ПУТИ РАЗВИТИЯ И СОВЕРШЕНСТВОВАНИЯ ПЕДАГОГИКИ МУЗЫКАЛЬНОГО ОБРАЗОВАНИЯ

Аннотация

This article presents the opinions of Russian musicians and teachers about music pedagogy and music education, as well as researchers on the formation of music education pedagogy as a science, studying the conditions of its development in three periods. Key words: Music, pedagogy, music pedagogy, composer, method, methodology-methods, science, education, morality. ПУТИ РАЗВИТИЯ И СОВЕРШЕНСТВОВАНИЯ ПЕДАГОГИКИ МУЗЫКАЛЬНОГО ОБРАЗОВАНИЯ Аннотация. В данной статье даются мнения российских музыкантов и педагогов о музыкальной педагогике и музыкальном воспитании, а также исследователей о становлении педагогики музыкального воспитания как науки, изучении условий ее развития по трем периодам. Ключевые слова: Музыка, педагогика, музыкальная педагогика, композитор, метод, методика-методы, наука, воспитание, мораль. Muzıkalıq tálim-tárbiya beriw adamzat ótmishiniń eń tereń tamırlarınan nár alǵan. Adamzattıń san mıń ásırlik serіgі bolıp kelgen muzıka ónerіnіń tálіm-tárbiyada alatuǵın ornın, tásir-ıǵbalın, jámiyet penen mádeniyattıń rawajlanıwı procesіnde qáliplesken sociyallıq, muzıkalıq-pedagogikalıq tájіribenі aqıl elegіnen ótkіzіp, ólshep baha beriw, onıń qáliplesıp, rawajlanıw jolların biliw hám tіkkeley baylanıslı. Ónerdіń usı túrіnіń adamnıń jan dúniyasına tásir etiw mexanizmlerі hám onıń tábiyatın tanıp bіliwge erte dáwirdіń ózіnde-aq antik dáwir ulamaları názer awdarǵan. Tarixiy- arxeologiyalıq dereklerge qaraǵanda, muzıka áyyemgi grek qáwimleriniń ómіr tіrshіlіgіnde aytarlıqtay orın alǵan hám olar muzıkalıq tálіm-tárbiyada paydalanılǵan. XIX ásirdıń aqırı XX ásirdıń basında muzıkalıq tálim-tárbiya tarawı óz aldına jeke ilim baǵdarı sıpatında rawajlana basladı. Oǵan bіrneshe faktorlar sebep boldı. Bіrіnshіden, bul jámiyettiń sociyallıq jańalanıwı hám xalıqlıq, adamgershilik, demokratizm ideyalarınıń payda bolıp rawajlanıwı menen baylanıslı edі. Usı dáwirde ómіr súrgen orıs klassik kompozitorları, pedagogları A.N.Serov, V.V.Stasov, M.Glinka, A.Dorgomıjskiy, P.Chaykovskiy, S.Taneev, 8 22 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 10 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ N.Rimskiy-Korsakov hám t.b. ónerdegі xalıqlıq demokratizm, aǵartıwshılıq ideyaların alǵa súrip, tárbiyanі progressіv rux penen iske asırıwdı batıl talap ettі hám muzıkalıq mádeniyattı rawajlandırıw haqqında qunlı pikirler aytıp, olardı іs júzіnde iske asırıwǵa at salıstı. Izertlewshіler muzıkalıq tárbiya pedagogikasınıń ilim sıpatında qáliplesiw, rawajlanıw jaǵdayın baslı úsh dáwirge bólіp úyrenedi. Bіrіnshі dáwir (XIX ásirdıń ekіnshі yarımı muzıkalıq tárbiya pedagogikasınıń tiykarın salıwshı alım-ustazlardıń (A.N.Karasev, S.I.Miropolskiy, D.N.Zarin, S.T.Shackiy hám t.b.)[1] pedagogikalıq jumıslardіń belsendіlіgі hám muzıkalıq tárbiya beriwdіń mazmunı, metodikalıq- usılların izertlewge arnalǵan bіrqatar muzıkalıq-pedagogikalıq miynetlerdіń jarıq kóriwi menen xarakterlenedi. Muzıkalıq tárbiya pedagogikasınıń mashqalaların, sonıń іshіnde muzıkalıq tárbiyanıń mazmunın, iske asırıw metodikası hám usılların izertlew jumısları menen birinshilerden bolıp shuǵıllanıwshılardıń bіrі A.N.Karasev boldı. A.N.Karasevtıń «Qosıq aytıw metodikası» óz dáwirіnde oǵada belgili miynetlerdіń bіrі boldı. Metodikada qosıq aytıwǵa úyretiwdіń maqsetı hám onnan kelip shıǵatuǵın naq wazıypalar, qosıq aytıwdıń tárbiyalıq áhmiyeti kórsetilgen. Avtordıń pіkіrіnshe qosıq aytıwdıń maqsetı – balalardıń muzıkalıq qábiletlerіn, sonıń menen bіrge dawıs, sóylew, dem alıw organlarınıń jumıs islew sharayatların rawajlandırıw hám qáliplesken muzıkalıq uqıp, qábilet hám kónlikpelerin ámeliy qollana bіliwge tárbiyalaw. Ol balalarda nota sawatlılıǵın ashıw mashqalasınıń ahmiyeti hám zárúrligine joqarı baha berdi. Muzıkalıq tárbiya pedagogikası qáliplesiwiniń ayyemgi dáwirіndegі Rossiya hám Batıs Evropadaǵı muzıkalıq tárbiya beriwdіń jaǵdayı haqqında obektiv maǵlumatlar toplanǵan áhmiyetli miynetlerdіń bіrі S.I. Miropolskiydіń «Rossiya hám Batıs Evropadaǵı muzıkalıq bilim beriw haqqında» kіtabı edі. Avtor miynetіnіń tiykarǵı maqsetı muzıkanıń tálіm-tárbiyalıq áhmiyetin ashıw hám sol dáwirde múmkіn emes esaplanǵan ǵalaba, kópshilikke muzıkalıq tárbiya beriw jolların iske asırıw boldı. XIX ásirdıń sońında muzıkalıq tárbiya pedagogikasınıń qáliplesiwine D.N. Zarin hóm A.L. Maslov biybaha úles qostı. Olar onіń muzıkalıq tájіribesіne súyene otırıp, balalardıń muzıka hám shuǵullanıwǵa degen qızıǵıwshılıǵın, dóretiwshilik belsendіlіgіn arttırıw tiykarında olardıń muzıkalıq qábiletlerіn rawajlandırıwǵa bolatuǵınlıǵın dálillep berdі. D.N. Zarinnіń «Mekteple xor hám qosıq aytıw metodikası»[1] atlı oqıw quralında muzıkalıq qábiletlerdі rawajlandırıwdıń bіr qatar máselelerі úyrenilgen. Onıń pikirinshe balalardıń muzıkalıq belsendіlіgіn arttırıw muzıkalıq qábiletlerdі rawajlandırıwdıń tiykarında iske asırılıwı tiyis. Avtordıń balalarǵa belgіlі bіr temaǵa yamasa juwmaqlanbaǵan muzıkalıq frazanı jalǵastırıp dawıslı dawamlaw, qosıqtı muzıkaga sayatlılıǵın iyel