ДВИЖЕНИЯ В РАБОТЕ «ЖИВУТ ПОСЛЕДНИЕ ВО СНЕ». (в случае метафоры и метонимии)

Аннотация

The use of metaphors in works is a writer's tool. Therefore, all artistic tools in the work are the value of the work and increase the level of readability. The work we are describing and analyzing it artistically and linguistically is the work "Dreams of Past Lives". Let's take a look at the artistic tools that increase its value one by one. Key words: Metaphor, metanomy, metaphor, irony. ДВИЖЕНИЯ В РАБОТЕ «ЖИВУТ ПОСЛЕДНИЕ ВО СНЕ». (в случае метафоры и метонимии) Аннотация. Использование метафор в произведениях – инструмент писателя. Поэтому все художественные средства в произведении представляют ценность произведения и повышают уровень читабельности. Произведение, которое мы описываем и анализируем в художественном и языковом отношении, – это произведение «Сны прошлых жизней». Давайте посмотрим на художественные инструменты, которые один за другим увеличивают его ценность. Ключевые слова: Метафора, метаномия, метафора, ирония. Ko’chim deyilganda “adabiy asarning badiiy qimmarini, ifodaliligini, ekspressivlikni kuchaytirish uchun bir narsaning nomini, belgisini ikkinchisiga ko’cherish yoki so’zlarning umumiy ko’chma ma’noda ishlatilishini” nazarda tutiladi. So’z ma’nosining ko’chish jarayonlari turli ko’rinishlarda voqe bo’ladi, bu jarayonlar va ularning natijalari sifatida yuzaga keladigan hodisalar, bu hodisalarning turlari, o’ziga xos xususiyatlari kabi masalalar o’zbek tilshunosligida ancha batafsil o’rganilgan. Badiiy matnning lingvistik tahlili” qo’llanmasida ko’chimlar quyidagicha tasnif qilingan: 1. So’z ma’nosining sifatiy ko’chishiga asoslamgan troplar: a) giperbola; b)meyozis, 2.So’z ma’nosining sifatiy ko’chishiga asoslangan tropla: a)metafora; b)metonimiya; c)ironiya. qolgan tasviriy vositalar mazkur ko’chimlarning ko’rinishi sifatida beriladi: simvol, jonlantirish, epitet – apastrofa – metaforaning; perifraza, snekdoxa, allegoriy, epitet – metonimiyaning; antifraza, sarkazm – ironiyaning; litota meyozisning ko’rinishlaridir. Metafora. Narsa-buyum, voqea va hodisalar o’rtasidagi o’zaro o’xshashlikka asoslangan ma’no ko’chishiga metafora deyiladi. Metafora ko’chma ma’no hosil qilishning eng keng tarqalgan usullaridan biri bo’lib, mumtoz adabiyaot shunosligimizda “istiora”deb yuritilgan. 6 77 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 10 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Metafora orqali ma’no ko’chishida konnotativ ma’no yorqinroq aks etadi. Masalan, ot, eshak, qo’y, it, tulki, bo’ri, musicha, lochin, burgut, lola va hayvon nomlari bo’lgan leksemalar mavjudki, bu so’zlar o’z ma’nosidan tashqari, ko’chma ma’noda juda keng qo’llanadi. Misol uchun asarlarda qo’llangan: Buqalamun bilan uchrashuv. Buqalamun metafora bo’lib kelgan. Metonimiya. Grekchada “qayta nomlash”. voqea – hodisa,narsa – buyumlar o’rtasidagi o’zaro yaqinlik va bog’liqlik asosida ma’no ko’chishiga aytiladi. <etonimiya ham qiyosga asoslanadi. Faqat “metaforada bir-biriga o’xshash predmetlarning belgilari qiyoslansa, metonimiyaqda bu ikki predmet tashqi ko’rinishi yoki ichki xususiyatlari bilan bir- biriga qandaydir aloqasi bo’lsa ham, ammo, umuman bir-biridan farq qiluvchi predmetlarning belgilari chog’ishtiriladi”. Masalan: Fuzuliyni oldim qo’limga, Majnun bo’lib yig’lab qichqirdi. Metafora. Kuz o’lim to’shagida yotgan bemorga o’xshaydi. oyoq ostida kasalmand xazonlar ingraydi. Yer-u ko’kni kafandek oppoq tuman chulg’aydi. Oq zulmat orasidan qarg’alqrning xosiyatsiz fig’oni eshitiladi. Erta – indin osmonga motam libosini kiygan bulutlar chiqadi. Yer-u osmon oqish, xira pardaga o’rab tashlaganday. Qurbonay xola bu sovuq gap kimdan chiqqanini anglagan edi. Shahnoza melisaxonaning fayzsiz yo’laklaridan o’tib borarkan, hech kimni ko’rmas, hech narsani eshitmas edi. Bostirmaning qorayib ketgan pastak shiftida olmadekkina lampochka osilib turardi. Millatchilikqilma!-dedi chol toshbaqaga o’xshash ingichka bo’ynini cho’zib. Havo sovuq, osmunda zahardek qor uchqunlari erinchoq kezadi. Qonqus olisdan jigarrang ilondek to’lg’anayotgani ko’zga tashlanardi. Yunusboy ham, qozondek sallali Eshon ham ikki bukilib ta’zim qilishardi. Bir mahal qarasa anhor sohilida bilalar qaldirg’ochdek tizilib o’tiribdi. Qo’ying endi taqsir!-chollardan biri Ro’zmat otaga yumshoq dashnom berdi. O’zim ayibdorman, bolam -dedi xuddi o’g’ir gunohiga iqror bo’lgan odamdek ishonch bilan. Yuragi muzlab ketgandek bo’ldi. Voyenkomat degani qassobxonadek gap. O’sha kecha Nazira tushiga kirdi. Boshiga oppoq ro’mol o’rab olganmish. Xuddi otinoyilarga o’xsharmish. Paltosini kiya turib dona-dona qilib ta’kidladi: -Ey, pichanni qo’riqlab yotgan qari it! U xira pashshadek bema’ni g’o’ngilagan savollarni quvib solidi. Qaysi tomonda iliqroq shamol essa, o’sha yoqqa qarab egiladigan, bir qarasang feudal o’tmishni ulug’laydigan, bir qarasang g’arbga topinadigan betayin ziyoli ham emas! Tun-yolg’izlarni sinash uchun yuborilgan jazo elchisi. Avval ko’zingniko’r qiladi.Keyin qulog’ingni shang’illatadi. Undan keyin yuragingni g’ijimlay