ФОРМИРОВАНИЕ ПЕВЧЕСКИХ НАВЫКОВ В НАЧАЛЬНЫХ КЛАССАХ.

Аннотация

In this article, the basis of musical education for students is singing, because the tasks of developing musical ability and interest in musical art are the tasks of students' own activities. Key word: music, singing, spoon, artistic taste, emotional, vocal, culture, creativity ФОРМИРОВАНИЕ ПЕВЧЕСКИХ НАВЫКОВ В НАЧАЛЬНЫХ КЛАССАХ. Аннотация. В данной статье пение является основой музыкального образования учащихся, поскольку рассматриваются задачи развития музыкальных способностей и интереса к музыкальному искусству. Ключевые слова: музыка, пение, ложка, художественный вкус, эмоциональность, вокал, культура, творчество. Musiqa darslari boshqa fanlar darslaridan o’zining badiiyligi, qiziqarligi va bolalarda ko’proq, zavq emosional tuyg’ular va kechinmalar uyg’otish bilan ajralib turadi. Musiqa ayniqsa bolalarning aqliy va axloqiy rivojlanishga katta ijobiy ta’sir ko’rsatadi. Ma’lumki, musiqa darslari xorda kuylashlar, musiqa tinglash, musiqa savodi, musiqiy ijodkorlik kabi faoliyatlarni o’z ichiga oladi. O’quvchilarga musiqiy tarbiya berishning asosi qo’shiq aytish, chunki musiqaga bo’lgan qobiliyatni o’stirish musiqa san’atiga bo’lgan qiziqishni vazifalari o’quvchilarning o’z faoliyatlari jarayonida muvofaqqiyatli bajarishadi. Qo’shiq kuylash bolalarni musiqaga faol jalb etishning eng asosiy shaklidir. Qo’shiq kuylash o’quvchilarda qo’shiqchilik madaniyatining rivojlanishiga, ularning umumiy va musiqiy rivojiga ichki dunyosining tarbiyasiga, dunyoqarashining shakllanishiga ta’sir ko’rsatadi. Qo’shiqning ifodasi ijrosi bolalarning hissiy ta’sirchangligini o’stirib, musiqiy obrazlarni yanada chuqurroq tushunishlariga, ularda musiqiy did va extiyojlarning shakllanishiga yordam beradi. Qo’shiq kuylash har bir bola uchun estetik hissiyotlar, kayfiyatlar, kechinmalar va badiiy ehtiyojlarni ifodalashning oddiy va tabiy yo’lidir. Qo’shiqda estetik tarbiyaning ikkita ta’sirchan vositasi so’z va musiqa birlashadi. Qo’shiq o’rgatish jarayoni doimiy vokal mashqlar aytishni va kuyni diqqat bilan tinglashni, uni to’g’ri qaytarish va eslab qolishni talab etadi. Shuning uchun u umumiy musiqiy tarbiyaning eng ommaviy, ta’sirchan vositasidir. Birgalikda kuylash o’quvchilarni bir ijodiy jamoa qilib birlashtiradi. Jamoaviy qo’shiq kuylashda ovoz va eshituv xususiyatlari turlicha rivojlangan bolalar birlashadilar, bu esa o’ziga ishonchi kam bo’lgan, uyatchan bolalarni ham ijodiy ishga jalb etadi. Qo’shiq kuylash tufayli bolalarda metodik, garmonik his – tuyg’ularini his etish sof intanasiya faol rivojlanadi, kuylash apparati mustaxkamlanadi, nafas rivojlanadi, qomat 2 81 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 10 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ to’g’rilanadi, qon aylanish yaxshilanadi. Bu o’quvchilarning jismoniy o’sishga ham ijobiy ta’sir etadi. Qo’shiq kuylatishda o’qituvchi oldida quyidagi vazifalar turadi. - bolalarni jamoaviy kuylashga qiziqtirishi; - musiqa emosional ta’sirchanglikni o’stirish; - badiiy didni tarbiyalash; - qo’shiqchilik ovozini rivojlantirish chiroyli, tabiiy kuylashni shakllantirish, diapazonni kengaytirish; - badiiy ifodali, ongli ijroning asosi bo’lgan volkal – xor malakalarini o’stirish; - melodik, ritmik, garmonik eshituvini har tomonlama rivojlantirish. Qo’shiq kuylash uchun tinglangan qo’shiqlar xilma – xil janrda bo’lib, ular ko’proq milliy musiqamizdagi lirik qo’shiqlar, hazil, bolalar xalq qo’shiqlari, bolalar o’yinlarini uynash uchun mos keladigan kuy, qo’shiqlar, marsh va vals kuylarini o’z ichiga olgan. Shuningdek dasturlarga qardosh va chet el kompozitorlari asarlaridan ba’zi namunalar ham keltirilgan. Boshlang’ich sinf o’quvchilari har bir sinfda, har bir o’quv yilda 12-14 qo’shiq o’rganadilar. Shu davrda ular asosan bir ovozli qo’shiqlarni kuylash malakalarini puxta o’zlashtiradilar va ayni paytda ikki ovozli kuylashga tayyorgarlik ko’radilar III sinf 3 choragidan boshlab ikki ovozli elementlari bor qo’shiqlar tavsiya etiladi. Musiqa asarni idrok qilish, g’oyaviy jixatdan yaxlittaassurot qoldirish uchun ularni o’rganishda bir yoki bir necha dars asosida musiqa qonuniyatlari, ijrochilik turlari yoki uning ifoda vositasi bo’lgan ma’lum mazmun bilan bog’lanish katta ahamiyatga ega. Ikkinchidan, dars tuzilishiga ham bog’liq. Darsda bir necha musiqiy faoliyat turlarini musiqa tinglash, qo’shiq kuylash, asarni musiqiy pedagogik tahlil etish, musiqaning badiiy xususiyatlarini ritmik xarakterlarda ifodalashni maqsad sari yo’naltirish va bu bilan dars mazmunini qiziqarli tashkil etish. 1. Qo’shiq kuylash orqali o’quvchilarning his – tuyg’ularini shakllantirishda musiqa san’ati estetik tarbiyaning muhim omili bo’lib, u garmonik rivojlangan shaxsning kamolatga yetishi uchun unga muhim ta’sir etuvchi jarayondir. Boshlang’ich sinflarda musiqa mashg’ulotlarini qoniqarli uyushtirish yosh avlodni ichki dunyosini boyitish va san’atning to’g’ri tushinishdagi yagona yo’lidir. Musiqa kishilar extiyojini qondirib berar ekan, ularning ongini shakllantirish