МЕТОДЫ ОБУЧЕНИЯ ПОНИМАНИЮ ОБРАЗЦОВ ИЗОБРАЗИТЕЛЬНОГО ИСКУССТВА ЧЕРЕЗ ЗНАНИЕ ИСТОРИИ

Аннотация

The article discusses the methods of teaching visual art examples in relation to history, teaching them to understand any work of art, in this sense, to understand the history associated with a particular work of art in the understanding of historical pictures, miniatures, rare pictures. Keywords: fine art, history, integration, lesson, relation to a work of art, historical space, relation of time and image, pedagogical texnologie. МЕТОДЫ ОБУЧЕНИЯ ПОНИМАНИЮ ОБРАЗЦОВ ИЗОБРАЗИТЕЛЬНОГО ИСКУССТВА ЧЕРЕЗ ЗНАНИЕ ИСТОРИИ Аннотация. В статье рассматриваются методы обучения примерам изобразительного искусства применительно к истории, научая их понимать любое художественное произведение, в этом смысле понимать историю, связанную с конкретным произведением искусства в понимании исторических картин, миниатюр, редких картин. Ключевые слова: изобразительное искусство, история, интеграция, урок, отношение к произведению искусства, историческое пространство, отношение времени и образа, новыепедагогичкские таехнология. Тасвирий санъат ўқитувчисининг касбий фаолияти агар унинг педагогик иши доимий бўлса, самарали бўлиши мумкин, уни расм чизиш амалиётидаги шахсий тажрибаси қўллаб-қувватлайди, графика, ҳайкалтарошлик, дизайн, декоратив ва амалий санъат, унинг ўқувчиларга бадиий мужассамлаш жараёнини кўрсата олиш турли хил материаллардан фойдаланган ҳолда маълум бир материалдаги расм визуал методлар анъанавий ва замонавий метод асосида шакллантирилади. Ҳозирги кунда тасвирий санъат ўқитувчиларини тайёрлаш педагогика университетларида амалгаоширилади. Бўлажак ўқитувчилар тасвирий санъат дарсларида асосий эътиборни расм чизишга қаратадилар. Аслида, аввал санъат асарини тушунишни ўргатиш лозим бўлади. Бугун тасвирий санъат дарсларини қизиқарли ташкил этиш уни бошқа фанлар билан алоқасини таъминлашга боғлиқ, масалан, тасвирий санъат 1 93 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2023 VOLUME 2 / ISSUE 10 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ намуналарини тушунтириш учун уларни тарих фанига интеграция қили ш лозим. Бунинг учун дарс жараёнида қуйидагилар амалга оширилиши лозим: - тасвирий санъатни ўрганишга қизиқишни ривожлантириш; - мактаб ўқувчиларининг тасвирий фаолиятини тизимли назорат қилиш; - талабаларнинг ўз кучига, ижодкорлигига бўлган ишончини ошириш; - тасвирий фаолиятнинг изчилмураккаблашувини тушунтириш; -тасвирий, халқ, безак санъати ва дизайн тилини ўргатиш, бадиий воситаларни ўзлаштириш, пластик санъат ифодаси ўргатиш; -санъат тарихини ўргатишда ҳикоялар ёки суҳбатлардан мақсадли, тизимли фойдаланиш; -боланингдиққатини, фикрларининг ишини, ҳиссий ва эстетик таъсирчанлигини; -ўқиш учун тасвирий санъат асарларини мақсадли танлаш; - синфда ўқитишнинг лойиҳавий усулини қўллаш; - “Тасвирий санъат" фанини тарих фани бўлимлари ўртасида педагогик жиҳатдан мос муносабатларни тизимли ривожлантириш кабилар. Таълим самарадорлигини оширишда тасвирий санъат дарслари бўйича назорат ўтказишда болаларнинг ўзлари иштироқ этганда, ўзаро элементлари бўлганида тарихий маълумотларни билиши уларнинг бадиий ва ижодий фаоллигини оширади. Бунга болаларни назорат қилиш ҳам киради. Бу уларга ўз фаолияти ва ўртоқларининг натижаларини кўриш, ютуқ ва камчиликларни кўриш, йўлларини топиш имкониятини беради. Баъзи ўқитувчилар тасвирий санъат дарсларини фақат ўйин-кулгига асосланган, айниқса болани безовта қилмайдиган шаклда ташкил қиладилар. Тасвирий санъат намуналарини тушуниш учун санъат тарихи, унинг ўзига хос белгилари, рамзларини ҳам билиш лозим, шунингдек, ҳар қандай тасвирий санъат намунасининг ўз тарихи бўлади. Ёки айрим ноёб тарихий расмларни тушуниш учун бутун бўшли тарихни ёхуд расм яратилган даврни яхши билишга тўғри келади. Шу маънода тасвирий санъат намуналари, уларнинг ноёб эканлигини теран англаш учун ҳам мазкур фанни тарих фани билан боғлаб ўқитиш лозим. Ўзбек ҳалқи ўзининг қадимги тасвирий, амалий, меъморчилик санъатлари ва маданияти билан фахрланса арзийди. Чунки, Ўзбекистон худудида эрамиздан аввал ҳам тасвирий санъатнинг рангтасвир, ҳайкалторошлик, меъморчилик турлари ниҳоятда ривожланган бўлиб, уларнинг намуналари Варахша, Афросиоб, Қалчаён, Тупроқ қалъа, Болалик тепа, Айртом, Далварзин тепа, Фаёз тепа, Қўйқирилган қалъа, Ажина тепа, Тешик қалъа ва бошқа бир қатор жойлардан топилган. Яна шуни ҳам қайд қилиш лозимки, бу асарлар эрамиздан аввалги 4-1- асрларда яратилган бўлиб уларнинг ёши 5-6 минг йилга тўғри келади. Бу асарларнинг бадиийлиги ҳозирги замон рассомлари ва ҳайкалтарошларининг асарларидан қолишмайди десак муболаға бўлмайди. Бундай юксак бадиий савиядаги асарларни ўша даврда тўпланган илғор тажриба, тасвирий санъат мактабларисиз яратиш мумкин эмас. Маълумки, санъат бир неча авлоднинг кўп йиллар давомида шаклланган анъаналари, устанинг шогирга ўтказган билимлари асосидагина тараққий топади. Бу эса сўзсиз умумий бадиий таълим йўналишида бўлмаса ҳам, касбий бадиий таълим шаклида ривожланганлигидан далолат беради. 1 94 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH»