ИНТЕЛЛЕКТУАЛЬНАЯ СОБСТВЕННОСТЬ ЗАЩИТАЕТ ГОСУДАРСТВО И РОЛЬ ЗАРУБЕЖНОГО ОПЫТА В РАЗРЕШЕНИИ СПОРОВ В ЭТОЙ ОБЛАСТИ

Аннотация

This article analyzes the establishment of cooperation relations with the World Intellectual Property Organization on the protection of intellectual property of the Republic of Uzbekistan, its development, and the work carried out in mutual cooperation. Also, in recent years, the Republic of Uzbekistan has mentioned further expansion of cooperation with the World Intellectual Property Organization in ensuring the protection of intellectual property. Key words: intellectual property, creative rights, absolute rights, copyright, international organization, European Union, creative person, foreign experience, protection of intellectual property. ИНТЕЛЛЕКТУАЛЬНАЯ СОБСТВЕННОСТЬ ЗАЩИТАЕТ ГОСУДАРСТВО И РОЛЬ ЗАРУБЕЖНОГО ОПЫТА В РАЗРЕШЕНИИ СПОРОВ В ЭТОЙ ОБЛАСТИ Аннотация. В данной статье анализируется установление отношений сотрудничества со Всемирной организацией интеллектуальной собственности по защите интеллектуальной собственности Республики Узбекистан, ее развитие, а также работа, проводимая во взаимном сотрудничестве. Также в последние годы Республика Узбекистан отметила дальнейшее расширение сотрудничества со Всемирной организацией интеллектуальной собственности в обеспечении защиты интеллектуальной собственности. Ключевые слова: интеллектуальная собственность, творческие права, абсолютные права, авторское право, международная организация, Европейский Союз, творческая личность, зарубежный опыт, защита интеллектуальной собственности. 5 61 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 11 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Intellektual mulk huquqi — intellektual faoliyat natijasiga tegishli huquq. Mulk egasi ana shu intellektual mulk obʼyektlaridan oʻz xohishiga koʻra, har qanday shaklda va har qanday usulda mutlaq qonuniy foydalanish huquqiga egadir. Ma’lumki, intellektual (ijodiy) faoliyatsiz intellektual mulk huquqi fuqarolik huquqining kichik sohasi sifatida ham, umuman, huquqning muayyan tuzilmasi sifatida ham mavjud bo‘lishi mumkin emas. Inson ijodiy faoliyati juda ko‘p o‘ziga xosliklarga ega. Tibbiy olimlar, ruhshunoslar, fiziologlar tomonidan ushbu faoliyat unikal, noyob ekanligini har doim ta’kidlanadi. Ijodiy jarayon natijasida har doim yangi ob’ekt yaratiladi. Kishilar faoliyatining shunday sohalari borki, bunday faoliyatning asosida intellektual-ijodiy jarayon yotadi. Masalan, ilm-fan, adabiyot, san’at. Biroq inson faoliyatining boshqa sohalarida ham ijodiy yondashuvni qo‘llash imkoniyatlari behisob. Xar qanday inson o‘z turmush tarzi, o‘z qiziqishlari, kasbi-kori va boshqa sohalarda ijodiy yondashuv asosida juda muhim samarali natijalarga erisha oladi. Ijodkorlik ijodkor shaxs bilan uzviy bog‘liq, undan ajralmas xususiyatdir. Ijodkorlik bu o‘ziga xos salohiyat, qobiliyat layoqat xisoblanadi. Kishi o‘z ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirishi, uni qo‘llay olishi, samarali natijalarga erishishi mumkin. Kishining ijodiy salohiyati eng avvalo uning faoliyati natijalarida yaqqol namoyon bo‘ladi. Shu sababli ham huquq ijodkor insonga nisbatan, ijodiy faoliyatga nisbatan va ijodiy faoliyat natijalariga nisbatan ijtimoiy munosabatlarni tartibga solishda alohida o‘ziga xos ob’ekt sifatida yondashadi. Bu quyidagilarda namoyon bo‘ladi. Birinchidan, ijodkor shaxslar uchun belgilangan tartibda maqom belgilab qo'yilgan. Bunda fan muallifi maqom iqtisodi ma'naviy qadriyatlar yordamida, yordam, yozuvchi shoir, rassom kabi professional kasb-korlarini nomlanishida ham, o'zini o'zi boshqarish maydonlarida fan doktori, nomzodi, dotsent, professor, akademik kabi o'ziga xos rutbalarda ham to'laqonli ko'rinadi. Ijodkor shaxslar davlat tomonidan ham, jamiyat tomonidan ham rag‘batlantiriladi, qo‘llab- quvvatlanadi, ularga nisbatan alohida hurmat-e’tibor bilan qaraladi. Masalan, olimlarga xizmat ko‘rsatgan fan arbobi; bastakor, xonanda va sozandalarga esa xizmat ko‘rsatgan artist, xalq artisti; yozuvchilar, shoirlarga nisbatan xalq yozuvchisi kabi davlat unvonlari mavjud. Bunday rutbalarga ega bo‘lgan shaxslar maoshlariga, pensiyalariga ustamalar to‘lanadi, xizmat turar joylari berilganda qo‘shimcha uy-joy maydoni olish imtiyoziga ega, va nixoyat, O‘zbekiston davlat mukofotlari tizimi mavjud, xalqaro miqiyosda Nobel mukofoti laureatlari alohida qadrlanadi. Ikkinchidan, ijodiy faoliyatni huquqiy tartibga solish mexanizmida ham o‘ziga xosliklar mavjud. Aniqroq aytganda, huquq bunda ijodiy intellektual faoliyatni alohida tartibga solmaydi, balki ijodkor insonni o‘zining muayyan faoliyatini amalga oshirishdagi ijodkorlik xususiyatlarini hisobga oladi. Masalan, mehnat qonunchiligiga ko‘ra ijodkor xodimga o‘z ilmiy ishlanmasini ishxonada emas, balki o‘zi uchun maqbul bo‘lgan sharoitlarda amalga oshirish uchun ijodiy ta’til berilishi mumkin. Ish beruvchi xizmat tartibida yaratilgan ilmiy asarlar, badiiy va boshqa ijodiy asarlar uchun mutlaq huquqlarni ijodkor xodimga to‘liq hajmda yoxud muayyan ulush hajmida berishi xam mumkin yoki bunday xizmat asarlariga nisbatan mutlaq huquqlar ish