СИТУАЦИЯ С ИСПОЛЬЗОВАНИЕМ ТВОРЕНИЙ КОМПОЗИТОРА МУХТОРА АШРАФИЯ И ДОНИ ЗОКИРОВА НА УРОКАХ МУЗЫКИ

Аннотация

The article is about the creative activity of the famous actor, chief director of the Karakalpak Theater of the young spectator, winner of a number of prizes, Honored Worker of Culture of the Republic of Uzbekistan Irzamurod Aybatov Keywords: Theater, actor, director, drama, festival, serkira inventive, art ransom O`zbek ha`m Qaraqalpaq ko`rkem o`neri ha`m ma`deniyatinin` rawajlanıwına óz u`lesin qosqan, xalqımız kewlinen tereń orın iyelegen, kásiplesleriniń hám shákirtleriniń súyikli ustazı, Ózbekstanǵa xızmet kórsetken mádeniyat xızmetkeri Irzamurat Aybatov házir aramızda joq. Ol 1961-jılı Qaraqalpaqstan Respublikası Kegeyli rayonında tuwılǵan. Balalıǵınan kórkem ónerge bolǵan qızıǵıwshılıǵı onı 1978-jılı Тashkent mámleketlik teatr hám súwretshilik kórkem óner institutınıń “Drama teatrı hám kino artyorlıǵı” fakultetine oqıwǵa kiriwge sebepshi boladı. Birinshi ustazı hám kurs basshısı Aman Abdurazzaqovtan tarawdıń sırların úyrendi. Oqıwı dawamında óz qábiletin kórsetip, itibarǵa tústi. Diplom spektakli ushın Molerdiń “Skapenniń hiylesi” shıǵarması saylap alınadı. Ol Silvestr rolın tabıslı atqarıp shıqtı. Oqıwdı tamamlap, Qaraqalpaq mámleketlik jas tamashagóyler teatrında aktyor bolıp óziniń dáslepki miynet jolın baslaydı. Usı kúnnen baslap Qaraqalpaq teatr kórkem óneri rawajlanıwında óziniń múnasip úlesin qosa basladı. Ózbek hám Qaraqalpaq xalqınıń ózine tán milliy kórkem ónerin úgit-násiyatlaw hám olardıń xalıqlar kórkem ónerinde óz-ara baylanısın teatr tarawında sáwlelendiriw maqsetinde tınımsız miynet etti. Irzamurat Aybatov óziniń aktyorlıq dóretiwshiligi dawamında júzden aslam bir-birin qaytalamaytug’ın roller atqardı. Bular: К.Raxmanovtıń “Toǵız tońqıldaq bir sheńkildek” spektaklinde - Allaniyaz bay, S.Xojaniyazovtıń “Úmit ushqınları”nda - Diyqan, S.Jumagulovtıń “Adamlar qalay buzilǵan”da - Wázir, A.Ótalievtiń “Sultan Jalaliddin Manguberdi”de – Toqayxan, S.Jumagulovtıń “Kúyewińdi berip tur”da – Manas, К.Goldoniniń “Eki bayǵa bir malay”nda – 1 30 0 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Silvio, Моlerdiń “Skapenniń hiylesi”nde – Silvestr sıyaqlı obrazlar dóretip, tamashagóyler kewlinen orın alıp, alǵıslarına miyassar boldı. Belgili aktyor I.Aybatov “Qaraqalpaqfilm”de de bir qansha obrazlar dóretti. Atap aytqanda, M.Nızanovtıń “Kurort” kinofilminde – Mırzabay, “Ómirdiń úsh paslında – Jumabay, “Urı”da – Qazaq kisi obrazların sáwlelendirdi hám xalqımızdıń súyikli aktyorına aylandı. Ádette belgili aktyorlar saxnalastırǵan spektakllerden kewli tolmasa ózin rejissyorlıq tarawda da sınap kóriwge qarar etedi. Bul tarawda oǵan rejissyor Rembay Tóreniyazov ustazlıq etti hám birgelikte S.Salahiddinovtıń “Ómir esik artında” spektaklin saxnalastırdı. Bul spektakl onıń birinshi rejissyorlıq jumısı boldı. Spektakl tabıslı shıqqannan keyin onıń ózine degen isenimi artıp, rejissyor sıpatında bir – birin tákirarlamaytuǵın spektakller saxnalastırdı. Teatr jámááti oǵan isenim bildirip, 2005-jıldan teatrdıń bas rejissyorı etip tayınlandı. Ómiriniń aqırına shekem bas rejissyor bolıp miynet etken I.Aybatov túrli janrlarda 40 tan aslam spektakller saxnalastırdı. Teatrdaǵı hám kinodaǵı dóretiwshiligi sıyaqlı rejissurada da tanımalı bola basladı. Máselen, H.Muhammad hám T.Azizxojaevlardıń “Kúyewler bellesiwi”, F.Babajanovanıń “Anam, janım anam”, K.Raxmanovtıń “Toǵız tońqildaq bir sheńkildek”, Q.Mátmuratovtıń “Кеmpirge talas”, G.Tursunovanıń “Sınaq”, P.Aytmuratovtıń “Ana qızım, shıraǵım”, R.Yurievtıń “Fermer Nurım ata, J.Mahmudovtıń “Sadıq doslar”, P.Aytmuratovtıń “Arzıwlar qanatında”, “Awılǵa qaytıw” sıyaqlı spektakllerdi zamanagóy usılda saxnalastırıp, tamashagóyler hám qánigelerdiń kewlinen orın aldı. Talantlı insan bir jumıstı qolına alsa onı aqırına shekem jetkeredı. Aktyorlıq hám rejissyorlıq tarawında jetiskenlikke eriskennen soń endi ózin dramaturgiyada da sınap kórdi. Nátiyjede “Balalıǵım shoxlıǵım”, “On altıǵa shıqpaǵanlar kirmesin”, “Ápsana”, “Jańa jıl tamashaları” sıyaqlı shıǵarmalar avtorına aylandı. Onıń dramaturgiyası hám rejissurası jaslardı ruwxıy jetik, bárkamal insanlar etip tárbiyalawshı spektaklerge aylandı. Belgilı hám talantlı dóretiwshi basshılıǵında teatr jámááti bir qansha sırt el mámleketlerinde festivallarǵa qatnasıp, tájiriybe arttırdı. Tınımsız izleniwler óz nátiyjesin berdi. 1987-jılı K.Kárimovtıń Qaraqalpaq xalıq ertegi tiykarında saxnalastırǵan “Altın teńge” spektaklindegi – Qarabay obrazın dóretkeni ushın “Jıldıń eń jaqsı milliy obrazı” nominatsiyası jeńimpazı bolǵan bolsa, 1990-jılı Tashkent qalasında ótkerilgen “Orta Aziya hám Qazaqstan jas tamashgóyler teatr festivalında” “Eń jaqsı atqarǵan epizotlıq roli ushın” nominatsiyasın qolǵa kirgizdi. Onıń miynetlerin múnásip bahalap, 1994-jılı Qaraqalpaqstan “Jaslar” sıylıǵınıń laureatı boldı. 2007-jılı Túrkmenstannıń Ashqabat qalasında ótkerilgen “Milliy folklor hám teatr kórkem óneri” festivalında, sol qatarı Mısırdıń Qahira qalasında ótkerilgen IX “Хаlıqar