БОРЬБА С ПРЕСТУПЛЕНИЯМИ В СФЕРЕ ЭКОЛОГИИ – АКТУАЛЬНАЯ ПРОБЛЕМА

Аннотация

In the article, the author notes that the problem of environmental protection, ensuring environmental safety has been one of the urgent problems for many years, and has now risen to the level of state policy, that in the fight against environmental crimes, their prevention, science of criminology should develop new, scientific recommendations based on the time requirements. Key concepts: Environmental safety, causes and conditions of crime, scientific and technological progress, creation of sources of raw materials, Flora and fauna, radioactive and chemical waste, environmental crisis. БОРЬБА С ПРЕСТУПЛЕНИЯМИ В СФЕРЕ ЭКОЛОГИИ – АКТУАЛЬНАЯ ПРОБЛЕМА Аннотация. В статье автором отмечено, что проблема охраны окружающей природной среды, обеспечения экологической безопасности является одной из актуальных проблем на протяжении многих лет и к настоящему времени поднялась до уровня государственной политики, что в борьбе с экологическими преступлениями, их предупреждении криминалистическая наука должна выработать новые, научно обоснованные рекомендации, исходя из требований времени. Ключевые понятия: Экологическая безопасность, причины и условия преступности, научно - технический прогресс, создание источников сырья, Животный и растительный мир, радиоактивные и химические отходы, экологический кризис. 3 46 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 11 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Tabiatni muhofaza etish insoniyatni baxt - saodati, ertangi kuni, kelgusi avlod taqdiri uchun g‘amho‘rlik qilish demakdir. Tabiatni muhofaza etish yerni, suvni, tuproqni, havoni, o‘simligu hayvonot dunyosini ko‘z qorachig‘idek asrab - avaylash, ifloslanishi, kasallanishiga yo‘l qo‘ymaslik, tabiiy zahiralardan oqilona foydalanish, inson va insoniyat baxtini, olis kelajakni o‘ylab faoliyat ko‘rsatishdir. Bu iisoniy burch va masʼuliyatni chuqur xis etish va anglashning ifodasidir.1 Atrof tabiiy muhitni muhofaza etish, ekologik xavfsizlikni tahminlash muammosi ko‘p yillardan beri dolzarb muammolardai biri bo‘lib kelmoqda. Hozirgi vaqtga kelib esa davlat siyosati darajasiga ko‘tarildi. Bu narsa bejiz emas albatta. Zero insoniyat shu zaminda yashab, shu zamii havosidan nafas olib, o‘zlari yuzaga keltirgan muammolardan tashqarida bo‘la olmaydi. Ko‘p yillar davomida fan - texnika taraqqiyoti uchun, katta - katta xomashyo manbalarini yaratish, cho‘llarni, sang yerlarni o‘zlashtirish, suv obyektlaridan noto‘g‘ri foydalanish, tabiiy resurslarni isrof qilish bugungi kunga kelib o‘zining salbiy oqibatlarini namoyon qilmoqda. Rus olimlaridan biri yaqin vaqtlargacha ham sayyoramizning tabiiy boyliklari behisob, tabiiy muhitniig zahiralaridan har qancha foydalanish mumkin degan fikr mavjud edi, lekin insoniyat barcha mavjud tabiiy boyliklarning uchdan bir qismini sarflab bo‘ldi, degan fikrni bildirgan. Bu holatlar o‘z - o‘zidan tabiiy boyliklardan rejali, samarali, ishlab chiqarishda intensiv usullardan foydalanish, ularni muhofaza etish bo‘yicha qabo‘l qilingan qonunlar va boshqa mehyoriy hujjatlar talablarining amalda qo‘llanilish monitoringining samarali ishlashini tahminlashni, tabiatga yetkazilgan zararlarni bartaraf etishda iqtisodiy choralar taʼsirini oshirishni taqozo etadi. “Ekologik xavfsizlik, degan edi O‘zbekistonning Birinchi Prezidenti, - kishilik jamiyatining bugungi va ertasi uchun dolzarbligi, juda zarurligi bois eng muhim muammolar jumlasiga kiradi. Bu muammolar amaliy tarzda hal etilsa, ko‘p jihatdan hozirgi va kelgusi avlod turmushining ahvoli va sifatini belgilash imkoniyatini beradi... Ekologiya hozirgi zamonning keng miqyosdagi keskin ijtimoiy muammolaridan biridir. Uni hal etish barcha halqlarning manfaatlariga mos bo‘lib, sivilizatsiyaning hozirgi kuni va kelajagi ko‘p jihatdan ana shu muammoning hal qilinishiga bog‘liqdir”.2 Insoniyatni uzoq vaqtlardan beri tashvishga, xavf - xatarga solib kelayotgan ekologik muammolar o‘z - o‘zidan yoki tasodif ravishda paydo bo‘lgan emas. Mazkur muammoni yuzaga ksltirgan va kuchaytirib yuborgan, keskinlashib xavfli tus olishiga olib kelgan bir qancha sabablar mavjud. Shulardan biri tabiiy sabablar, yaʼni misol sifatida orid mintaqasida joylashgan O‘zbekistonda tez - tez chang bo‘ronlarini qo‘zg‘atib turuvchi Qoraqum va Qizilqum sahrolaridek yirik tabiiy manbalar borligini keltirish mumkin. Keyingi davrda yana bir manba sifatida Orol dengizi vujudga keldi. Galdagi sabab, inson faoliyati, insoniyat paydo bo‘lgandan to hozirga qadar tabiatga, atrof muhitga taʼsir qilib, uni batamom o‘zgartirib yubordi. So‘nggi yuz yillar mobaynida inson faoliyati 1 T.Mirzayev, Z.G‘ofurov Tabiatni eʼzozlash - umumbashariy muammo. “Yangi asr avlodi”. T.: 2001.155-bet. 2 I.A.Karimov “O‘zbekiston XXI asr bo‘sag‘asida: xavfsizlikka tahdid, barqarorlik shartlari va taraqqiyot kafolatlari”. “O‘zbekiston”, T.: 1997. 115-bet. 3 47 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 11 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ natijas