О‘z-о‘zini rivojlantirishning o‘ziga xos xususiyatlari

Аннотация

Mazkur maqolada о‘z-о‘zini rivojlantirishning o‘ziga xos xususiyatlari tahlil etilgan. Shuningdek, maqolada о‘z-о‘zini anglash imkonini beruvchi topshiriqlar, о‘z о‘rnini belgilab olishga imkoniyat beruvchi topshiriqlar, о‘quvchilarni hamkorlikda rivojlanishiga qaratilgan topshiriqlar, о‘zini о‘zgartirish, rivojlanishga qaratilgan topshiriqlar ham berilgan. Kalit so‘zlar: о‘z-о‘zini anglash imkonini beruvchi topshiriqlar, о‘z о‘rnini belgilab olishga imkoniyat beruvchi topshiriqlar, о‘quvchilarni hamkorlikda rivojlanishiga qaratilgan topshiriqlar, о‘zini о‘zgartirish, rivojlanishga qaratilgan topshiriqlar. О‘z-о‘zini rivojlantirish tushunchasida shaxsning о‘zida kasbiy tajriba, malaka va mahoratni takomillashtirish yо‘lida aniq maqsad va puxta о‘ylangan vazifalar asosida mustaqil ravishda amaliy harakatlarni tashkil etishi tushuniladi. Individual shaxsni rivojlantirish maqsadida о‘quv faoliyatini tashkil qilish uchun quyidagi topshiriqlar beriladi: о‘z-о‘zini anglash imkonini beruvchi topshiriqlar (о‘qituvchining о‘quvchilarga murojaati “О‘zingni angla, о‘zing bilib ol” jumlalari bilan ifodalanadi); о‘z о‘rnini belgilab olishga imkoniyat beruvchi topshiriqlar (о‘qituvchining о‘quvchiga murojaati “О‘zing tanla” jumlasi bilan ifodalanadi); 27 о‘quvchilarni hamkorlikda rivojlanishiga qaratilgan topshiriqlar (“Hamkorlikda ijod qiling”); о‘zini о‘zgartirish, rivojlanishga qaratilgan topshiriqlar va birgalikda ishlash usullari (“О‘zing uchun о‘zingni о‘zgartir”). Topshiriq turlari quyidagilardan iborat: 1. О‘z-о‘zini anglash imkonini beruvchi topshiriqlar (о‘qituvchining о‘quvchilarga murojaati “О‘zingni angla, о‘zing bilib ol” jumlalari bilan ifodalanadi): о‘z-о‘zini baholash (о‘qituvchining tayyorlagan rejasi, sxemasi, algoritmi bо‘yicha bajarilgan ishni tekshirish, xatolarini tahlil qilish); mazmun bо‘yicha bajarilgan ishning usulini tahlil qilish va о‘z-о‘zini baholash (masalaning yechish usulini ratsionalligi, insho rejasining ifodaliligi, laboratoriya ishidagi amallarning ketma-ketligi); о‘quvchini о‘quv faoliyat subyekti sifatida о‘z-о‘zini baholashi (о‘z ishini rejalashtira olamanmi, о‘z harakatlarimni tashkil qila olamanmi, erishgan natijalarimni baholay olamanmi); о‘quv faoliyatida о‘zining ishtirokini baholashi (faollik darajasi, boshqa ishtirokchilar bilan hamkorligi, tashabbuskorligi, ijodkorligi); darsni hamda uy vazifasini bilish qobiliyatlarini aniqlash (diqqat, idrok, xotira va boshqalar); “Kо‘zguli topshiriqlar” - о‘quv mazmunida berilgan qahramonlarda о‘zining shaxsiy xususiyatlarini topish (masalan, adabiyot fanida). 2. О‘z о‘rnini belgilab olishga imkoniyat beruvchi topshiriqlar (о‘qituvchining о‘quvchiga murojaati “О‘zing tanla” jumlasi bilan ifodalanadi): turli о‘quv mavzuni asosli tanlash; turli yо‘nalishlardagi sifatli topshiriqlarni tanlash (kreativlik, nazariy, ixchamligi va boshqalar); о‘quv balining darajasiga mos keladigan о‘quv faoliyatini tanlash imkonini beruvchi topshiriqlar; о‘quv faoliyati usulini asosli tanlash imkonini yaratuvchi topshiriqlar (о‘qituvchi va sinfdoshlar bilan о‘zaro aloqa qilish usullari, vazifalarni kim bilan va qanday bajarish); о‘quv faoliyatini tanlash (qisqa vaqt davomida mavzuni о‘zlashtirish, mavzuni bо‘laklarga bо‘lib о‘zlashtirish); о‘quvchilar tomonidan qaysi yо‘nalishda rivojlanishini tanlash. 3. О‘quvchilarni hamkorlikda rivojlanishiga qaratilgan topshiriqlar (“Hamkorlikda ijod qiling”): turli texnologiya va shakllardan foydalanib, guruhlarda ijodiy ishlash: “aqliy hujum”, rolli о‘yinlar, guruhlarda ishlash, proyekt metodi va boshqalar; birgalikda bajaraladigan “oddiy” ijodiy topshiriqlar (jamoa bilan, juftliklarda insho yozish, guruhlarga bо‘lib laboratoriya ishini ѐzish va boshqalar); guruhlarda о‘qituvchi tomonidan о‘quvchilarga vazifalarni, о‘rnini bо‘lib bergan holda birgalikda ijodiy topshiriqni bajarish: guruh boshlig‘i, “bezatuvchi”, eksport kontrolyor va boshqalar; rollarni taqsimlab, ijodiy rolli о‘yinlar tashkil qilish (taqsimlangan rollar о‘zaro bog‘langan, ijodiy namayon bо‘lishga imkon berishi, individual va umumiy ijodiy natijaga erishishga qaratilgan bо‘lishi kerak); birgalikda ishlashda ishtirokchilarning о‘zaro hamjihatligini kо‘zlagan topshiriqlar (masalan, о‘zining nerv sistemasining xususiyatlarini aniqlash bо‘yicha tajribalar yoki chet tilida bir-biridan intervyu olish); 28 faoliyatning natijasi va jaraѐnini birgalikda tahlil qilish (masalan, guruhning har bir vakili tomonidan mavzuni о‘zlashtirganlik darajasini muhokama qilish, guruh ishini baholash); о‘quv faoliyatining individual maqsadi va rejasini ishlab chiqishda bir-biriga yordam berish (laboratoriya ishlarini bajarish bо‘yicha rejasini birgalikda tuzish, nazorat ishiga tayѐrlanish bо‘yicha individual rejani birgalikda ishlab chiqish); 4. О‘zini о‘zgartirish, rivojlanishga qaratilgan topshiriqlar va birgalikda ishlash usullari (“О‘zing uchun о‘zingni о‘zgartir”): о‘quv faoliyatini bahosiz bajarish bо‘yicha topshiriqlar (masalan, uyda turli masalalarni ishlab kelish bо‘y