ОСОБЕННОСТИ ВОЗБУЖДЕНИЯ УГОЛОВНЫХ ДЕЛ ПО ПРЕСТУПЛЕНИЯМ В СФЕРЕ ЭКОЛОГИИ

Аннотация

Crimes in the field of ecology are among the crimes that pose a threat to the socio-economic development of our state and the health of citizens. The immediate initiation of criminal cases and their timely disclosure are important for the prevention and elimination of damage caused to the State and society, as well as to the natural environment. This article will focus on the specifics of the initiation of criminal cases for crimes committed in the field of ecology. Key words: The concept of a crime in the field of ecology, initiation of a criminal case, polluted territories, a source of pollution, inspection of polluted territories, objects, sampling of soil, water and air, environmental passport. ОСОБЕННОСТИ ВОЗБУЖДЕНИЯ УГОЛОВНЫХ ДЕЛ ПО ПРЕСТУПЛЕНИЯМ В СФЕРЕ ЭКОЛОГИИ Аннотация. Преступления в области экологии являются одними из преступлений, представляющих угрозу социально - экономическому развитию нашего государства и здоровью граждан. Незамедлительное возбуждение уголовных дел, их своевременное раскрытие имеют важное значение для предупреждения и ликвидации ущерба, наносимого государству и обществу, а также окружающей природной среде. В данной статье речь пойдет об особенностях возбуждения уголовных дел по преступлениям, совершаемым в сфере экологии. Ключевые слова: Понятие преступления в сфере экологии, возбуждение уголовного дела, загрязненные территории, источник загрязнеия, осмотр загрязненных территорий, объектов, отбор проб почвы, воды и воздуха, экологический паспорт. Ma`lumki, 2022 yilning 20 dekabr kuni Muhtaram Yurtboshimiz O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi va O‘zbekiston xalqiga murojaat qildi. Ushbu murojaatnoma butun 8 67 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 10 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ O‘zbekiston xalqi tomonidan katta qiziqish bilan kutib olindi. Ushbu murojaatnomada kelgusi 2023 yilda davlat va jamiyat hayotining barcha sohalarida amalga oshirilishi kerak bo‘lgan ishlar va islohotlarning ustuvor yo‘nalishlari ko‘rsatib o‘tildi. O‘zbekiston Respublikasi Prezident boshqa sohalar singari bugungi kunning nafaqat O‘zbekistonda, balki jahon miqyosida global muammolardan biri bo‘lgan ekologiya sohasidagi yechimini kutayotgan muammolarga ham alohida urg‘u berib, “Hozirgi vaqtda butun dunyoda bo‘lgani kabi O‘zbekistonda ham jiddiy ekologik muammolar paydo bo‘lmoqda. Aksariyat hududlarimizda tuproq tarkibi buzilib, unumdor yerlar qisqarib borayotgani, cho‘llanish, suv yetishmasligi, qurg‘oqchilik, aholini toza ichimlik suvi bilan tahminlash shular jumlasidandir”1,- deya ta’kidladi. Bunday ustivor vazifalardan kelib chiqib, atrof tabiiy muhitni muhofaza qilish, milliy boyliklarimiz hisoblangan barcha tabiiy resurslardan oqilona va samarali foydalanish, ularni ehtiyot qilish, saqlash, mazkur sohada sodir etiladigan huquqbuzarliklar va jinoyatlarni oldini olish hamda qarshi kurashda fuqarolar o‘zlarining konstitutsiyaviy burchlariga so‘zsiz rioya qilishlari, huquqni muhofaza qilish organlari ham o‘z vazifalariga vijdonan yondoshmoqlari lozim. Sodir etilgan ekologiya sohasidagi jinoyatlar yuzasidan tergovchi oldida turgan vazifalardan kelib chiqib, ish bo‘yicha tergov yo‘nalishi, bu harakatlarning birinchi galdagi tadbirlarni belgilab oladi. Bunda, avvalo, jinoiy xatti - harakatning kelib chiqish sabablari va ekologik obyektlar ifloslanishining intensivligi aniqlanadi. Buning uchun esa: - hodisa sodir bo‘lgan joy va tozalash inshootlarini ko‘zdan kechirish; - atrof muhitning ifloslanishiga olib kelgan ishlab chiqarish jarayoni bilan tanishish; - ifloslayotgan manbalarni bartaraf etish chorasini ko‘rish; - jinoyat sodir etishida gumon qilinayotgan, ayblanayotgan, jabrlangan shaхslar hamda guvohlarni so‘roq qilish; - ifloslanishning texnologik jarayonini ko‘rsatadigan hujjatlarni olib qo‘yish, ichki boshqaruv nazoratining holati, ekologik nazoratni amalga oshiradigan inspektsiya va organlarning ma`lumotlari: - ifloslanganlik darajasini tahdil etish uchun tuproq, suv va havodan namunalar olish; - ish holatlariga qarab turli sud ekspsrtizalarini tayinlash kabi harakatlarni amalga oshirish lozim. Ekologiya sohasidagi jinoyatlar davlatimizning ijtimoiy - iqtisodiy taraqqiyotiga, fuqarolarning sog‘lig‘iga xavf soladigan jinoyatlardan biri bo‘lib, jinoyat ishini kechiktirmasdan qo‘zg‘atish, ularni o‘z vaqtida ochish davlat va jamiyatga, atrof - tabiiy muhitga keltiriladigan zararlarning oldini olish hamda bartaraf etishda muhim ahamiyat kasb etadi. Sodir etilgan ekologiya sohasidagi jinoyatlar yuzasidan ham jinoiy ish jinoyat protsessual konunida ko‘rsatilgan vaj va asoslar mavjud bo‘lganda qo‘zg‘atiladi. Sodir etilgan ijtimoiy xavfli qilmishni davlat nomidan jinoiy ta`qib qilish jinoyat ishi 1 O’zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning Oliy Majlisga va O‘zbekiston xalqiga Murojaatnomasi 2022-yil 20-dekabr. https://review.uz/oz/post/ozbekiston-respublikasi-prezidenti-shavkat-mirziyoyevning-2023-yil- uchun-murojaatnomasi. 8