ПРОИЗВОДСТВО КОНКУРЕНТОСПОСОБНОЙ ПРОДУКЦИИ И ЕЕ СЕРТИФИКАЦИЯ ПУТЕМ ВНЕДРЕНИЯ СИСТЕМЫ МЕНЕДЖМЕНТА КАЧЕСТВА НА ПРЕДПРИЯТИЯХ ПИЩЕВОЙ ПРОМЫШЛЕННОСТИ

Аннотация

In the article, the research work on the production of competitive goods and their certification through the introduction of a quality management system in food enterprises, as well as the status of the implementation of quality management in Uzbekistan, the identification and assessment of factors affecting the competitiveness of industrial products, the creation of healthy competition in the market by improving the quality management system conclusions, scientific proposals and practical recommendations are presented. Key words: quality management, quality management system, principles of quality management, ISO standards, general quality management. ПРОИЗВОДСТВО КОНКУРЕНТОСПОСОБНОЙ ПРОДУКЦИИ И ЕЕ СЕРТИФИКАЦИЯ ПУТЕМ ВНЕДРЕНИЯ СИСТЕМЫ МЕНЕДЖМЕНТА КАЧЕСТВА НА ПРЕДПРИЯТИЯХ ПИЩЕВОЙ ПРОМЫШЛЕННОСТИ Аннотация. В статье проведены исследовательские работы по производству конкурентоспособной продукции и ее сертификации путем внедрения системы менеджмента качества на предприятиях пищевой промышленности, а также состояние внедрения менеджмента качества в Узбекистане, выявление и оценка факторов. влияющие на конкурентоспособность промышленной продукции, а также на совершенствование системы управления качеством на рынке.Сделаны выводы, научные предложения и практические рекомендации по созданию конкуренции. Ключевые слова: менеджмент качества, система менеджмента качества, принципы менеджмента качества, стандарты ISO, общий менеджмент качества. Jahon iqtisodiyotining globallashuvi isteʻmolchilarning maxsulot va xizmatlarga bo’lgan talablarini ortib borishiga sabab bo’lmoqda. Shu sababli maxsulot sifatining pastligi sababli uni 9 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 10 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ bartaraf etishga sarflanadigan katta xarajatlar jahon mamlakatlari iqtisodiyoti uchun jiddiy muammolarni keltirib chiqarmoqda. Sifat tushunchasini anglab yetish va undan isteʻmolchi yoki ishlab chiqaruvchi sifatida samarali foydalanish uchun sifatga berilgan taʻriflarni diqqat bilan oʻrganishni talab qiladi. Chunki, sifatga berilgan ta`riflar turlicha boʻlib, vaqt oʻtishi bilan ular oʻzgarib borish tendensiyasiga ega. Sifat tushunchasi birinchi marotaba eramizdan avvalgi III asrlarda Aristotel tomonidan oʻrganilgan [1]. Ayniqsa, sifatga boʻlgan isteʻmolchilarning dunyoqarashi maxsulotlar takomillashib borgan sari oʻzgarishda davom etmoqda. Hozirga vaqtga qadar, maxsulot sifatini boshqarish tizimini takomillashtirish masalalari yuzasidan koʻplab xorijlik olimlar tomonidan tadqiqot ishlari olib borilgan. Shu jumladan, V.I.Siskov oʻz tadqiqotlarida quyidagicha taʻrif beradi “sifat- ishlab chiqarish va iste`molning sifat bilan bogʻliq tomonlarini hisobga oladi va shunday taʻkidlaydi: “Muammoning ikki tomonini bir-biridan farklash lozim: maxsulot xususiyatlarining bir guruhi uning texnik shartlar talablariga muvofiq ishlab chiqarilish jarayonida shakllanadi. Bu maxsulotning ishlab chiqarish sifati. Ikkinchi guruh xususiyatlar esa maxsulot isteʻmoli jarayonida namoyon boʻladi. Bu maxsulotning isteʻmollilik sifati hisoblanadi” [2]. Hozirgi vaqtda maxsulotlar sifatini yaxshilash strategik muammo boʻlib, mamlakatimiz iqtisodiyotining stabillashuvi bu muammolarning hal etilishiga bogʻliqdir. Sifatni yaxshilash jarayoni maxsulotni sotish yoki maxsulot ishlab chiqarishda faqatgina koʻproq foyda olish uchungina emas, balki jamiyat uchun, uning ravnaqi uchun ham zarurdir. ISO standartlari turkumining universalligi shundaki, ularda maxsulotning har bir turiga boʻlgan mutloq oʻlchovli mezonlar qoʻyilmaydi. ISO 9000 standartlari turkumi faqat sifat tizimining ishlashi metodologiyasini aniqlab beradi, tizim esa oʻz navbatida korxona tomonidan koʻrsatilayotgan maxsulotning yuqori sifatini, boshqacha qilib aytganda – isteʻmolchilarning talabini yuqori darajada qanoatlantirishini taʻminlaydi [4]. Standartlar toʻplami 4 ta asosiy standartdan iborat: 1. ISO 9000:2000 “Sifat menejmenti tizimlari. Asosiy qoidalar va lugʻat” – sifat menejmenti tizimlarining asosiy qoidalari va sifat menejmenti tizimi atamalarini izohlaydi. 2. ISO 9001:2000 “Sifat menejmenti tizimlari. Talablar” – sifat tizimlari uchun minimal zarur boʻlgan talablar majmuini joriy qilib, sertifikatlash va audit maqsadlarida qoʻllaniladi. 3. ISO 9004:2000 “Sifat menejmenti tizimlari. Faoliyatni yaxshilash boʻyicha tavsiyalar” - korxonalarning samaradorligini oshirishga qaratilgan sifat menejmenti tizimlarini yaratish boʻyicha uslubiy koʻrsatmalardan iborat. 4. ISO 19011 “Sifat menejmenti tizimini tekshirish va atrof-muhitni himoyalash boʻyicha yoʻriqnomalar”[4]. Tuzilishi va mazmuni boʻyicha oʻzaro toʻliq uygʻunlashtirilgan ISO 9001 va ISO 9004 standartlari asosiy hisoblanib, ular ham birga, ham alohida qoʻllanishi mumkin. Bundan tashqari, qoʻshimcha 10000 seriyali ISO yordamchi standartlari guruhi ham mavjud boʻlib, bularga Sifat menejment tizimiga taalluqli hujjatlarni ishlab chiqish, sifatning iqtisodiy masalalari, xodiml