ТИПЫ ЭКОНОМИЧЕСКОГО РОСТА

Аннотация

Economic growth primarily ensures the well-being of the country and at the same time changes the lifestyle of the population for the better. The types of economic growth are also very beneficial to all producers or businesses. It also improves the production output of entrepreneurs. Economic growth is one of the main features of any state and is the goal sought by modern society. Key words: Economy, resource, resources, resources, raw materials, workforce, technology, businessman. ТИПЫ ЭКОНОМИЧЕСКОГО РОСТА Аннотация. Экономический рост в первую очередь обеспечивает благосостояние страны и в то же время меняет образ жизни населения к лучшему. Типы экономического роста также очень выгодны для всех производителей и предприятий, а также повышают производительность предпринимателей. Экономический рост является одной из основных характеристик любого государства и целью, к которой стремится современное общество. Ключевые слова: Экономика, ресурс, ресурсы, ресурсы, сырье, рабочая сила, технологии, бизнесмен. 256 Har qanday ishlab chiqarish resurs talab qiladi, lekin uning õsishi resursning naqadar yaxshi ishlatilishiga ham boğliq. Shu bois Iqtisodiy õsishga baho berishda uning qanday sarflar hisobiga va qandaydir usullar bilan yuz berishga ham e'tibor beriladi. Shu munosabat bilan uning serresurs va resurstejam usullari borligini baytib õtish lozim. Bular ekstensiv va instensiv usul deb ham aytiladi. Resurstalab Iqtisodiy õsish yaratilgan tovarlar va xizmatlarni resurslarni ishlab chiqarishga kõproq jalb etish hisobidan kõpaytirish demakdir.Bu usulda Iqtisodiy õsishning miqdoriy omillari harakatga keladi:kõproq yangi yerlarda ochiladi, yangi konlar ishga tushiriladi, yangi-zavod- fabrikalar, sexlar quriladi, ishlab turgan korxonalardagi stanoklar kõpaytiriladi, ishlovchilar soni ortadi, ammo mehnat unumdorligi oshmaydi, mahsulot ishlab chiqarish xarajatlari qisqarmaydi. Bu usul resurslarning kõproq ishlatilishiga asoslanganidan, oxir-oqibat resurslarning yetishmasligi muammosi paydo bo'ladi. Resurslar kamayib borishi bilan bu usul ish bermay qõyadi. Mazkur usul tabiatni avaylash va uning resurslaridan ehtiyotkorlik bilan foydalanish talablariga javob bermaydi.Natijada Iqtisodiy õsish resurslar kamyobligi bilan sig'ishmay qoladi, ishlab chiqarishning o'sish o'rniga uning qisqarishi yuz beradi. Resurslarni avaylamay, ularni talon-taroj qilish nimaga olib kelishini Gaiti misolida kõrish mumkin. Bu yerda resurslarga vahshiyona munosabatda bõlinadi, qisqa vaqtda dengizda ovlab, yeyish mumkin bõlgan jonzot tugadi, õrmonlar kesilib, tamom bõldi. Xalq ochlikka yõliqib, ommaviy ravishda mamlakatdan kõchib keta boshladi. Resurstalab ishlab chiqarish uzoqqa bormaydi, chunki resurslar vaqti kelib tugaydi. Ular kamaygach, iqtisodiyot o'sish o'rniga pasayadi. Shu sababli bu usul nomaqbul hisoblanadi. Resurstejam usul istiqbolli, chunki bu resurslarning cheklanganligini inobatga olib, ular avaylab ishlatilishi kerakligini bildiradi. Bu usul resurslarni kamroq sarflagan holda Yalpi ichki mahsulotni kõproq yaratilishini anglatadi . Tejamkorlik bilan ishlab chiqarish hamma resurslarni, shuningdek, mashina-uskuna, xomashyo, material, yoqilği- elektroenergiya va nihoyat, mehnatning avaylab sarflanishini bildirad, shu bilan birga mahsulot va xizmatlar sifatini oshirishni anglatadi. Mahsulot birligiga resurslarni kamroq sarflagan mamlakatlar boy bõladi. Masalan, Yaponiyada 1995- yil energiya sarfi birligiga olingan Yalpi ichki mahsulot Perudagidan 8.5 marta kõp bõlgan, shu bois Yaponiya boy, Peru esa kambag'al edi. Resurs tejashga asoslangan Iqtisodiy õsish o'z-o'zidan bõlmaydi. Uning asosiy sharti fan va texnikaning eng sõnggi yutuqlariga asoslangan, g'oyat mukammal va serunum texnologiyani qõllash hisoblanadi. 257 Muayyan iqtisodiy sharoitda ham resurstalab, ham resurstejam usul birgalikda, bir vaqtning õzida harakatda bõladi. Ammo ulardan qaysi birining iqtisodiy õsishini ta'minlashda ahmiyati kuchli bo'lsa, shunga qarab u yoki bu usul ustun deb aytish mumkin. Iqtisodiy õsishni ta'minlashda qaysi usulning ustunligi mehnat unumdorligi Yalpi ichki mahsulotni õsishining qancha hissasini berishga qarab aniqlanadi. Tejamkor Iqtisodiy õsishni amalga oshirish uchun milliy Iqtisodiyotga investitsiyalar yuborish talab qilinadi. Ammo bu investitsiyalar fan-texnika yangiliklarini joriy etishga yuborilsa, kam resurs sarflab ko'proq Yalpi ichki mahsulotni yaratish mumkin. Iqtisodiy o'sish samaradorligini ko'rib chiqamiz. Samaradorlik milliy iqtisodiyotda nima sarflab, nimaga erishilganligini bildiradi. Bunda jamiki ishlab chiqarish sarflari olingan pirovard natija, ya'ni Yalpi ichki mahsulotning hajmi bilan solishtiriladi. Iqtisodiy o'sish samaradorligiga 3 muhim omil ta'sir ko'rsatadi: ular Yalpi ichki mahsulotning mehnat sig'imi, moddiy sig'imi va kapital ya'ni fond sig'imidir. Mehnat sig'imi Yalpi ichki mahsulot birligini yaratishga ketgan mehnat sarfidir. Mehnat unumdorligi oshsa, mehnat sig'imi qisqaradi yoki mehnat unumdorligi kamaysa, mehn