Zulhaydarov Hasan Mahnud o’g’li Jahon iqtisodiyoti va Diplomatiya universiteti Jahon iqtisodiyoti va xalqaro iqtisodiy munosabatlar fakulteti 1-bosqich talabasi

Аннотация

Dunyoda ko’plab iqtisodiy rivojlangan mamlakatlar ko’p va ularning orasida Germaniya ham o’rin egallagan. Maqola mavzusi bo’yicha Germaniyaning hozirgi iqtiodiy holati, covid-19 davridagi iqtisodiy ko’rinishi va pandemiyadan so’ng u iqtisodiyotini qanday tilab olgani yoritiladi. Maqola davomida siz Germaniyaning ekspor va import hajmi, yirik hamkor davlatlari hamda YaIM hajmi haqida ma’lumot olishingiz mumkin. Kalit so’zlar: Eksport, import, yalpi ichki mahsulot, kimyo texnologiya, yangi texnika va texnologiyalar, kimyo sanoati, mashinasozlik, mexanizm, biznes, tashqi qarzlar, sivilizatsiya. Key words: Export, import, gross domestic product, chemical technologiy, new techniques and technologies, chemical industry, mechanical engineering, mechanism, business, foreign debts, civilized. Ключевые слова: Экспорт, импортировать, валовой внутренний продукт, химическая технология, новые техни и технологии, химическая промышленность, машиностроение, механизм, бизнес, внешние долги, цивилизация. Dunyo yaratilibdiki, mamlakatlar mavjud va bu mamlakatlar sivilizatsiya natijasida iqtisodiy rivojlangan va rivojlanmagan davlatlarga bo’linib qolgan. Sivilizatsiya mobaynida rivojlangan mamlakatlarga Germaniya davlatini ham shubhasiz misol qilsak bo’ladi. Mamlakatlarning rivojlanishi aynan qizg’in cho’qqisiga chiqgan bir paytda butun jahon boshiga og’ir talofat keldi. Bu talofat esa 2019- yilda paydo bo’lgan covid-19 pandemiyasi edi. Pandemiya jarayonida butun yer yuzidagi korxonalar zavodlar va umumiy iqtisodiy tizimlar zarar ko’rdi., natijada esa ko’plab davlatlar iqtisodiy qoloqlik va inqirozga yuz tutdi. Shu qatorda Germaniya ham bu baloning ofatlaridan chetda qolmadi. Covid-19 pandemiyasi Germaniyaning importiga katta ta'sir ko'rsatdi. Xalqaro ta'minot zanjirlaridagi uzilishlar, cheklovlar va global iqtisodiy turg'unlik Germaniya importiga salbiy ta'sir ko'rsatdi, pandemiya sababli Germaniya importi 1.35 trilliondan $1.28 trillionga tushdi, bu o'zgarish -7% ga teng. Bu davrda neft, avtomobillar va elektronika kabi asosiy tovarlar importi kamaydi, chunki ishlab chiqarish va global savdo to'xtab qoldi. Pandemiyadan keyingi tiklanish boshlangan bo'lsa-da, import qayta o'sishni boshladi. Germaniyaning importi 2021-yilda $1.42 trillionga yetdi. Bu yil importning oshishi asosan farmatsevtika mahsulotlari, elektr jihozlar va avtomobillarga bog'liq bo'ldi. Germaniyaning importi $1.46 trillionni tashkil etdi. 2022 yilda, energiya narxlari oshishi va global iqtisodiy inqiroz fonida import hajmi ortdi. Shuningdek, Germaniyada avtomobillar, elektr jihozlar, farmatsevtika mahsulotlari va mineral yoqilg'ilar kabi importlar ko'paydi. 2023- yilda Germaniya importining umumiy hajmi taxminan $1.46 trillion atrofida bo'ldi. Import hajmi 2022-yil bilan deyarli bir xil, ammo bu davrda energiya va xom ashyo bo'yicha import hajmi sezilarli darajada oshgan. Mineral yoqilg'ilar xususan, neft va tabiiy gaz importi pandemiya va urush oqibatida yuqori narxlarga ega bo'ldi. Germaniyaning import qilish darajadagi salmog’I szilarlio’sa boshladi. Germaniyaning import hajmi 2013-2023 yillar davomida barqaror o'sishni ko'rsatdi, lekin global inqirozlar, pandemiya va energetika narxlari 8 YOSH OLIMLAR ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI in-academy.uz/index.php/yo o'zgarishlari bu jarayonga ta'sir ko'rsatdi. 2023-yilda Germaniya importi ko’rsatkichlari yuqori bo'lib, asosan texnologiya, farmatsevtika, avtomobillar va energiya mahsulotlariga qaratilgan edi. Bu davrda, importning tarkibi o'zgarib, energiya resurslariga talabning ortishi va raqamli transformatsiya jarayonlari ta'sirini sezildi. Butun jahon pandemiya oqibatida jabr ko’rdi va bu kassalik yerni tark etganidan so’ng barcha davlatlar o’zini tiklay boshladi. Shu jumladan Germaniya ham o’z yo’qotganlarini tiklashni, iqtisodiy inqirozni bartaraf qilish yo’llarini boshladi va natijada zararlarni sezilarli darajada qopladi.bunday ko’rsatgichlarni qilish mobaynida Grmaniya o’zining import darajasini yanada yaxshiladi. 2023 yilda esa Germaniyaga import qilingan tovarlar qiymati 1,46 trillion AQSh dollarini tashkil etdi. Germaniyaga tovar importi 2022 yilga nisbatan 7,52% kamaydi. Tovar importi 119 milliard dollarga kamaygan (Germaniyaga tovar importi 2022 yilda 1,58 trillion dollarni tashkil etgan). Germaniyaning importi 2013-2023 yillar davomida bir qator global va ichki omillar ta'sirida o'zgarib turdi. Germaniya — dunyoning eng yirik importchilari qatorida bo'lib, yillar davomida import hajmi sezilarli o'zgarishlarga uchradi. Germaniyaning import ko'rsatkichi, asosan, uning sanoat tarmoqlari, energetika sohasidagi ehtiyojlar, texnologiyalar va raqamli transformatsiya bilan bog'liq. Quyida Germaniya importining 2013-2023 yillarda o'zgarishi haqida ba'zi asosiy tahlillarni taqdim etaman. Germaniyaning 2013-2023 yillardagi iqtisodiy o'sishi barqaror, lekin global inqirozlar, COVID-19 pandemiyasi va energetika inqirozlari kabi tashqi omillar tomonidan ta'sirlanib kelgan. 2020-yilda iqtisodiy pasayish ro'y berib,