Elektron ta’lim: yangi pedagogik texnologiya

Аннотация

“Elektron ta’lim” ta’lim jarayoniga tezlik bilan kirib kelmoqda. Ushbu maqolada uning yutug’i bilan birga elektron ta’limni joriy etishdagi muammolar taxlil qilinadi. Elektron ta’limni joriy etilishda “yangi pedagogik texnologiya”ni ishlab chiqish zarurati tug’iladi. Quyida “yangi pedagogic texnologiya” ta’rifi va kafolatli pedagogik jarayon loyixasi keltiriladi. Кalit soʻzlar: electron ta’lim, electron ta’lim vositalari, axborot ta’lim resursi, dasturiy vositalar, pedagogic texnologiya, yangi pedagogik texnologiya. Elektron ta’lim(Elektron Learning) deganda axborot texnologiyalari, aloqa kanallari orqali zarur informatsiyalarni uzatishni ta’minlovchi telekommunikatsiya tarmoqlari qo’shilgan texnika vositalaridan foydalanib pedagoglar va ta’lim oluvchilar o’zaro muloqotini tashkil etilishi tushuniladi[1]. “Electron ta’lim” tushunchasi “uzoq masofadan ta’lim berish” tushunchasini foydalanishdan siqib chiqaradi. Chunki ta’limga axborot texnologiyalarini qo’llanlishi ta’lim muassasiga qatnab o’qish bilan masofadan o’qish orasidagi chegarani sayqallashtiradi, xiralashtiradi. Masofadan o’qish bilan ta’lim muassasi ichida bevosita o’qish integratsiyasi “electron ta’lim” tushunchasini ifodalaydi. Bundan tashqari “elektron ta’lim” usullari odatdagi ta’lim jarayoiga salmoli o’zgartirishlar kiritadi, hamda ta’lim olishdagi ko’pgina chegaralarni olib tashlaydi: - Elektron ta’lim aholi qatlamlaridan yoshi, millati, geografik joylashuvi, sotsiyal va boshqa xusussiatlar ta’sirida ta’lim muassasiga qatnab ta’lim ololmayotganlarga keng imkoniyatlar ochadi; - Electron ta’lim olishni iqtisodiy samaradorligini oshiradi. Bir tomondan ta’lim muassasi sarf –xarajatini qisman qisqartiradi, ta’lim jarayonini boshqarishni 242 optimallashtiradi, ta’lim beruvchilar va ta’lim resurslari yaratuvchi mutaxassislar maoshi oshiriladi. Ikkinchi tomondan ta’lim oluvchi sarf xarajatlari ta’limni tashkil netish bo’yicha, yo’l xarajatini keskin kamayishi xisobiga hamda pedagogick adabiyotlarni ; - Electron ta’lim foydalanuvchining o’zi tanlagan fanlari bo’yicha t keng imkon yaratadi. Bunda talabaning kognitiv xususiyatlarini , shaxsiy qobiliyatlari, imkoniyat va intilishlarini baholay olishi va natijada individual ta’lim olish raejasini ishlab chiqiishi muhim ahamiyatga ega. - Electron ta’lim yangi sifatli ta’lim berishni rivojlantirishi mumkin. - Electron ta’lim yangi ta’lim olish konsepsiyalarini rivojlantirish, ta’lim berishning yangi modellarini yaratish imkoniyatini beradi. - Electron ta’lim ochiq ta’lim berish modelini yaratilishiga, uzluksiz ta’lim berish konsepsiyasini rivojlantirirshga sharoit yaratadi; - Electron ta’lim barcha ta’lim oluvchilarga zamon talabidan kelib chiqib ta’lim olishlarini ta’minlaydi. Bunda ta’lim beruvchilar muntazam zamon talablaridan kelib chiqib ta’lim beradilar. - Electron ta’lim barcha ta’lim oluvchilarga bir xil imkoniyatni yaratadilar. Talabalar ta’lim olishga kerakli sharoit mavjud bo’lgan ixtiyoriy joyda shug’ullanishlari mumkin[1,2] Elektron ta’limning echimi kutilayotgan muammolari ham mavjud: - Sifatli electron ta’lim adabiyotlari bilan ta’minlash mummosi. Bu adabiyotlar qaysi kriteriy va standartlar bilan baholanadi; - elektron ta’limning huquqiy muammolari. Umumiy huquqiy me’yori hamda individual intellektual mulk himoyasi muammolari; - elektron ta’lim standartlari va materiallarini yaratish uchun moliyaviy muammolar; Elektron ta’lim beruvchi va rivojlantiruvchi malakali kadrlar muammolari. Ham tanlangan predmet sohasida, ham axborot texnologiyalarini qo’llab ta’lim beruvchi shaxslarni tayyorlash qiyinchiligi. Elektron ta’limni takomillashtirishning muhim yo’nalishi davlat miqyosida electron ta’lim standartini yaratish. Bu o’z navbatida umumdavlat miqyosida yagona electron ta’lim muhitini yaratadi. Bunday standartlar asosida electron ta’limning nazariy va amaliy ahamiyatga ega masalalarini yechish va sifatli didaktik materiallar bilan ta’minlah mumkin bo’ladi. - ta’lim oluvchilarning bilimini muntazam nazorat qila olmaslik ular o’zlashtirishiga va ta’lim olishga bo’lgan rag’batning o’sihiga salbiy ta’sir ko’rsatadi. - elektron ta’limda talabalarni nazorat qilish bo’yicha ularni autentifikatsiya qilish muammo bo’lib qolmoqda. Ta’lim jarayonining ikkinchi tomonida kim turganligini bilishning samarali usullari hamon ishlab chiqilmagan[3]. Elektron ta’lim jarayonining asosini ta’lim oluvchining mustaqil ijodiy shug’llanishi tashkil etadi. U o’zi xoxlagan joyda, zarur o’quv materiallari va o’quv texnik vositalaridan foydalangan holda o’qituvchi va hamkasblari bilan hamkorlikda shug’ullanishi mumkin. Odatdagi kunduzgi ta’limda o’qituvchi talaba bilan zarur teskari aloqani ta’minlay oladi. Undan foydalangan holda o’quv materialini adaptatsiya 243 qilish, ta’lim oluvchi qabul qilishi mumkin bo’lgan o’quvmateriallariga almashtira oladi. Ta’lim oluvchi bilan shaxsiy kontakt yo’q payti ijodiy muhitni yaratish, hamda ta’lim oluvchilar guruhini rag’batlantirish qiyin[4]. Elektron ta’limning keyingi rivojlanishi