuqur tahlil qilgan holda ishlab chiqishlari kerak bo’ladi. Pedagogika oliy ta’lim tasnifida 5112100-Texnologik ta’lim yo’nalishi gumanitar soha tarkibidagi ta’lim yo’nalishi hisoblanadi. Texnologik ta’lim yo’nalishi umumta’lim fani bo’lganligi uchun 2020-2021-o’quv yilidan boshlab o’qish mazkur ta’lim yo’nalishi bo’yicha bakalavriat uch yil, magistratura bir yil etib belgilangan. Shuni ta’kidlash joizki, umumiy o’rta ta’lim tizimida texnologiya fani amaliy fan hisoblanadi. Shuning uchun ham mazkur fan o’qituvchilaridan chuqur bilim, katta ko’nikma va yuksak malaka talab etiladi. O’quv rejaning 3.00-ixtisosolik fanlar blokiga kiruvchi 3.05-Xalq hunarmandchiligi va badiiy loyihalash fani o’quv rejada o’tilishi 5-semestrda belgilanib, jami fanga 148 soat ajratilgan bo’lsa, shundan ma’ruza mashg’ulotiga 36 soat, amaliy mashg’ulotga 40 soat, mustaqil ta’lim mashg’ulotiga 72 soat ko’rsatilgan. Fanni “texnologiya”, “dizayn” va “servis xizmati” yo’nalishlariga bo’lib o’qitilishi o’quv rejada ko’rsatilib o’tilgan. “3.05-Xalq hunarmandchiligi va badiiy loyihalash” fanining o’quv dasturi O’zbekiston Respublikasi Oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligining 2019-yil 4-oktabrdagi 822-sonli buyrug’i asosida ishlab chiqilgan. Mazkur dastur 6 qism, 3 ta moduldan tashkil topgan bo’lib, uning qismlari quyidagicha: O’quv fanning dolzarbligi va oliy kasbiy ta’limidagi o’rni O’quv fanning maqsadi va vazifasi Asosiy qism (ma’ruza mashg’ulotlari) Amaliy mashg’ulotlar bo’yicha ko’rsatma va tavsiyalar Mustaqil ta’limni tashkil etish shakli va mazmuni Asosiy va qo’shimcha o’quv adabiyotlar hamda axborot manbalari Fanni o’zlashtirishda talabalar asosan: - xalq hunarmandchiligi haqida umumiy tushunchalar, milliy hunarmandchilik asoslari, turli xalqlar hunarmandchiligi turlari to’g’risida bilimga ega bo’lishi; - milliy xalq hunarmandchiligi turlari, kashtachilik tarixi, foydalaniladigan materiallar, asbob uskunalar, kashta tikish texnologiyasi; zardo’zlik tarixi, foydalaniladigan materiallar, asbob uskunalar, zardo’zlik tikish usullari va texnologiyasi; do’ppichilik tarixi va taraqqiyoti, o’lchov olish va andoza tayyorlash, foydalaniladigan materiallar, asbob uskunalar, do’ppi tikish usullari va chilangarlik texnologiyasi, pichoqchilik texnologiyasi, sandiqdo’zlik texnologiyasi, naqqoshlik texnologiyasi, ganchkorlik texnologiyasi, zargarlik texnologiyasini bilishi, malaka hosil qilishi va amalda qo’llay olishi; - xalq hunarmandchiligi usulida buyum tayyorlash, un